λήμματα

αφίξεις. Ενώ αναμένονται αυτές των Κινέζων (τουριστών, επενδυτών), προηγήθηκαν οι Αφρικανοί διά της Σαχάρας υπό μορφήν σκόνης. Πρόκειται για συγκλονιστική σύμπτωση που δεν μπορεί να είναι τυχαία και σηματοδοτεί ένα big-bang σε ό,τι αφορά τον γεωστρατηγικό αναπροσανατολισμό της Ελλάδας (βλ. λήμμα). Για να γίνουν αντιληπτές οι προεκτάσεις του γεγονότος θα πρέπει να δούμε με μεγάλη προσοχή τη σύνθεση του μείγματος. Η Αφρική, όπου πρώτη επενδυτική δύναμη είναι η Κίνα, εμφανίζεται να εξάγει σκόνη στην Ελλάδα, στην οποία προτίθεται να εξαγάγει τουρίστες η Κίνα. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος κακοπροαίρετος ότι οι Κινέζοι βρίσκονται πίσω και από τη σκόνη, αφού τις τελευταίες ημέρες αυτοί υποτίθεται ότι βρίσκονται πίσω απ’ όλα; Το γεγονός είναι ότι, φύσει φιλόξενη, η χώρα του Ξένιου Δία υποδέχεται με κατανόηση τη σκόνη, όπως αύριο θα υποδεχθεί με χαρά τους τουρίστες. Προς το παρόν στο τρίγωνο Ελλάδας – Κίνας – Αφρικής το μόνο χειροπιαστό στοιχείο για τους Ελληνες είναι η σκόνη της ερήμου και η Cosco. Ολα δείχνουν όμως ότι έπεται συγκλονιστική συνέχεια.

Ελλάδα. Το θήλυ της οικουμένης. Υπάρχει μόνον εφόσον ανακαλύπτεται. Επί τρεις αιώνες (18ος-20ός) την ανακάλυπτε η Δύση μέσω του νεοκλασικισμού, του φιλελληνισμού και των γεωπολιτικών συμφερόντων των Μεγάλων Δυνάμεων. Κάποια στιγμή θεωρήθηκε χώρα δυτική, εντάχθηκε σε διεθνείς οργανισμούς και υπερεθνικές ενώσεις με δυτικό πρόσημο. Οι μακροχρόνιες σχέσεις όμως έχουν αυτό το κακό: κουράζουν. Ιδιαίτερα η εμπειρία της τελευταίας τριετίας υπήρξε τραυματική. Εδειξε ότι με τη Δύση παραγνωριστήκαμε. Υπήρξαν παρεξηγήσεις που παραλίγο να αποβούν μοιραίες. Ο κίνδυνος υποτίθεται ότι έχει απομακρυνθεί, αλλά δεν έχει εκλείψει τελείως. Σ’ αυτήν την κρίσιμη συγκυρία μιλά και πάλι η αθάνατη θηλυκή φύση του τόπου, αυτή που τον καθιστά ανεκτίμητο πολιτισμικό δέλεαρ για τους λαούς που αρχίζουν να βγαίνουν στο προσκήνιο της Ιστορίας. Υπό αυτήν την έννοια ο Πρόεδρος της Κίνας δεν θα μπορούσε να είναι πιο σαφής: χαρακτήρισε τη χώρα μας βάθρο του δυτικού πολιτισμού. Μέσα απ’ αυτό το πρίσμα ακόμη και η σκόνη της Σαχάρας (βλ. λήμμα «Αφίξεις») μπορεί να θεωρηθεί χαιρετιστήριος (και όχι δηλητηριώδης, όπως κάποιοι άλλοι) ψεκασμός εκ μέρους της Αφρικής προς το λίκνο του πολιτισμού και της δημοκρατίας. Το συμπέρασμα προκύπτει αυτονόητα: την Ελλάδα δεν τη σώζουν οι επαγγελματίες ναυαγοσώστες, δηλαδή οι μεγάλοι πολιτικοί της άνδρες. Τη σώζει το απλό γεγονός ότι είναι γυναίκα.

εμφανίσεις. Με αφορμή το πρόσφατο επεισόδιο στη Βουλή με αντικείμενο την αμφίεση μιας κυρίας-αντιπροσώπου του έθνους, ομάδα «ελλήνων πολιτών υπέρ του κοινοβουλευτισμού» ζητεί από τα κόμματα που εκπροσωπούνται σήμερα στο Κοινοβούλιο «να αποφασίσουν τάχιστα και ει δυνατόν ομόφωνα τον ενδυματολογικό κώδικα που θα ισχύει στους χώρους της εθνικής αντιπροσωπείας». «Αποφασίστε επιτέλους τι (πρέπει) να φοράτε ώστε να παρακολουθούμε κι εμείς απερίσπαστοι αυτά που έχετε να πείτε ή, πιο σωστά, να διαβάσετε από το χειρόγραφο της έκθεσης ιδεών που κρατάτε στα χέρια σας όταν ανεβαίνετε στο βήμα. Μην ξεχνάτε ότι υπάρχουν ενδυμασίες που αδικούν τον πλούτο των σκέψεων τις οποίες εκφέρετε. Χρειάζεται μία ισορροπία», καταλήγει η σχετική ανακοίνωση.

εξωτισμός. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, κυρίως όμως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η δυτική Αριστερά τεκμηρίωνε το επαναστατικό της ζητούμενο με εξωδυτικές αναφορές. Πρεσβεύοντας, όπως προσφυώς ελέχθη, όχι μία ουτοπία αλλά μια ετεροτοπία επικαλείτο τα παραδείγματα «εξωτικών» τόπων – Σοβιετική Ενωση, Κίνα, Κούβα, χώρες Τρίτου Κόσμου – για να θεμελιώσει τη δυνατότητα, αν όχι την αναγκαιότητα του αντίστοιχου προτάγματος. Περίπου είκοσι πέντε χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και ενώ η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση έχει εξουδετερώσει την εξιδανικευμένη διαφορετικότητα αυτών των τόπων, το εξωτικό σύνδρομο αναζωπυρώνεται στους κόλπους της δυτικής ακαδημαϊκής διανόησης αριστερού τύπου. Μέσα στον χωροχρόνο που δημιουργείται εδώ και μία πενταετία, από τη χρεοκοπία της Leehman Brothers και εντεύθεν, με αποκορύφωμα την κρίση της ευρωζώνης, το σύνδρομο αυτό αναδιπλώνεται και εστιάζεται πλέον εντός δυτικού ημισφαιρίου και πιο συγκεκριμένα στη γραμμή που ορίζεται ως ευρωπαϊκός «Νότος». Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία ενοποιούνται όχι με την έννοια του επαναστατικού προτύπου, όπως συνέβαινε στην προηγούμενη φάση του συνδρόμου, αλλά με την έννοια του αγανακτισμένου θύματος του «ισχυρού Βορρά», της πολιτικής της λιτότητας και της τραπεζοκρατίας.  Τηρουμένων των αναλογιών συνιστούν μια Λατινική Αμερική των αρχών του 21ου αιώνα. Είναι φυσικό, επομένως, οι οικονομολογούντες και φιλοσοφούντες εξωτιστές να αναμένουν ότι οι χώρες αυτές θα γεννήσουν τους νέους Μπολιβάρ, Γκεβάρα και Ζαπάτα με ευρωπαϊκά ονόματα.