H Kυβέλη μου εδόθηκε ολοσχερώς στο καμαρίνι…
Η Απελευθέρωση που τον βρήκε πρωθυπουργό της εξόριστης κυβέρνησης να κατεβάζει τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη. Τα Δεκεμβριανά που τον οδήγησαν σε παραίτηση, η Βάρκιζα και η συνειδητή προσπάθειά του να μην επικρατήσουν οι ελασίτες. Οι εκλογές του 1964 που τον ανέδειξαν ξανά πρωθυπουργό με 52,72% και οι μεγαλειώδεις προεκλογικές συγκεντρώσεις που προηγήθηκαν, λ.χ. στη Θεσσαλία, όπου βγήκε για πρώτη φορά στο μπαλκόνι και ο Ανδρέας. Ο διαπληκτισμός του με τον βασιλιά, η παραίτησή του και ο θυμός του για όσους βουλευτές του Κέντρου τον εγκατέλειψαν.Ολα τα βασικά γεγονότα της ζωής του Γεωργίου Παπανδρέου περνούν από τις 13 σελίδες που θα δημοσιευθούν τη Δευτέρα στο περιοδικό «(δε)κατα» του Ντίνου Σιώτη (αποσπάσματα δίπλα). Τις 13 σελίδες του «Ημερολογίου» που έγραψε, για λογαριασμό του παππού του, ο Νίκος Παπανδρέου (φωτογραφία επάνω) και που δεν αφήνουν απέξω ούτε τις πιπεράτες ερωτικές ιστορίες του Γέρου. Ο Νίκος Παπανδρέου, ο οποίος έχει στο ενεργητικό του εννέα βιβλία στα ελληνικά και ένα στα αγγλικά, εκμεταλλεύεται σταθερά ως συγγραφέας την αστείρευτη πηγή των οικογενειακών καταβολών του. Ηδη το πρώτο του βιβλίο, η ιστορία ενηλικίωσης ενός παιδιού σε μια πολιτική οικογένεια, κυκλοφόρησε από τις βρετανικές εκδόσεις Penguin το 1996 με τον τίτλο «Father Dancing» και στις ΗΠΑ από τις εκδόσεις Picador/St Martin’s Press δύο χρόνια αργότερα με τον τίτλο «A Crowded Heart».Στο «Ημερολόγιο ενός πρωθυπουργού» οι φανταστικοί ερωτικοί διάλογοι του παππού του με την Κυβέλη, όπως και όλο το επινοημένο κείμενο, είναι ένα είδος προκλητικής αναμέτρησης του συγγραφέα με τον εαυτό του και με την ιστορία του.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά «Τι έργο να την τιθασεύσω!»
Λέσβος, 1919
Την είδα στο θέατρό της «Κίτρινο Τριαντάφυλλο» και την εκάλεσα να με βρει στο διοικητήριο. Ηρνήθη! Πόσο μου άρεσε τούτη η άρνηση, τι έργο να την τιθασεύσω!
Οταν της το επρότειναν – «Κυβέλη, θέλει να σας δει ο κ. Παπανδρέου» -, απάντησε «και ποίος είναι ο κ. Παπανδρέου που θέλει να με δει και δεν έρχεται στο καμαρίνι;» και έτσι αναγκάστηκα να τη βρω στο καμαρίνι, παρά τα πολλά σχόλια της κοινωνίας της Λέσβου που αμέσως συμπέραιναν τα χειρότερα, σχόλια που έφτασαν και στ’ αυτιά της Σοφίας. Αλλά στο καμαρίνι μού εδόθηκε ολοσχερώς, μου προσέφερε τα στήθη της και τα οπίσθιά της και έτσι με εξετρέλανε ολότελα.
«Χούφτιασε τα στήθη της και μου τα γύμνωσε»
Εθνικό Θέατρο, 1936
Αχ, αυτή η Κλυταιμνήστρα της! Και η Κλεοπάτρα της! Μπορεί ν’ απαγγείλει Σολωμό και Σαίξπηρ με την ίδια ανάσα. Καθώς διέσχιζε τη σκηνή του Ηρωδείου ένα πυρωμένο βράδυ, μ’ ένα ελαφρό λίκνισμα στο βήμα και τα μάτια να λάμπουν, ο κόσμος άπλωνε τα χέρια του να την αγγίξει. Μαζί της ξεχνώ κάθε άλλη γυναίκα – σήμερα την έχρισα διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου. Από διοικητικές ικανότητες βέβαια, άσ’ τα να πάνε. Ξέρω ότι θα τα κάνει μαντάρα, ηθοποιός τώρα να διευθύνει άλλους ηθοποιούς. Νεποτισμός, λένε κάποιοι. Ε, ναι, λοιπόν, νεποτισμός, διάολε! Η γυναίκα έχει το ταλέντο να βγάζει στην επιφάνεια τον πιο ηδονοθήρα εαυτό μου, με ταΐζει φράουλες στο στόμα, με χαλαρώνει, με βοηθά να ξεχάσω. Γιατί να ‘ναι η ζωή τόσο ξέχειλη απ’ τον πόνο;
«Μ’ αγαπάς;» με ρώτησε η Κυβέλη στην πρωινή της πρόβα, με την ίδια φωνή καμπάνα που χρησιμοποιεί όταν απαγγέλλει τους αρχαίους τραγικούς. Ηξερα πως δεν αμφέβαλλε στ’ αλήθεια για την απάντησή μου, ήταν απλώς και μόνο μία απ’ αυτές τις αντανακλαστικές ερωτήσεις που έμελλε να σφίξουν τον δεσμό μας, κι ωστόσο αίφνης οι λέξεις – πάντα οι λέξεις! – φάνταζαν πολύ μικρές για να χωρέσουν εκείνα τα βράδια στην παραλία, στο ταβερνάκι όπου ήμασταν επιτέλους μόνοι, κι έπειτα η άμμος σαν χάδι στα γυμνά μας πόδια, εγώ με τα μπατζάκια σηκωμένα κι εκείνη με τα φουστάνια στα γόνατα…
Φορούσε ένα μεγάλο πράσινο καπέλο, ένα αέρινο φόρεμα, μπότες με περίπλοκα κορδόνια, και μαζί σκαρφαλώσαμε ώς την κορφή των λόφων του Υμηττού την ώρα που σουρούπωνε. Από ‘κεί ψηλά ατενίσαμε ολάκερη την Αθήνα.
Καθίσαμε κάτω από ‘να πεύκο, και σιγοτραγουδώντας ένα σουξέ, άπλωσε μια μικρή κουβέρτα στο χώμα, άνοιξε ένα μπουκάλι κρασί, έβγαλε ποτήρια κι όσο σιγόπινα το κρασί μου βάλθηκε να γδύνεται, παρ’ ότι ο ουρανός ήταν ακόμα φωτεινός. Ποτέ δεν μου χαρίστηκε ευκαιρία να περιεργαστώ γυναικείο σώμα τόσο εξονυχιστικά. Ολα γίνονταν πάντα κάτω από σκεπάσματα, στο μισοσκόταδο, σε απόμερες κάμαρες και ξενοδοχεία. Και τώρα είχα μπρος μου αυτή τη γυναίκα, αξεπέραστη τραγωδό, να με προκαλεί με τη γύμνια της. Χούφτιασε τα στήθη της και μου τα γύμνωσε.
Πρώτη φορά έβλεπα γυναικεία θηλή να μου την προσφέρει με τα ίδια τα χέρια της μια γυναίκα. Αλλά και τόσο σκούρα κι αντίθετη με την ασπράδα του μαστού. Η πλήρης απουσία αναστολών της με είχε καθηλώσει. Επειτα, καθίσαμε και χαζεύαμε μια πεταλούδα με ριγωτά φτερά που μας τριγύριζε επί μία ώρα σχεδόν. Σε μια ανέμελη στιγμή άγγιξε με το δάχτυλο το ρετσίνι του πεύκου, έφερε τη στάλα στα χείλη της, τη γεύτηκε και την έφτυσε γελώντας… Δεν υπήρχαν έριδες και διαφωνίες μεταξύ μας, έτσι δεν είναι; Κι αν υπήρχαν, επέλεγα να τις αγνοήσω.
«Τη Σοφία την ερωτεύτηκα
για τον νου της»
για τον νου της»
Πανεπιστήμιο Αθηνών, 1904
Στη Νομική όλοι μιλούν ατέρμονα. Εκεί που χρειάζεται μία λέξη, λένε δέκα. Γλώσσα η Ατρωτη. Είμαι ερωτευμένος με τα ελληνικά.
Γνώρισα και μια άλλη που σαν και εμένα είχε το πάθος μου για τη γλώσσα και γι’ αυτό μάλλον την ερωτεύτηκα – για τον νου της. Η Σοφία ήταν στην πρώτη τάξη που μπήκαν στο πανεπιστήμιο και γνώριζε ήδη τέσσερις γλώσσες άπταιστα. Είχε την ικανότητα να με ακούει με τις ώρες χωρίς να βαριέται. Της είπα θα την παντρευτώ όταν τελειώσω με το πτυχίο, αλλά έμελλε να περιμένουμε και οι δυο το τέλος πολλών πολέμων πριν φτάσουμε στην αποφράδα αυτή μέρα. Και όταν έφτασε η μέρα κατάλαβα ότι δεν την αγαπούσα πια, αλλά ήταν αργά να κάνω πίσω. Σημειώνω μόνο για τον εαυτό μου ότι δεν είπε κιχ όταν μπήκαμε στο κρεβάτι το πρώτο βράδυ του γάμου και ότι όσο προχωρούσα μαζί της δάγκωνε το χέρι της για να μη βγάλει μιλιά. Δεν ήμουν σίγουρος αν μου άρεσε τούτη η σεμνότητά της. Ηταν και μικροκαμωμένη και ίσως αυτό της δημιουργούσε άλλου τύπου φόβους και την έκαναν πολύ συνεσταλμένη. Κατάλαβα επίσης, λίγο αργά, ότι παρά το εύρος των γνώσεών της ήταν απίστευτα θρήσκα, στο σημείο να γνωρίζει τη Βίβλο καλύτερα από μένα. «Με τη Βίβλο θα προχωράς», μου έλεγε.
«Δεν θα ήμουν κεφαλή, αλλά περικεφαλαία»
Κυψέλη, Μάιος, 1943
Με κάλεσε ο Σιάντος σε ένα σπίτι στην Κυψέλη και μου προσέφερε την ηγεσία του ΕΑΜ. Δεν μπορούσα φυσικά να δεχτώ. Τιμή μου φυσικά, του είπα, να ηγηθώ των δυνάμεων της Εθνικής Αντίστασης, αλλά γνωρίζω τους αριστερούς καλά. Αν αναλάμβανα την ηγεσία του ΕΑΜ δεν επρόκειτο να είμαι η κεφαλή αλλά η περικεφαλαία. Και τέτοια φιλοδοξία δεν είχα ποτέ. Δεν θα συμβάλω στο να γίνει η Ελλάδα Λαϊκή Δημοκρατία.
«Αυτούς τους
άνδρες πρόδωσα»
άνδρες πρόδωσα»
Βάρκιζα, 1945
Αν πρόδωσα ποτέ μου άνθρωπο, αυτούς τους άνδρες πρόδωσα. Ηρθαν και στάθηκαν μπρος μου ρακένδυτοι. Με δάκρυα στα μάτια έριξαν χάμω καραμπίνες, πιστόλια, μουσκέτα, χειροβομβίδες, μαχαίρια, σπαθιά με τα θηκάρια τους, φισεκλίκια, στιλέτα, αλυσίδες και σφυριά σ’ ένα μεγάλο σωρό. Τ’ άλογα χλιμίντριζαν. Οι αντάρτες πισωπάτησαν κι έπειτα ζύγωσαν πάλι με το βλέμμα καρφωμένο στ’ άρματά τους. Τρέμοντας, φίλησαν τα σταυρουδάκια, τους συντρόφους τους, τα όπλα τους – ως και το χώμα φίλησαν. Τους είχα πείσει να παραδώσουν τα όπλα. Οι περισσότεροι υπάκουσαν. Κι έπειτα η κυβέρνησή μου και οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν τους κυνήγησαν σαν τα σκυλιά, ώς τον τελευταίο.
Ενας απ’ τους επιφανέστερους αντάρτες, ο Οδυσσέας, με κοίταξε στα μάτια. Το δέρμα του μύριζε ιδρώτα και βουνό, κι ένιωθα την εξουθένωσή του στο κορμί μου, τόσο πελώρια ήταν. «Τι απόμεινε από μας; Οποιος φτύνει ψηλά, φτύνει τα μούτρα του. Κι όποιος φτύνει χαμηλά, φτύνει τα γένια του». Εκανε μεταβολή, καβάλησε τ’ άλογό του και ξεμάκρυνε, αφήνοντας μόνο ένα αχνό χωμάτινο χνάρι στο κατόπι του. Ενα χρόνο μετά το καρατομημένο του κεφάλι κοσμούσε έναν πάσσαλο στη Λάρισα, την ίδια πόλη όπου, ως δικηγόρος, είχα πραγματοποιήσει την πρώτη μου εθνική συγκέντρωση πριν πολλά πολλά χρόνια.
«Είδα τα μάτια του Αντρέα να αστράφτουν»
Θεσσαλία, Φεβρουάριος, 1964
Απόψε έκανα μια πραγματικά μεγάλη συγκέντρωση. Δεν νομίζω ότι έχω ζήσει μεγαλύτερη. Ο γιος μου ενθουσιάστηκε και όταν τον έβγαλα στο τέλος στο μπαλκόνι – πρώτη φορά πολιτεύεται και είδα τα μάτια του να αστράφτουν, είδε και εκείνος τι σημαίνει να έχεις τον κόσμο μαζί σου.
Από το μπαλκόνι τα πρόσωπά τους φάνταζαν ατελείωτα, σαν γαλαξίας. Γι’ αυτό τους είπα ότι αυτό πλέον δεν είναι κίνημα. Είναι προσκύνημα. Είναι μυσταγωγία. Δεν είναι υπόσχεσις ψήφων. Είναι παράδοσις ψυχών.
Τα «χρυσά τάλιρα»
Καστρί, 15 Ιουλίου 1965
Διαπληκτίστηκα με τον βασιλιά και παραιτήθηκα. Πήγαν και δικοί μου μαζί του. Τους πέταξα τη Βίβλο ολόκληρη για να τους ντροπιάσω: Τι αποστάτες, τι Ιούδες, τι αντίχριστους τους είπα, τι χρυσά τάλιρα… Από μέρα σε μέρα θα με συλλάβουν.
Μόνο για ένα είμαι βέβαιος – για τον λαό. Για το αλάθητο του λαού, για το τρομερό του ένστικτο… Κι ακόμη κι αν κατά καιρούς παραστράτησαν, κι έκαναν λαθεμένες επιλογές, έπρεπε να επιμείνουμε, να επικαλεστούμε τον λαό, διότι άπαξ κι αρχίσεις ν’ αμφισβητείς τον λαό, τι απομένει;
Google news
