[Φαινόμενα] Τηλεοπτικοί αντιήρωες

Ανατριχιαστικά κυνικοί, με ερεβώδη ψυχισμό, άλλοι ισορροπούν σε ένα τεντωμένο σχοινί πάνω από την κολασμένη πτυχή της προσωπικότητάς τους και άλλοι αφήνονται στη σκοτεινή τους πλευρά, φτάνοντας ώς το έγκλημα σαν απάντηση σε έναν κόσμο που μοιάζει χωρίς δικαιοσύνη, με θεσμούς αδύναμους. Είναι οι νέοι τηλεοπτικοί αντιήρωες από τον μυθικό Δρα Χάουζ ως τους ακραίους Ντέξτερ και Γουόλτερ Γουάιτ του «Breaking Bad», που κάνουν εκείνον τον θρυλικό πρώτο του είδους Τζέι Αρ να μοιάζει πλέον με χαρακτήρα από παιδικό καρτούν.

Τότε, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ήταν η σαπουνόπερα «Ντάλας» που ανέτρεψε τα τηλεοπτικά δεδομένα. Ανέτρεψε την εικόνα ενός «αγγελικού κόσμου», όπου νικητές και ισχυροί είναι πάντα οι καλοί, παρουσιάζοντας έναν ρόλο αντιήρωα, τον χαρακτήρα Τζέι Αρ, που το κοινό λάτρευε να μισεί. Ηταν η εποχή της πετρελαϊκής κρίσης, άλλαζαν οι συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας και γίνονταν οι πρώτες πολεμικές επιχειρήσεις για τον έλεγχο του μαύρου χρυσού.

Αλλαζαν τότε και οι κοινωνικές συνθήκες σε μια Αμερική της οποίας την πολιτική σκηνή καταλάμβανε η τέχνη της κινηματογραφικής μυθοπλασίας με πρώτο «εισηγητή» τον Ρόναλντ Ρίγκαν. Και τα τηλεοπτικά προϊόντα άρχισαν να αντανακλούν ρόλους και ήθη που διαμόρφωνε η κοινωνία του κυνικού ανταγωνισμού.

Θερμή ωστόσο υπήρξε και παραμένει η ανταπόκριση και του τηλεοπτικού κοινού στους τηλεοπτικούς αντιήρωες. Θρυλικός λίγο αργότερα θα γινόταν και ένας γυναικείος «μη θετικός» ρόλος, η αλήστου μνήμης Αλέξις της Τζόαν Κόλινς στη «Δυναστεία». Υπήρξαν οι πρώτοι τηλεοπτικοί χαρακτήρες που έγιναν cult, έκαναν μόδα, ο ένας το καουμπόικο καπέλο του και η άλλη τις περιβόητες βάτες των γυναικείων ρούχων των ’80s, οι οποίες συμβόλιζαν, μάλλον γελοία, την «οικειοποίηση» από ορισμένες γυναίκες των ανδρικών μεθόδων στη διεκδίκηση εξουσίας.

Ολα αυτά μοιάζουν να ανήκουν σε μια πολύ μακρινή τηλεοπτική εποχή, καθώς οι σημερινοί αντιήρωες αντανακλούν τις διαψεύσεις του δυτικού πολιτισμού για λειτουργικούς θεσμούς, για κοινωνική και εργασιακή δικαιοσύνη, για διαρκή πρόοδο και βελτίωση των καθημερινών συνθηκών. Κοινωνίες πιο άγριες και με όλο και μεγαλύτερες αντιθέσεις οι σημερινές, με περισσότερα μέσα, τεχνολογικά και επιστημονικά, για βελτίωση της υγείας, αλλά με όλο και μικρότερη πρόσβαση σε αυτά μεγάλων κοινωνικών κατηγοριών.

Απέναντι σε αυτές τις νέες συνθήκες η τηλεοπτική παραγωγή διαμόρφωσε ρόλους που να αντανακλούν την πραγματικότητα. Ο χαρακτήρας του Δρος Χάουζ, τον οποίο ενσάρκωσε έξοχα ο Χιου Λόρι, υπήρξε μια από τις πιο εκλεπτυσμένες εκδοχές ηρωικού αντιήρωα, με την έννοια ότι σαν γιατρός έδινε σκληρή μάχη με την ασθένεια, μεγαλοφυής, ακαταπόνητος, αλλά σαν ανθρώπινη προσωπικότητα ήταν κυνικός, αδιάφορος για τα ανθρώπινα συναισθήματα, αν και αναζητούσε με την επιμονή φιλοσόφου την αλήθεια, συχνά πικρή, που κρύβεται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.

Η σειρά θα μπορούσε να θεωρηθεί και μια αλληγορία για τον πολιτισμό των κολοσσιαίων επιτευγμάτων, που όμως κάθε άλλο παρά έκαναν τον άνθρωπο καλύτερο και απομάκρυναν τον φόβο του θανάτου.

Οι δυο σύγχρονοι τηλεοπτικοί αντιήρωες πάνε ακόμη πιο βαθιά στην σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου, δεν διστάζουν να επιλέξουν το έγκλημα ως «απάντηση» στο αίσθημα της αδικίας, σε έναν κόσμο όπου οι νόμοι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την ασφάλεια των πολιτών, ούτε να σταματήσουν την παράνομη κερδοσκοπία εις βάρος ακόμη και της ζωής. Ο συγκλονιστικός Ντέξτερ (προβάλλεται από τον Σκάι), με εξαιρετικό στον ρόλο του αστυνομικού ντετέκτιβ και σίριαλ κίλερ δολοφόνων Μάικλ Σ. Χολ, θεωρείται τηλεοπτικό φαινόμενο. Με άγρια παιδικά βιώματα, εκπαιδευμένος από τον αστυνομικό πατριό του να μην τον λυγίζει ίχνος συναισθήματος, ζει ταυτοχρόνως σε δυο κόσμους, της νύχτας και της δολοφονικής βαρβαρότητας και της ημέρας, όπου συμπεριφέρεται σαν ένας συνηθισμένος αστυνομικός.

Οσο για τον Γουόλτερ Γουάιτ του «Breaking Bad», έχει ξεσηκώσει θύελλες ιντερνετικών συζητήσεων. Καθηγητής χημείας, που από την στιγμή κατά την οποία διαγνώστηκε ότι πάσχει από καρκίνο, άλλαξε προσωπικότητα, έστησε εργαστήριο παραγωγής ναρκωτικών, τα οποία εμπορεύεται με βοηθό έναν ευφυή πρώην μαθητή του και γλιστράει όλο και περισσότερο στον κόσμο του εγκλήματος, ενώ ο κυνισμός του σοκάρει. Ηδη και αυτός cult τηλεοπτικός χαρακτήρας σε μια εποχή που αναζητά εναγωνίως και δεν βρίσκει θετικά πρότυπα.