Το αιματηρό θρίλερ μιας κληρονομιάς

Θα μπορούσε να είναι οι πρωταγωνιστές ενός αστυνομικού μυθιστορήματος με πλοκή στα σκοτεινά μονοπάτια του κόσμου της Τέχνης. Είναι όμως η αληθινή ιστορία του Κριστιάν Γκρέγκορι Παριζό, του ανθρώπου που επί τρεις δεκαετίες αποφάσιζε ποιο έργο του Αμεντέο Μοντιλιάνι είναι αυθεντικό και ποιο πλαστό. Και από απόλυτος κυρίαρχος – είχε διατελέσει ώς και μυστικοσύμβουλος της ιταλικής Αστυνομίας σε θέματα προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς  – τώρα βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Από το γραφείο του δε, δεν έχει περάσει ούτε ένας υπάλληλος για να μαζέψει την αλληλογραφία.

Η αντίστροφη μέτρηση για τον Κριστιάν Γκρέγκορι Παριζό άρχισε στις 18 Δεκεμβρίου, όταν η ιταλική Αστυνομία τον συνέλαβε μαζί με τον συνεργάτη του, τον έμπορο Τέχνης Ματέο Βινιαπιάνο, επειδή πούλησαν 59 πλαστά γλυπτά του Μοντιλιάνι στο Λιβόρνο προς 6,5 εκατ. ευρώ.

Ο μίτος της περίεργης αυτής ιστορίας άρχισε να ξετυλίγεται το 1983, όταν η μοναχοκόρη του Μοντιλιάνι, η Ζαν, ίδρυσε επισήμως το Ινστιτούτο Μοντιλιάνι και διόρισε διάδοχό της τον έμπιστο συνεργάτη της Κριστιάν Παριζό. Εκείνος άρχισε να ετοιμάζει εκθέσεις σε όλο τον κόσμο, καθώς στα σχέδιά του ήταν να ψαρεύει πελάτες για να τους πουλήσει τα πλαστά έργα που είχε κατά νου να δημιουργήσει.

Για να πετύχει τον στόχο του επιστράτευσε τον ιταλό έμπορο Τέχνης Βινιαπιάνο και έβαλε στο παιχνίδι ακόμη επτά άτομα, καθώς και ένα χυτήριο στα περίχωρα της Ρώμης.

Στο χυτήριο παράγονταν τα πλαστά. Ο Παριζό υπέγραφε τα πιστοποιητικά γνησιότητας. Ο Βινιαπιάνο τα διακινούσε στην αγορά. Ολα δούλευαν ως καλοκουρδισμένο ρολόι. Ποιος θα τολμούσε άλλωστε να αμφισβητήσει το εμπόρευμα που διακινούσε ο άνθρωπος που υπέγραφε τα πιστοποιητικά;

Μοναδικό εμπόδιο στον δρόμο του, η Ζαν Μοντιλιάνι. Ηταν η μοναδική επιζήσασα από την οικογένεια του καλλιτέχνη καθώς όταν πέθανε ο φιλάσθενος πατέρας της στο Παρίσι στα 35 του (το 1920) ύστερα από ένα θρυλικό μεθύσι, η μητέρα της, έγκυος στην αδελφή της, αποφάσισε να τον ακολουθήσει πέφτοντας από τον πέμπτο όροφο. Και εκείνη, 14 μηνών τότε, υιοθετήθηκε από την αδελφή του πατέρα της.

Kαταγγελίες

Η Ζαν, αν και ήταν εκείνη που είχε επιλέξει τον Παριζό, δεν ήταν ανυποψίαστη. Τον Ιούλιο του 1984 – έναν χρόνο μετά την αρχή της παντοδυναμίας του συνεργάτη της – δήλωσε ότι θα επισκεφθεί το Λιβόρνο, γενέτειρα του ιταλοεβραίου καλλιτέχνη για να πάρει μέρος σε εκδηλώσεις μνήμης για τον πατέρα της. Στην πραγματικότητα όμως σκόπευε να διερευνήσει καταγγελίες που είχαν φτάσει στα αυτιά της περί πλαστών έργων Μοντιλιάνι στην αγορά. Δεν πρόλαβε. Μια τυχαία (;) πτώση από τις σκάλες του σπιτιού έκοψαν το νήμα της ζωής τής 66χρονης τότε Ζαν.

Και ο Παριζό συνέχισε απτόητος τις χρυσές δουλειές του. Δεν έριχνε τις τιμές επ’ ουδενί λόγω. Ενα πλαστό σχέδιο ξεπερνούσε τα 60.000 ευρώ και ένα χάλκινο κεφάλι ουδέποτε έπεφτε κάτω από τα 70.000 ευρώ.

Μόνο σε μια έκθεση για το Μουσείο της Παλεστρίνα – στα περίχωρα της Ρώμης – που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Μοντιλιάνι εντοπίστηκαν 22 κομμάτια αμφιβόλου προελεύσεως, ενώ οι αστυνομικοί εντόπισαν στο γραφείο του Παριζό 41 σχέδια, 13 πίνακες και τέσσερα χάλκινα γλυπτά, τα οποία θεωρούνται πλαστά.

Το 2008 ο Παριζό αντιμετώπισε προβλήματα με τον νόμο και στη Γαλλία, όταν κατηγορήθηκε ότι επιχειρούσε να πουλήσει πλαστά έργα ως αυθεντικά, ενώ υποψίες υπήρχαν και για εκθέσεις που φιλοξενήθηκαν από τη Γερμανία έως τη Βραζιλία και από την Ιταλία έως την Ταϊλάνδη. Ωστόσο, τώρα φαίνεται πως ο κλοιός σφίγγει γύρω του και δύσκολα θα ξεφύγει από τη μέγγενη του νόμου.