[Κιόσκι] Το απαγορευμένο παπί

Sina Weibo δεν σημαίνει twitter στα κινεζικά, αλλά κάνει την ίδια δουλειά με τη δημοφιλή ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιεί ο υπόλοιπος κόσμος. Ή περίπου. Χθες, για παράδειγμα, ήταν αδύνατη η αναζήτηση των λέξεων «απόψε» και «4η Ιουνίου». Οποιος από τους 500 εκατομμύρια χρήστες πληκτρολογούσε στη μηχανή αναζήτησης της ιστοσελίδας κάποια από αυτές λέξεις έβλεπε την οθόνη του το εξής μήνυμα: «Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα αποτελέσματα της αναζήτησης δεν μπορούν να εμφανιστούν». Το ίδιο μήνυμα έβγαζε η φράση «στη μνήμη», κάτι που έχει νόημα στη λογική των λογοκριτών, δεδομένου ότι χθες συμπληρώθηκαν 24 χρόνια από τη σφαγή στην Πλατεία Τιενανμέν και το καθεστώς δεν θέλει να θυμάται κανένας στην Κίνα ότι το αίτημα για δημοκρατία πνίγηκε στο αίμα στις λίγες ώρες που μεσολάβησαν από τα μεσάνυχτα της 3ης Ιουνίου ώς τα ξημερώματα της 4ης Ιουνίου του 1989.

ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ να απαγορεύεται η αναζήτηση της φράσης «πλαστικό παπί»; Τι μπορεί να φοβάται ένα καθεστώς από το κλασικό κίτρινο παπάκι με το οποίο παίζουν τα βρέφη στην μπανιέρα; Ακόμη κι αν είχε πέσει θύμα της Πολιτιστικής Επανάστασης, θα είχε πλέον αποκατασταθεί, όπως αποκαταστάθηκαν μετά το τέλος του Μάο πολλά μέλη της κόκκινης αριστοκρατίας. Σύμβολο του καπιταλισμού θα ήταν αδύνατο να θεωρηθεί στη σημερινή Κίνα, ενώ δεν φαίνεται να έπαιζε με παπάκια στο μπάνιο του κάποιος κινέζος ηγέτης για να θεωρείται έκτοτε ιερό. Μια αιτία υπάρχει πάντως και είναι εξίσου παράλογη και φαιδρή με όλες τις παράλογες υποθέσεις που θα μπορούσε να κάνει κανείς. Η απάντηση βρίσκεται σε μια φωτογραφία που ανέβηκε στο Sina Weibo και πρόλαβε να περάσει στην αιωνιότητα από το twitter πριν την κατεβάσουν οι λογοκριτές του καθεστώτος. Μπορεί να τη δει κανείς στην ηλεκτρονική έκδοση των New York Times. Είναι η συνταρακτική εικόνα του άγνωστου πολίτη ο οποίος στέκεται μόνος μπροστά στα τανκς. Μόνο που στη νέα εκδοχή, τα τέσσερα σιδερένια τανκς έχουν αντικατασταθεί από τέσσερα πλαστικά παπιά.

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ δεν ήταν ποτέ το φόρτε των αυταρχικών καθεστώτων. Αντίθετα, διαπρέπουν στην αυτογελοιοποίηση. Μπορεί να φανταστεί κανείς τους λογοκριτές μπροστά στα πλαστικά παπιά των παιδικών τους χρόνων αμήχανους και λίγο έκπληκτους να προβληματίζονται για το νόημα της εικόνας. Είναι η στιγμή που ένα κίτρινο παπί φαντάζει εξίσου απειλητικό με μια εξέγερση, η στιγμή που η αίσθηση της παντοδυναμίας δίνει τη θέση της σε έναν αδιόρατο φόβο. Το κινεζικό καθεστώς πασχίζει να αποδείξει ότι η οικονομία της αγοράς μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς τη δημοκρατία. Το βέβαιο είναι ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κίτρινα παπιά.