Κάν’ το σωστά, εδώ και τώρα

Πάνε πολλά χρόνια, όταν έγραψα ένα άρθρο στο «Βήμα» σχετικά με την ανάγκη δημιουργίας μιας δομής στο πρωθυπουργικό γραφείο, όπως αυτή που υπάρχει σε άλλες χώρες και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η δομή, στη δική μας περίπτωση, θα είχε τον τίτλο Γενική Γραμματεία Υπουργικού Συμβουλίου. Θα ήταν στελεχωμένη από μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους, κατά προτίμηση προερχόμενους από τα βασικά υπουργεία.

Και θα έπρεπε να έχει βασικά τρεις αρμοδιότητες.

α. Τον προγραμματισμό του κυβερνητικού έργου, το οποίο θα περνούσε και από τη Βουλή.

β. Την εποπτεία και τον συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων για την εφαρμογή του προγράμματος στον προβλεπόμενο χρόνο.

γ. Την άρση των εκκρεμοτήτων μεταξύ συναρμόδιων υπουργείων και υπηρεσιών.

Ενας συνεργάτης του τότε πρωθυπουργού, τον οποίο δεν γνώριζα, μου τηλεφώνησε για να με ενημερώσει ότι ένας τέτοιος νόμος είχε ψηφιστεί πρόσφατα. Από τότε πέρασαν αρκετοί πρωθυπουργοί και ο νόμος δεν εφαρμόστηκε. Ετσι, τα φαινόμενα καθυστερήσεων εφαρμογής του κυβερνητικού έργου συνεχίστηκαν και εντάθηκαν.

Περίεργος καθώς είμαι, όταν μου δινόταν η ευκαιρία ρωτούσα κυβερνητικά στελέχη διαφόρων κυβερνήσεων γιατί στην ευχή δεν εφάρμοζαν τον Νόμο, που θα έλυνε πολλά προβλήματα ασυνεννοησίας, καθυστερήσεων και έλλειψης συντονισμού, προγραμματισμού και στρατηγικής. Οι απαντήσεις ήταν απογοητευτικές.

Αλλος έλεγε ότι δεν καταλαβαίνει τη δομή και σε τι χρειάζεται, αφού υπάρχουν οι – αμέτρητοι – πρωθυπουργικοί σύμβουλοι. Αλλος καταλάβαινε, αλλά θεωρούσε ότι μια τέτοια δομή θα προκαλούσε δυσφορία στους υπουργούς, οι οποίοι θα θεωρούσαν εχθρική κίνηση εναντίον τους έναν τέτοιου είδους πρωθυπουργικό έλεγχο. Και άλλος συμφωνούσε, αλλά θεωρούσε ότι είναι αρκετή η ύπαρξη ενός γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου.

Από όσο γνωρίζω, οι γάλλοι σύμβουλοι της Ομάδας δράσης και ο ΟΟΣΑ έχουν υποβάλει πρόταση για τη διακυβέρνηση της χώρας. Και για την αλλαγή της δημόσιας διοίκησης. Δεν γνωρίζω τις λεπτομέρειες των εισηγήσεων. Αλλά πιστεύω ότι δύο βασικά στοιχεία είναι επείγοντα για τη διοικητική μεταρρύθμιση. Και τα άκουσα να τα αναφέρει ο νέος Πρωθυπουργός. Αποτελεσματικότητα και προγραμματισμός με παράλληλο έλεγχο εφαρμογής του «στοχο-χρονο διαγράμματος» κάθε υπουργείου. Μάλιστα, είπε ότι ο ίδιος προσωπικά θα μεταβεί στα υπουργεία για να ελέγξει την εφαρμογή τους.

Παλαιότερα, άλλοι πρωθυπουργοί εκτελούσαν αυτό το έργο είτε με καθημερινή τηλεφωνική επικοινωνία με τους υπουργούς τους είτε με μπλοκάκια σημειώσεων και παρατηρήσεων. Στη σημερινή σύνθετη πραγματικότητα, αυτού του είδους η διακυβέρνηση δεν επαρκεί. Για να εκκινήσει και πάλι η δημόσια διοίκηση, πέραν των προθέσεων του Πρωθυπουργού, πιστεύω ότι χρειάζονται επειγόντως δυο δράσεις:

1. Η άμεση λειτουργία της γενικής γραμματείας του Υπουργικού Συμβουλίου υπό την εποπτεία του αρμόδιου γενικού γραμματέα σε επίπεδο πρωθυπουργικού γραφείου.

2. Η εφαρμογή σε κάθε υπουργείο της μεθόδου που είχε εφαρμόσει ο παλαιός υπουργός Αλέκος Παπαδόπουλος, δηλαδή της δημιουργίας Ομάδων Διοίκησης Εργου, μιας δομής που «βραχυκύκλωνε» τις ανασταλτικές λειτουργίες του μηχανισμού και έλυνε διοικητικής φύσεως προβλήματα, επιταχύνοντας την υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου της ομάδας. Δυο εργαλεία που πιστεύω ότι θα δώσουν τη δυνατότητα σε κάθε πρωθυπουργό να ασκεί τα καθήκοντα του συντονισμού και του ελέγχου της κυβερνητικής μηχανής με αποτελεσματικότητα και θα επιταχύνει το όποιο κυβερνητικό έργο.

Οι παρεμβάσεις λοιπόν που συζητάμε θα βοηθήσουν και την απλούστευση των διαδικασιών που έχουν παραλύσει, μαζί με την έλλειψη ρευστότητας και επενδύσεων, τη Διοίκηση και, κατ’ επέκταση, την οικονομία. Και χωρίς αυτές, η πρόσφατη πρόθεση των τεσσάρων Πρωθυπουργών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για ανάπτυξη θα μείνει γράμμα κενό για την Ελλάδα, εκτός αν σκεφτούμε τον χρόνο ωρίμασης έργων π.χ. του ΕΣΠΑ.

Πριν από λίγο καιρό έβλεπα μια εκπομπή σε γαλλικό κανάλι σχετική με τη Εσθονία. Μεταξύ των άλλων, μίλησαν και δυο αδέλφια, Ελληνες, που είχαν ανοίξει εστιατόριο στη χώρα της Βαλτικής. Στην ερώτηση του δημοσιογράφου πώς αντιμετώπισε το μικρό κράτος την επενδυτική τους πρόθεση, η απάντηση ήταν καταλυτική. Χρειάστηκαν τρεις ώρες μέσω Ιντερνέτ για να αποκτήσουν την άδεια λειτουργίας του εστιατορίου!

Γνωρίζετε την πραγματικότητα με την αντίστοιχη ιστορία στην Ελλάδα. Και όχι μόνο για μικρές επενδύσεις. Και θυμηθείτε τα αποτελέσματα των προσπαθειών να απεμπλακούν μεγάλες επενδύσεις από τον κυκεώνα της νομοθετικής και της κανονιστικής μας πρακτικής. Για να αλλάξουν αυτά χρειάζεται χρόνος. Και δεν έχουμε, όσο η κρίση εντείνεται διεθνώς, στην Ευρώπη και στη χώρα μας. Γι’ αυτό, πιστεύω, οι δυο πιο πάνω πρωτοβουλίες θα ανακούφιζαν προσωρινά την κατάσταση. Μέχρι να αποκτήσουμε ένα αποτελεσματικό και σύγχρονο κράτος.