[Διαστάσεις] Νεοφιλελεύθερη μέχρι θανάτου

Η πρώτη απεργία πείνας κρατουμένων του IRA ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1980. Εληξε ύστερα από 53 ημέρες, όταν η κυβέρνηση της Μάργκαρετ Θάτσερ δέχθηκε να τους αποδοθεί εκ νέου ειδικό καθεστώς κράτησης. Την 1η Μαρτίου 1981 άρχισε η δεύτερη απεργία. Οι κρατούμενοι ζητούσαν τώρα να χαρακτηριστούν αιχμάλωτοι πολέμου, αλλά η επίσημη θέση της πρωθυπουργού ήταν πως «το έγκλημα είναι έγκλημα, δεν έχει πολιτικό χαρακτήρα, είναι έγκλημα». Αργότερα, βέβαια, θα αποκαλυπτόταν ότι είχε προσπαθήσει μυστικά, αλλά ανεπιτυχώς, να ανοίξει ένα κανάλι επικοινωνίας με τον IRA.

Στις 5 Μαΐου, ύστερα από 66 ημέρες απεργίας, πέθανε ο πρώτος: ήταν ο Μπόμπι Σαντς, που στο μεταξύ είχε εκλεγεί βουλευτής. Στην κηδεία του παρέστησαν 100.000 άνθρωποι. Στη συνέχεια πέθαναν άλλοι εννιά απεργοί. Εγγραφα που αποχαρακτηρίστηκαν ύστερα από 30 χρόνια δείχνουν ότι, μία εβδομάδα προτού πεθάνει, ο Σαντς είχε προτείνει να σταματήσει την απεργία, αλλά η Θάτσερ απέρριψε το αίτημά του.  

Οι διαδοχικοί θάνατοι είχαν προκαλέσει σοκ σε όλο τον κόσμο. Ημουν φοιτητής τότε και θυμάμαι πως μου ήταν αδιανόητο να δεχθώ ότι μια κυβέρνηση, οποιαδήποτε κυβέρνηση, μπορεί να αφήνει έναν κρατούμενο, για όποιον λόγο και αν κρατείται, να δώσει τέλος στη ζωή του. Εντάξει, υποστήριζα και τον IRA, όλοι οι νέοι αριστεροί, λίγο αφελείς και λίγο ρομαντικοί, υποστήριζαν «εξ ορισμού» τον IRA, παραβλέποντας το γεγονός ότι, από ένα σημείο και πέρα τουλάχιστον, η δράση του ήταν περισσότερο τρομοκρατική και λιγότερο επαναστατική. Αυτό δεν είχε καμιά σχέση όμως με την κατακραυγή για τους συγκεκριμένους θανάτους, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες. Ενας θάνατος από απεργία πείνας απέχει άραγε πολύ από μια θανατική καταδίκη;

Μίσησαν πολλοί τότε τη Θάτσερ. Και τρόμαξαν με την αδιαλλαξία της. Στην πραγματικότητα, η στάση της ήταν προϊόν δύο παραγόντων. Ο ένας ήταν η βαθιά της περιφρόνηση και απέχθεια για τον IRA: μόλις έναν μήνα προτού αναλάβει την πρωθυπουργία, είχε δολοφονηθεί ο Εϊρι Νιβ, φίλος της και πρώην οργανωτής της εκστρατείας της. Η άρνησή της πάντως να διαπραγματευθεί με τους τρομοκράτες δεν οδήγησε σε μείωση της βίας, οι επιθέσεις συνεχίστηκαν, με θεαματικότερη την πολύνεκρη βομβιστική επίθεση της οργάνωσης το 1984 στο Μπράιτον (από την οποία γλίτωσε η ίδια από τύχη). Οι διάδοχοί της, τόσο ο Τζον Μέιτζορ όσο και ο Τόνι Μπλερ, έδειξαν, αντίθετα, μεγαλύτερη ευελιξία, με αποτέλεσμα τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, το 1998.

Η άλλη αιτία της αδιαλλαξίας της ήταν η πεποίθησή της ότι το κράτος πρέπει να έχει όσο το δυνατόν μικρότερη ανάμειξη στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Η νεοφιλελεύθερη αυτή προσέγγιση αφορούσε την οικονομία, αφορούσε την υγεία, αφορούσε ακόμη και μια ακραία μορφή διαμαρτυρίας, όπως η απεργία πείνας μέχρι θανάτου.