[Διαστάσεις] Η μάχη θα είναι συναρπαστική

Τη δεκαετία του ’80 το βασικό επιχείρημα του φιλοευρωπαϊκού στρατοπέδου ήταν ότι η ενωμένη Ευρώπη έφερε την ειρήνη. Κανείς δεν μπορούσε να διαφωνήσει με αυτό, αφού όλος ο κόσμος είναι υπέρ της ειρήνης. Υστερα βέβαια ήρθε ο πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας και η αδυναμία της Ευρώπης να τον αντιμετωπίσει, αλλά ευτυχώς παρενέβη η Αμερική του Κλίντον και έσωσε τα προσχήματα.

Το επόμενο επιχείρημα ήταν ότι η ενιαία αγορά θα έφερνε αύξηση του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος κατά 2%. Ατράνταχτο επιχείρημα κι αυτό, αφού όλος ο κόσμος θέλει να γίνει πλουσιότερος. Διαψεύστηκε βέβαια στην πράξη, αλλά έτσι συμβαίνει μερικές φορές με τα επιχειρήματα, τα καταρρίπτει η ζωή.

Σιγά σιγά τα φιλοευρωπαϊκά επιχειρήματα άρχισαν να στερεύουν. Τα οφέλη από την ευρωπαϊκή ενοποίηση γίνονταν όλο και πιο θολά, η απόσταση ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τους ευρωπαίους πολίτες μεγάλωνε, ενώ την ίδια ώρα θέριευαν τα εθνικιστικά και λαϊκιστικά κόμματα. Η λιτότητα λειτούργησε ως καταλύτης του ευρωσκεπτικισμού: η έρευνα του ιδρύματος Pew που δόθηκε στη δημοσιότητα την περασμένη εβδομάδα δείχνει ότι το ποσοστό των Ευρωπαίων που διάκεινται θετικά προς την ΕΕ μειώθηκε μέσα σε έναν χρόνο από 60% σε 45%. Ολοι περιμένουν τις εκλογές στη Γερμανία κι όλοι ξέρουν ότι από τις εκλογές αυτές δεν θα αλλάξουν πολλά. Μπορεί λοιπόν να είναι κανείς σήμερα ένθερμος, φανατικός, αμετανόητος οπαδός της Ευρώπης;

Μπορεί – αρκεί να στρέψει τη συζήτηση μακριά από την οικονομία. Το κεντρικό επιχείρημα υπέρ της Ευρώπης το διατύπωσε αυτή την εβδομάδα ένας βρετανός δημοσιογράφος (πρώτη ειρωνεία) στην εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» (δεύτερη ειρωνεία). «Δεν χρειάζομαι ένα οικονομικό επιχείρημα, δεν χρειάζομαι καν ένα λογικό επιχείρημα, για να είμαι ευρωφανατικός», έγραψε ο Βόλφγκανγκ Μινχάου. «Σε αυτό το θέμα μοιάζω με έναν εξάχρονο. Θέλω την ΕΕ γιατί τη θέλω. Ισως είναι κάτι πολιτιστικό, ίσως είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι έμαθα λατινικά ως πρώτη ξένη γλώσσα, κάποιου ταξιδιού που έκανα στο εξωτερικό όταν ήμουν νέος ή μιας ξεχασμένης γνωριμίας. Δεν έχω ιδέα. Ο,τι κι αν με έκανε φιλοευρωπαίο πριν από αρκετές δεκαετίες δεν είχε πάντως καμιά σχέση με την προσδοκία μιας μεγαλύτερης παραγωγικότητας από την ενιαία αγορά».

Αυτό είναι. Αν ξεκινήσουμε από την υπόθεση ότι είμαστε Ευρωπαίοι, δεν χρειάζεται να αποδείξουμε γιατί πρέπει να είμαστε «φιλοευρωπαίοι». Αν δεν μας αρέσει η σημερινή Ευρώπη – και δεν μας αρέσει – με ευρωπαϊκά εργαλεία θα την αλλάξουμε. Ο Φρανσουά Ολάντ, ας πούμε, έκανε την περασμένη εβδομάδα μέσα στην απελπισία του την υπέρβαση: πρότεινε τη συγκρότηση μιας ευρωπαϊκής οικονομικής κυβέρνησης μέσα στην προσεχή διετία, καθώς και την άμεση εκλογή του προέδρου της Ευρώπης από τους πολίτες. Οι Γερμανοί διαφωνούν, αλλά κινδυνεύουν να βρεθούν απομονωμένοι. Μπορεί να μην ακούγεται πειστικό, αλλά η μάχη θα είναι συναρπαστική.