[Τρίτη άποψη] Ο μεγάλος ασθενής

Η Υγεία δυστυχώς παραμένει, σε πείσμα των ουκ ολίγων εξαγγελιών και προσπαθειών που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, μία από τις βασικότερες παθογόνες εστίες των δημόσιων οικονομικών, αλλά και του κοινωνικού κράτους. Σχεδόν αδύνατο να υπάρξει έξοδος από την κρίση αν δεν… θεραπεύσουμε το πρόβλημα της Υγείας, αν δεν εξυγιάνουμε τον χώρο της. Είναι ένας χώρος στον οποίο οι κοινωνικές ανάγκες διαπλέκονται με ισχυρά και ποικίλα οικονομικά συμφέροντα. Η αναγκαία μεταρρύθμιση πρέπει να είναι στοχοποιημένη, κλιμακωτή, με προγραμματισμένα βήματα και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα – έτσι ώστε κάθε αλλαγή, κάθε τομή, να δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για να υλοποιηθεί και το επόμενο βήμα. Μία πρόσθετη παράμετρος είναι ότι καμιά ουσιαστική αλλαγή δεν μπορεί να επιβληθεί ερήμην του ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού, του οποίου η φύση της προσφοράς είναι τέτοια ώστε δεν μπορεί να παρέχεται απρόθυμα. Δεν μπορεί να υπάρξει υψηλού επιπέδου περίθαλψη με το κράτος και το ιατρικό δυναμικό σε θέσεις αντιπαλότητας!

Τι μπορεί να αποφασιστεί άμεσα, τι μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς κόστος:

n Ενα ενιαίο και απλουστευμένο σύστημα προμηθειών, που θα εξοικονομούσε τεράστιους πόρους και θα αποδέσμευε εντυπωσιακά κονδύλια για την αναβάθμιση της Υγείας. Το σύστημα ως έχει σήμερα παραμένει χωρίς επαρκείς ελεγκτικούς μηχανισμούς, με αποτέλεσμα να μη διασφαλίζεται η ορθολογική, παραγωγική και χρηστή διαχείρισή του. Πυρήνας του νέου συστήματος θα μπορούσε να είναι μια πενταμελής επιτροπή αδιάβλητης σύνθεσης, με πρόεδρο σύμβουλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και μέλη: σύμβουλο του Νομικού Συνεδρίου του Κράτους, τον αρμόδιο γενικό διευθυντή του υπουργείου Υγείας, τον διοικητή του εκάστοτε νοσοκομείου και τον πρόεδρο της επιστημονικής επιτροπής του νοσοκομείου.

n Διορισμός μάνατζερ, ιδιαίτερα σε νοσοκομεία άνω των 300 κλινών, με προσόντα τεχνοκρατικά και όχι κομματικά και με ορισμένη θητεία, οι οποίοι θα ασκούν ανεξάρτητη διοίκηση και θα κρίνονται με βάση τους επιδιωκόμενους στόχους. Η διοίκηση θα ασκείται από τον πρόεδρο-μάνατζερ και πενταμελές διοικητικό συμβούλιο. Οσο τα νοσοκομεία διοικούνται από κομματικούς παράγοντες, μοιραία θα θυμίζουν ΔΕΚΟ.

– Ορισμός εξωκοινοβουλευτικού γενικού γραμματέα στο υπουργείο Υγείας με τετραετή θητεία, καθώς και τριμελούς επιτροπής αποτελούμενης από: έμπειρο γιατρό περί τα νοσοκομειακά, εξειδικευμένο οικονομολόγο στα οικονομικά της Υγείας και τον αρμόδιο γενικό διευθυντή του υπουργείου. Σε αυτούς θα υπάγονται όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Το σημερινό σύστημα των ΔΥΠΕ έχει αποδειχθεί αδιαφανές και αναποτελεσματικό.

Πώς θα μπορούσε να εξορθολογιστεί το σημερινό, εν πολλοίς άναρχο σύστημα νοσοκομειακών υπηρεσιών:

n Με τη συγχώνευση σε μεγαλύτερες, ολοκληρωμένες μονάδες νοσοκομείων που σήμερα παρέχουν αλληλεπικαλυπτόμενες ή εξειδικευμένες υπηρεσίες. Για παράδειγμα, διοικητική και επιστημονική ενοποίηση των τριών νοσοκομείων παίδων ή νοσοκομείων όπως το Αλεξάνδρα, το Μαγγίνειο και το Αρεταίειο, που μπορούν ενοποιούμενα να αποτελέσουν ισχυρή μονάδα  εξειδικευμένης δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας περίθαλψης. Ανάλογα παραδείγματα υπάρχουν άφθονα.

– Μετατροπή επιλεγμένων νοσοκομείων, που γειτονεύουν με άλλα αντίστοιχα, σε νοσοκομεία παροχής πρωτοβάθμιων υπηρεσιών ή σε ιδρύματα για τη φροντίδα των χρονίως πασχόντων. Αυτό θα είχε ευεργετικό αποτέλεσμα την αποσυμφόρηση των δευτεροβάθμιων και τριτοβάθμιων νοσοκομείων, άρα και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Ενδεικτικά, μια τέτοια αλλαγή μπορεί να αφορά μεγάλες μονάδες όπως το ΚΑΤ, το Ασκληπιείο Βούλας, το Σωτηρία κ.ά.

– Αποκέντρωση του ΕΚΑΒ, με τη δημιουργία σταθμών αναμονής πλήρως εξοπλισμένων κινητών μονάδων σε καίρια σημεία των αστικών και τουριστικών κέντρων, καθώς και των εθνικών αρτηριών.

– Καθιέρωση του θεσμού της μερικής απασχόλησης (με κατ’ αποκοπήν συνεργασία) ιατρικού και νοσηλευτικού δυναμικού σε όλες τις βαθμίδες της περίθαλψης. Αυτό θα έχει ως συνέπεια την ανανέωση του έμψυχου δυναμικού, αλλά και την ενίσχυση των περιφερειακών νοσηλευτικών ιδρυμάτων με εξειδικευμένους γιατρούς, οι οποίοι θα συμπληρώνουν τις βασικές ειδικότητες.

Τι απαιτείται για όλα αυτά; Πολιτική βούληση αλλά και επιστημοσύνη, γνώση αλλά και κοινός νους, στοχοθεσία αλλά και συνεργασία. Ο στόχος είναι αυτονόητος: κανείς Ελληνας χωρίς φάρμακο και χωρίς περίθαλψη. Στόχος όχι μόνο αναγκαίος, αλλά και απόλυτα εφικτός. Οσο και αν το παρελθόν μας διδάσκει το αντίθετο!  

Ο Στέλιος Μ. Χατζηγάκης είναι χειρουργός – οφθαλμίατρος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, τ. διευθυντής της Οφθαλμολογικής Κλινικής του ΝΙΜΤΣ και επισκέπτης καθηγητής του Πανεπιστημίου Harvard