Από το σελιλόιντ στο σανίδι

Η σπαρακτική δικαστική διαμάχη ανάμεσα σε ένα πρώην ανδρόγυνο για την κηδεμονία του γιου του έκανε στο «Κράμερ εναντίον Κράμερ» (Ντάστιν Χόφμαν – Μέριλ Στριπ) πολύ κόσμο να κλάψει τον Μάρτιο του ’80.

Στη σκηνή του θεάτρου Εμπορικόν θα αναμετρηθούν ως Τεντ και Τζοάνα Κράμερ οι Δημήτρης Αλεξανδρής και Μαρία Ζορμπά σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη, με τη Μιρέλλα Παπαοικονόμου στη μετάφραση-διασκευή του έργου.

Στην ίδια γειτονιά, αλλά στο θέατρο Θησείο θα παρουσιαστούν «Οι ζωές των άλλων» του Γερμανού Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ. Στο θεατρικό σανίδι τον πράκτορα της Στάζι θα κάνει ο Μανώλης Μαυροματάκης και το ζευγάρι που παρακολουθεί θα υποδυθούν οι Φάνης Μουρατίδης και Αννα Μάσχα σε προσαρμογή και σκηνοθεσία Αλίκης Δανέζη.

Επανέρχεται και το γλυκόπικρο «Ανδρες έτοιμοι για όλα» σε διασκευή (προσαρμοσμένο στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα) και σκηνοθεσία Ρέππα – Παπαθανασίου στη σκηνή του θεάτρου Λαμπέτη, 11 χρόνια μετά το θεατρικό ντεμπούτο, ως μιούζικαλ (στο θέατρο Πόρτα), με τους Κώστα Κόκλα, Θανάση Ευθυμιάδη, Κώστα Ευριπιώτη.

«Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει μια ένδεια καλών θεατρικών έργων παγκοσμίως» είπε στα «NEA» άνθρωπος της θεατρικής πιάτσας.

«Γράφονται πολλά έργα και ανεβαίνουν πολλές παραστάσεις σε όλον τον κόσμο αλλά είναι πολύ λίγα τα κείμενα εκείνα που θεωρούνται άξια αναφοράς και ικανά να παραμείνουν στον χρόνο ως κλασικά».

Μια άλλη διάσταση έδωσε ο σκηνοθέτης Σταμάτης Φασουλής. «Ζούμε μια μεταβατική περίοδο στο θέατρο. Το ότι δεν υπάρχουν συγγραφείς είναι μια φράση που λέγεται αλλά δεν έχω καταλάβει γιατί. Το ρεπερτόριο έχει σχεδόν καταργηθεί. Ενας λόγος είναι ότι οι σκηνοθέτες δεν αναζητούν νέους συγγραφείς αλλά προτιμούν έργο κλασικού συγγραφέα για να το διασκευάσουν και να εξυπηρετήσουν τα καλλιτεχνικά τους όνειρα. Από την άλλη, για ποιο κοινό να γράψει ο συγγραφέας; Το κοινό είναι αδιαμόρφωτο, επηρεασμένο από την τηλεόραση, το Ιντερνετ και τον τρόπο που μεταφέρεται η είδηση, κυρίως μέσα από τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης και το Διαδίκτυο».

Διαπιστωμένο το έλλειμμα, όμως και το κενό με κάποιον τρόπο έπρεπε να πληρωθεί. «Δημιουργήθηκε έτσι μια τάση να διασκευάζονται για το θέατρο σενάρια ταινιών που έμειναν κλασικές ή έκοψαν χιλιάδες εισιτήρια. Με τον τρόπο αυτόν οι θεατρικοί παραγωγοί ποντάρουν σε δοκιμασμένες λύσεις: τα έργα έχουν brand name, δηλαδή ο τίτλος είναι ήδη γνωστός στους θεατές, οι ιστορίες είναι γνώριμες (ο θεατής ξέρει τι πάει να δει) ή ακόμα και οι χαρακτήρες είναι διάσημοι και τις περισσότερες φορές αγαπημένοι στο κοινό» ανέφερε θεατρικός συγγραφέας.

Η πρακτική αυτή δεν είναι προτεραιότητα για τον Σταμάτη Φασουλή. «Δεν είναι από τα πράγματα που με θέλγουν. Ομως έχω χαρεί έργα του σινεμά, όπως έχουν παρουσιαστεί στο θέατρο» εξήγησε και επισήμανε πως «έχει σημασία αν την ώρα της παράστασης δημιουργείται θεατρικός σπινθήρας. Αν δεν είναι καλή η παράσταση δεν θα γίνει τίποτα».

Τάση ή σύμπτωση;

Ο Δημήτρης Αλεξανδρής, από την πλευρά του, διαφώνησε με την εκτίμηση περί συγγραφικής ένδειας – «ίσα – ίσα νέα έργα και γράφονται και ανεβαίνουν» – και απέδωσε τη θεατρική μεταφορά ταινιών σε απλή σύμπτωση, παραπέμποντας στην αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων, ανάμεσα στο θέατρο, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο. «Πέρσι, για παράδειγμα, ο Νίκος Χατζόπουλος μετάφερε στη σκηνή – και με επιτυχία – το βιβλίο “Οταν έκλαψε ο Νίτσε”».

«Οταν μια ταινία δεν εξελιχθεί σε εμπορική επιτυχία δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να σταθεί ως θεατρικό έργο» υποστήριξε ο ίδιος, αναφέροντας την περίπτωση του «Αμερικανού βούβαλου», τη σύγχρονη τραγωδία του Ντέιβιντ Μάμετ.

Το φιλμ (1996) έκανε στην Ελλάδα μέτρια εισπρακτική πορεία, όμως το 2006 εξελίχθηκε σε θεατρική επιτυχία στο έργο που σκηνοθέτησε ο Αντώνης Καφετζόπουλος (παρουσιάστηκε και τη σεζόν 2011 – 2012 στο θέατρο Πορεία).

Σε σύμπτωση αποδίδει και ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης το γεγονός ότι την ερχόμενη σεζόν θα παρουσιαστούν, ως θεατρικά έργα, οκτώ ταινίες. «Ο,τι είναι επιτυχημένο στο σινεμά γίνεται προσπάθεια για μεταφορά του στο θέατρο. Συμβαίνει όμως και το αντίστροφο. Σημασία έχει ότι στο θέατρο επικρατεί άλλη γλώσσα και η προσπάθεια που καταβάλλεται σε κάθε τέτοια περίπτωση είναι να διατηρηθεί η ψυχή του φιλμ. Πέραν αυτού δεν υπάρχουν συνταγές στο θέατρο. Ολα δοκιμάζονται κάθε φορά. Αλλιώς όλοι σε περίοδο κρίσης θα ακολουθούσαν επιτυχημένες συνταγές». Πλην όμως «σύμπτωση επαναλαμβανομένη παύει να είναι σύμπτωση» κατά τη λαϊκή ρήση.

Χ.Ν.Ε.Ι.