Οσκαρ μεταμφίεσης

Από την απαρχή του κινηματογράφου, οι ηθοποιοί εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο τις δυνατότητες των ειδικών εφέ και του μέικαπ για να αλλοιώσουν τα χαρακτηριστικά τους, μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη μια παράδοση που προερχόταν εξ ολοκλήρου από το σανίδι αλλά και το γκραν-γκινιόλ. Με λίγα λόγια, η αγάπη του Χόλιγουντ για τους μεγάλους ηθοποιούς που εξαφανίζονται κυριολεκτικά κάτω από ένα στρώμα latex – ή ψηφιακών εφέ – για τις ανάγκες ενός ρόλου έρχεται απευθείας από την παράδοση του Φανταστικού (θυμηθείτε τον Λον Τσάνεϊ, μάγο της μεταμόρφωσης, που ελάχιστοι είχαν δει με το «αληθινό» του πρόσωπο!).
Αλλωστε το σινεμά δεν είναι τίποτε άλλο από την τέχνη της εξαπάτησης, κι ας προσπάθησαν να πείσουν για το αντίθετο γενιές ολόκληρες ιταλών νεορεαλιστών δημιουργών (και στη συνέχεια, οι οπαδοί του cinema-verite και του σκληρού νατουραλιστικού δράματος της σχολής του Τζον Κασσαβέτη).
Παίρνεις μια κάμερα και την τοποθετείς σε σημεία που ευνοούν την παραίσθηση, ενώ μια ολόκληρη στρατιά τεχνικών και καλλιτεχνών επιστρατεύεται για να κάνει την ταινία σου να δείχνει πιο «αληθινή» χρησιμοποιώντας κάθε δυνατό μέσο. Θέλεις να ανατινάξεις μια πολυκατοικία; Στήνεις μια πειστική μινιατούρα ή ένα επιβλητικό σκηνικό – και φυσικά επιστρατεύεις τους ειδικούς των ψηφιακών εφέ, δεν θέλεις να ασχοληθείς καν. Βέβαια, το ίδιο ισχύει και για τους πρωταγωνιστές σου. Εχεις, ας πούμε, αγκαζάρει για πρωταγωνιστή τον Μπρους Γουίλις για τον ρόλο ενός εξωγήινου; Ε, ο ηθοποιός θα περάσει πέντε ώρες στην καρέκλα του make-up department και θα έρθει στο σετ αγνώριστος. Το θέμα βέβαια είναι ποιο ρίσκο είναι διατεθειμένος να πάρει ο ηθοποιός σου. Πολλοί έχουν τζογάρει σε ακραίο βαθμό με την υγεία τους.
Τρανταχτό παράδειγμα, ο Ρόμπερτ ντε Νίρο. Οταν του ζητήθηκε να ενσαρκώσει τον μποξέρ Τζέικ Λα Μότα στο μνημειώδες «Οργισμένο είδωλο» του Μάρτιν Σκορσέζε, ο ηθοποιός γυμνάστηκε εντατικά, έφτασε σε επίπεδο «άφταστου επαγγελματία πυγμάχου», σύμφωνα με τους προπονητές του, και αφού γύρισε τις σκηνές που αφορούσαν τα πρώτα χρόνια του χαρακτήρα του, «έκανε τον γύρο της Ιταλίας τρώγοντας αδιάκοπα» (λόγια του σκηνοθέτη), για να φτάσει 135 κιλά, στο σημείο δηλαδή όπου ο χαρακτήρας του έχει απομακρυνθεί πια από την πυγμαχία και αναιρεί με μιας όλες τις απαγορεύσεις που του επέβαλε η καριέρα του. Ο Ντε Νίρο θα μπορούσε να καταφύγει στο μακιγιάζ. Να δεχτεί τόνους προσθετικών σε πρόσωπο και σώμα και να «περάσει» ως υπέρβαρος. Αλλά ως ηθοποιός ένιωσε πως έπρεπε να «γίνει» ο Τζέικ Λα Μότα, με αντιλαμβάνεστε;
Το παράδειγμα του Ντε Νίρο ακολούθησαν πολλοί ηθοποιοί της «μεθόδου» (τσεκάρετε τον Κρίστιαν Μπέιλ στη λίστα που ακολουθεί) και μάλιστα, ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ έσπασε πολλή πλάκα με το ζήτημα όταν στο «Τροπική καταιγίδα» ενσάρκωσε έναν αυστραλό ηθοποιό που με τη βοήθεια χειρουργικής επέμβασης γίνεται… μαύρος για να μπει στο πετσί του ρόλου  
Οι βιογραφίες πάντως είναι η πιο δημοφιλής κατηγορία μεταμόρφωσης. Εχεις ένα υπαρκτό πρόσωπο ως αναφορά και προσπαθείς να το πλησιάσεις. Θυμηθείτε τον Μπεν Κίνγκσλεϊ στον «Γκάντι» ή ρίξτε μια ματιά στους ηθοποιούς που ακολουθούν.

Ντανιελ Ντει-Λιουις / «ΛΙΝΚΟΛΝ»

Βλέπεις το τρέιλερ του «Λίνκολν» και… τσιμπιέσαι λίγο. Οι τελευταίες ερμηνείες του Ντάνιελ Ντέι-Λιούις αφορούσαν χαρακτήρες στα όρια της παράνοιας («Συμμορίες της Νέας Υόρκης», «Θα χυθεί αίμα») και είναι τόσο εντυπωσιακή η μεταμόρφωσή του ως Λίνκολν που νιώθεις ότι παρακολουθείς μια ζωντανή… γκραβούρα. Κακά τα ψέματα, όσο λιγότερο αναγνωρίσιμος είναι ο πρωταγωνιστής τόσο περισσότερες οι πιθανότητες για μια πολυπόθητη βράβευση.  Και μπορεί κάποιοι να δηλώνουν «υπεράνω» (και ο Ντάνιελ Ντέι-Λιούις μπορεί και να είναι, δύο Οσκαρ έχει ήδη μαζέψει), λίγο-πολύ όμως όλοι κυνηγούν το χρυσό αγαλματάκι. Και τώρα που η κούρσα των Οσκαρ μοιάζει να έχει μπει στην τελική ευθεία, ας ρίξουμε μια ματιά στις πιο εντυπωσιακές μεταμορφώσεις των τελευταίων ετών.

Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο στο «J. Edgar»

Ενώ στο «Aviator» ο ηθοποιός είχε αποφασίσει να πάρει στην πλάτη του το γήρας του ήρωα (παίζοντας περίτεχνα με τις εκφράσεις του προσώπου του), ο Ντι Κάπριο δέχτηκε εδώ τόνους σοβαντίσματος από το τμήμα του μακιγιάζ. Τα αποτελέσματα δεν ήταν και τόσο εντυπωσιακά καθώς αυτό που προέκυψε δεν έμοιαζε ούτε με τον Ντι Κάπριο ούτε με τον Χούβερ. Προς το τέλος, μάλιστα, που βλέπουμε τον κεντρικό χαρακτήρα σε κατάσταση προχωρημένου γήρατος, αυτό που προκύπτει δεν μοιάζει καν με ανθρώπινο ον. Για πολλούς ένα τρανταχτό παράδειγμα προς αποφυγήν.

Ο Κρίστιαν Μπέιλ στο «Aγρυπνος»

Πώς καταντάς αν τρέφεσαι για τρεις μήνες με ένα μήλο την ημέρα; Ακριβώς έτσι. Ο Κρίστιαν Μπέιλ έπρεπε να χάσει 22 κιλά για να ενσαρκώσει τον κεντρικό χαρακτήρα· και αυτός, επειδή θεώρησε ότι ήταν λίγα, έχασε δέκα παραπάνω. Το τελικό αποτέλεσμα προκάλεσε περισσότερο τρόμο στο κοινό από ό,τι το σενάριο και η σκηνοθεσία του (καλού, είναι η αλήθεια) φιλμ, το οποίο έγινε «θρυλικό» και στη χώρα μας δίχως να προβληθεί ποτέ σε κινηματογραφική αίθουσα. Στη συνέχεια ο Μπέιλ έπαιξε τον πρώτο του Μπάτμαν και τα υπόλοιπα, που λένε, είναι ιστορία.

Η Μέριλ Στριπ στη «Σιδηρά Κυρία»

Η τρανταχτή απόδειξη για τη συμπάθεια που κρύβουν οι κριτικές επιτροπές απέναντι στις μεταμορφώσεις. Γιατί πραγματικά η «Σιδηρά Κυρία» ήταν μία από τις χειρότερες βιογραφικές ταινίες που είχαν γυριστεί ποτέ, στημένη σαν Θέατρο της Δευτέρας και εντυπωσιακά κακογραμμένη, η οποία όμως έφυγε από τη βραδιά απονομής με ένα αγαλματάκι για τη Μέριλ Στριπ διπλασιάζοντας στη συνέχεια τις έως τότε εισπράξεις της. Ομολογουμένως, η ηθοποιός μάς έδωσε μια εξαιρετική «μίμηση» της όχι και τόσο συμπαθούς ηγέτιδας, για την οποία δήλωσε ότι την «κατάλαβε βαθιά» μέσα από τον ρόλο. Μάλιστα…

Ο Μπραντ Πιτ στην «Απίστευτη ιστορία του Μπέντζαμιν Μπάτον»

Η νέα εποχή του make up, το ψηφιακό make over! Ο Μπραντ Πιτ δεν χρειάστηκε να περάσει ώρες ατελείωτες στην καρέκλα του μακιγιάζ ούτε να ταλαιπωρηθεί με τόνους από latex και άλλες ουσίες στο πρόσωπό του. Επαιξε τον ρόλο του και τα υπόλοιπα τα ανέλαβε ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, ο οποίος βάσει ειδικού προγράμματος «γέρασε» τον διάσημο σταρ και το έκανε εντυπωσιακά. Οσκαρ δεν πήρε ο Πιτ πάντως.

Η Νικόλ Κίντμαν στις «Ωρες»

Το 2003 η Νικόλ Κίντμαν βρέθηκε συνυποψήφια με τις Τζούλιαν Μουρ («Ο Παράδεισος είναι μακριά»), Ρενέ Ζελβέγκερ («Σικάγο»), Σάλμα Χάγεκ («Φρίντα») και Νταϊάν Λέιν («Απιστη»). Κάποιοι αναρωτιόνταν αν τελικά θα το πάρει – η Χάγεκ είχε ανεβάσει τις μετοχές τις επικίνδυνα πριν από την τελετή βράβευσης. Η ίδια όμως ως Βιρτζίνια Γουλφ στην αφηγηματικά φιλόδοξη και άκρως αισθαντική ταινία του Στέφεν Ντάλτρι κέρδισε εντέλει με διαφορά… μύτης.

Ο Αντονι Χόπκινς στο «Χίτσκοκ»

Δεκαετίες πριν από τον Ταραντίνο ο Χίτσκοκ ήταν ο πρώτος σουπερστάρ σκηνοθέτης στην ιστορία του κινηματογράφου. Πανέξυπνος ο ίδιος, το «έπιασε» νωρίς και έπαιξε με αυτό: οι φαν παρακολουθούσαν τις ταινίες του με μοναδική προσήλωση, περιμένοντάς τον να κάνει ένα από τα διάσημα «περάσματά» του. Η περσόνα που στήνει εδώ ο Αντονι Χόκπινς πατά ακριβώς πάνω σε αυτές τις εμβληματικές εμφανίσεις. Μπορεί η φωνή του να μη θυμίζει τον Χιτς, η ομοιότητα όμως είναι σχεδόν… ανατριχιαστική.

Η Σάλμα Χάγεκ στη «Φρίντα»

Η ανιψιά της Φρίντα Κάλο εντυπωσιάστηκε τόσο με την ερμηνεία και την εμφάνιση της Σάλμα Χάγεκ στην ταινία που της χάρισε ένα κολιέ της θείας της ως ένδειξη ευγνωμοσύνης. Αυτό και μόνο είναι αρκετό για να υπογραμμίσει την προσπάθεια πίσω από το μακιγιάζ της Χάγεκ που απέδειξε, όπως και πολλές άλλες πριν και μετά, ότι για να κάνεις τις κριτικές επιτροπές να σε πάρουν στα σοβαρά πρέπει να… ασχημύνεις. Ευτυχώς για την ίδια (και για εμάς), η Μαντόνα, η οποία ήθελε να παίξει τον ρόλο, έκανε πίσω την τελευταία στιγμή.

Ο Ντάστιν Χόφμαν στην «Τούτσι»

Ο Ντάστιν Χόφμαν ήρθε επικίνδυνα κοντά στη θηλυκή του πλευρά όταν θέλοντας να τεστάρει τις ικανότητές του, εμφανίστηκε με το μακιγιάζ και το ντύσιμο της «Τούτσι» στο σχολείο της κόρης του υποδυόμενος τη θεία της. Εννοείται ότι κανένας καθηγητής δεν αντιλήφθηκε την «απάτη». Ο Χόφμαν τελικά δεν πήρε το Οσκαρ. Α, και μια χαριτωμένη υπενθύμιση: Την ίδια χρονιά (1983) που ο Χόφμαν έπαιζε τον ρόλο ενός ηθοποιού που παρίστανε τη γυναίκα, η Τζούλι Αντριους ήταν υποψήφια για το «Βίκτορ Βικτόρια» στον ρόλο μιας ηθοποιού που παρίστανε τον άνδρα.