Αποθέωσαν τη δημοτική μας παράδοση

Από νωρίς η Διονυσίου Αρεοπαγίτου γέμισε κόσμο και όχι από τους συνήθεις Αθηναίους του κυριακάτικου απογεύματος.

Παρέες που ταξίδεψαν πολλά χιλιόμετρα – από Εβρο και Μακεδονία – αλλά και Αθηναίοι με καταγωγή από ακριτικά χωριά ήταν συνεπείς στο πανηγύρι της παράδοσης που θα ξεκινούσε σε λίγο, στη συναυλία του Χρόνη Αηδονίδη, με συμμετοχή των Γιώτας Νέγκα και Πέτρου Γαϊτάνου και διακοσίων συντελεστών από τη Μακεδονία και τη Θράκη.

Διακρίναμε και ελληνική σημαία αλλά χωρίς το φολκλόρ και «εθνικιστικό πρόσημο», αφού η ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου συνέπιπτε με την εκχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Εδώ εξάλλου χώρο είχαν μόνο η μνήμη και το δημιουργικό πέρασμα της παράδοσης στο νεότερο ακροατήριο.

Στις 21.10 ακούστηκε η φωνή του Αηδονίδη στο καθιστικό τραγούδι «Εβγα μάνι μ’» του γάμου (μοιρολόι) που αναφέρεται στον αποχωρισμό της νύφης από τη μάνα. Το μοιρολόι ακούστηκε χωρίς μουσική επένδυση και το κατάμεστο Ηρώδειο πήρε φωτιά. Δίνοντας και κουράγιο στον ερμηνευτή, που «έσπασε» από το τρακ και τη συγκίνηση.

Κεριά και ζυμωτά ψωμιά μπήκαν στο κέντρο της σκηνής – τώρα η Αποστολία Ουλιανούδη και χορός γυναικών έλεγαν το «Προυτόψωμα» (για το πρωτοζυμωμένο ψωμί της νεόκοπης νύφης) ενώ οι δύο ορχήστρες πίσω συνέχισαν με δύο οργανικά.

Για τους λάτρεις της παράδοσης, τα δύο μουσικά σχήματα στο φόντο του Ηρωδείου δεν περνούσαν απαρατήρητα. Ο αφρός των παραδοσιακών μουσικών ήταν εδώ, αφού το κοινό είχε τη χαρά να απολαύσει την Εστουδιαντίνα της Νέας Ιωνίας Βόλου – με τον μαέστρο της Ανδρέα Κατσιγιάννη – σε πλήρη διάταξη και με μαύρα ρούχα.

Στα παιδιά με τα… μαλλιά και με τα μαύρα ρούχα (παραφράζοντας τον στίχο του Σαββόπουλου), τους μουσικούς, από την αφρόκρεμα, ξεχωρίσαμε τον Θοδωρή Μέρμηγκα, τον κρουστό Ανδρέα Παππά και τον δεξιοτέχνη του βιολιού Κυριάκο Γκουβέντα.

Μπροστά τους, σε πλήρη διάταξη, μια ακόμη ορχήστρα παραδοσιακών μουσικών (με λευκά πουκάμισα) είχε επικεφαλής τον ηπειρώτη κλαρινίστα Αλέκο Φιλιππίδη και δεξιοτέχνες όπως τον Μιχάλη Καλιοντζίδη στην ποντιακή λύρα. Μαζί οι ορχήστρες έφτιαχναν δύο άρτια μουσικά σύνολα, μια μουσική γεωγραφία του καιρού μας, που αποτύπωνε υπό μια έννοια την επιστροφή της παράδοσης, το αποτέλεσμα της δράσης των μουσικών σχολείων και των τμημάτων μουσικής παράδοσης των πανεπιστημίων μας. Στο κυρίως κάδρο όμως ήταν ο κύριος Χρόνης Αηδονίδης – ετών 84 – με το κοστούμι του, που έκανε είσοδο στο Ηρώδειο με το τραγούδι «Τρία καράβια πάνε» και συνέχισε με πολλά ακόμη.

Το διψασμένο κοινό ξέσπασε σε χειροκροτήματα ακόμη και όταν εκείνος έχασε τα λόγια του – από εμφανή συγκίνηση -, ακόμη και όταν μουσικοί όπως ο Γιώργος Γιαρένης ή ο Ευάγγελος Δημούδης κλήθηκαν να τραγουδήσουν για λίγο και ο Αηδονίδης, ακίνητος στο κέντρο της σκηνής, γνώριζε την αποθέωση.

Σε λίγο ένας πολύχρωμος στρατός χορευτικών συγκροτημάτων από διάφορα μέρη της Θράκης και της Μακεδονίας με παραδοσιακές στολές θα εναλλασσόταν σε σκοπούς και μουσικά θέματα. Κορυφαία στιγμή, ο ανδρικός πολεμικός του Χορευτικού Ανατολικής Ρωμυλίας υπό τον καθηγητή Γιάννη Πραντσίδη – που χόρεψαν πιασμένοι χιαστί.

Ξεχωρίσαμε την παραδοσιακή στολή με τον υπέροχο κεφαλόδεσμο των γυναικών της Νέας Βύσσας Ορεστιάδας Εβρου – για πολλούς η κορυφαία στολή στην Ελλάδα (ίσως μαζί με αυτήν της Καρπάθου) και μια ενδυματολογική απόδειξη του εύρωστου παρελθόντος του ξεριζωμένου κόσμου της Θράκης.

Η Παιδική Χορωδία Χρ. Αηδονίδης κέρδισε επίσης το χειροκρότημα (με ηλικίες χορωδών που ξεκινούσαν από πέντε ετών) υπό τη διεύθυνση του ίδιου του Αηδονίδη. Ενα χαριτωμένο παιδάκι του συγκροτήματος σκούπιζε επανειλημμένα τα δάκρυα συγκίνησης συνεχίζοντας όμως ακάθεκτο να τραγουδά, ένα άλλο έκλεινε τα αυτιά του για να.. προστατευθεί από την έκπληξη του δυνατού χειροκροτήματος και οι ταξιθέτριες κυνηγούσαν τον κόσμο που επιχειρούσε με τα κινητά τηλέφωνα και μικρές ψηφιακές μηχανές να αποτυπώσει τις στιγμές.

Αργότερα η Γιώτα Νέγκα με κόκκινο φόρεμα γνώρισε επίσης την αποθέωση στο σμυρναίικο «Μια Σμυρνιά στο παραθύρι», ενώ με ένα απογειωτικό «Δω στα λιανοχορταρούδια» από όλους τους καλλιτέχνες επί σκηνής και ένα νανούρισμα από τον Αηδονίδη, εν μέσω θύελλας χειροκροτημάτων, έκλεισε η βραδιά της παράδοσης και του ανταμώματος των θρακιώτικων και μακεδονικών χωριών κάτω από τον αττικό ουρανό.