ΠΟΤΕ δεν είναι αργά. Αλλά καμιά φορά είναι αργά για δάκρυα. Κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές θυμόσοφες διαπιστώσεις βρίσκεται η αλήθεια για τη θέση της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Η επίσκεψη Μπαρόζο στην Αθήνα δείχνει την προσπάθεια κάποιων παικτών – αλλά και κάποιων δυνάμεων – στην Ευρώπη να ενθαρρύνουν τη δυναμική της νέας κυβέρνησης. Αν στηριχθεί θα μπορούσε να φέρει αποτελέσματα.
Την ίδια ώρα όμως κάποιες άλλες δυνάμεις φαίνεται να πάνε να γυρίσουν τη σελίδα. Οι δηλώσεις τύπου Ρέσλερ – για τη διαχειρισιμότητα μιας εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ – δείχνει ότι το κάποτε αδιανόητο αυτό σενάριο έχει πλέον υιοθετηθεί από ουκ ολίγους ανόητους στη Γερμανία, αλλά και γενικά στον Βορρά.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ελλάδα απέκτησε πολιτική δυναμική σε μια φάση που η οικονομική δυναμική πάει να εξαντληθεί. Η ύφεση κατατρώει κάθε όφελος από τις περικοπές και το αρνητικό της πρόσημο διογκώνει το χρέος. Το PSI του περασμένου Φεβρουαρίου, που θεωρείται καλή συμφωνία, πάει να ξεπεραστεί, αν δεν έχει ξεπεραστεί ήδη. Το χρέος δεν θα είναι στο 120% του ΑΕΠ στο καθορισμένο ραντεβού.
Αυτό, αλλά και το αίτημα για επιμήκυνση, θέτουν ζήτημα ενός νέου πακέτου για την Ελλάδα – που μπορεί να είναι ακόμη και 50 δισ. Καμιά κυβέρνηση της ευρωζώνης δεν διανοείται να πάει ξανά στο κοινοβούλιο της για να ζητήσει κι άλλα λεφτά για την Ελλάδα. Η υπομονή της κοινής γνώμης, ιδίως στο Βορρά, έχει εξαντληθεί. Αρα;
Αρα θα χρειαστεί πιθανόν νέο κούρεμα – αυτήν τη φορά των δανείων από χώρες της ευρωζώνης, αλλά, ενδεχομένως, και των ομολόγων που διακρατεί η ΕΚΤ. Αυτές δεν είναι εύκολες ασκήσεις. Ιδίως σε μια φάση που η Ελλάδα φαίνεται να είναι μια χώρα ανεπίδεκτη σε μεταρρυθμίσεις και που η Ιρλανδία, που υλοποίησε το πρόγραμμα, ξεμυτίζει πάλι στις αγορές κι αρχίζει να δανείζεται.
Το συμπέρασμα είναι ότι υπάρχει πλέον μια διαφορά φάσης μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης. Και ότι θα χρειαστεί ένα άλμα. Το πολιτικό άλμα έγινε. Θα χρειαστεί κι ένα άλμα οικονομικό. Είναι τα 11,5 δισ. των περικοπών για τα επόμενα δύο χρόνια; Είναι τα πιθανά νέα μέτρα για το 2012, εφόσον ο προϋπολογισμός φανεί ότι δεν βγαίνει; Είναι μια γκράντε ιδιωτικοποίηση;
Πάντως, η Ελλάδα πρέπει να δείξει ότι μπορεί κι ότι δεν είναι μια χαμένη περίπτωση ή, τελος πάντων, μια τριτοκοσμική χώρα χωρίς δυνατότητα παραμονής στην ευρωζώνη. Με απλά λόγια, χρειάζεται ένα μικρό θαύμα, σε μια φάση που κανείς δεν πιστεύει πια στους θαυματοποιούς.