[Φαινόμενα] Λιλιπούτειοι μεροκαματιάρηδες

«Οι μικροί δουλεύουμε πιο γρήγορα. Γι’ αυτό μας προτιμούν, είμαστε γρήγοροι και κοστίζουμε φτηνά». Ηλικία; Ούτε 10 χρονών καλά καλά. Μια χούφτα πιτσιρίκια. Μελένια επιδερμίδα. Τεράστια μάτια. Βλέμμα αφοπλιστικά φωτεινό. Μιλούν ταυτόχρονα στον φακό. Με συγκλονιστική σαφήνεια. Και αυτό που τρομάζει είναι η τραγική ωριμότητα αυτών των λιλιπούτειων μεροκαματιάρηδων.

Ισως οι δυστυχίες του κόσμου να έχουν γίνει πολύ συνηθισμένες από τα δελτία ειδήσεων και τα τόσα ντοκιμαντέρ που τις προβάλλουν κάθε τόσο, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι έξοχες δουλειές ανήσυχων ανθρώπων. Αυτή όμως η δυστυχία των παιδιών που δουλεύουν σαν σκλάβοι για μια χούφτα κέρματα, από την Ινδία ώς την Μπουρκίνα Φάσο και τις ΗΠΑ, δεν αντέχεται.

Απλώς το ντοκιμαντέρ του Ιμπέρ Ντιμπουά, ντοκιμαντερίστα αφοσιωμένου στο πρόβλημα της εκμετάλλευσης των παιδιών, που προβλήθηκε από το γαλλικό Arte την περασμένη Τρίτη (υπάρχει στο site του καναλιού) ήλθε την ώρα που ο κόσμος της Δύσης πληροφορούνταν τις σφαγές παιδιών στη Συρία μέσα στην αγριότητα του εμφυλίου, για να ειρωνευτεί τη δεδομένη συγκίνηση και την ανατριχίλα από τον αποτροπιασμό της Δύσης.

Γιατί τα «Σκλαβωμένα παιδιά» («Enfants forcats) του Ντιμπουά δεν είναι παρά η σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού της ευημερίας. Είναι η αντεστραμμένη, εφιαλτική εικόνα των μεγάλων αγορών και των ακόμη μεγαλύτερων πολυεθνικών. Αλλωστε οι περισσότερες από αυτές προτιμούν να παριστάνουν ότι αγνοούν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονται πολλά από τα προϊόντα τους.

Είναι ακόμη ο καθρέφτης στον οποίο απεικονίζονται κυνικά οι νοοτροπίες των πολύ δημοκρατικών κοινωνιών μας που θεωρούν ύψιστη αξία την προστασία των παιδιών τους, παρότι δεν διστάζουν να τα επιδεικνύουν δεξιά και αριστερά ως τέλεια δικά τους δημιουργήματα, φορτώνοντας στους ώμους τους τα δικά τους όνειρα.

Γιατί το αίσθημα που προκαλούσε δάκρυα στον θεατή του ντοκιμαντέρ καθώς παρακολουθούσε τετράχρονα και πεντάχρονα μωρουδάκια που συγκολλούσαν το γυαλί για να φτιάξουν μπρασελέ για τουρίστες στην Ινδία δεν ήταν διαφορετικό από εκείνο ενός θεατή τηλεοπτικού, τσιρκολάνικου σόου, όπως το «Ελλάδα έχεις ταλέντο», που βλέπει αίφνης ένα εξάχρονο κοριτσάκι ντυμένο και βαμμένο σαν χορεύτρια σε καμπαρέ να εκτελεί αναλόγου ύφους χορογραφία.

Στη Γαλλία απαγορεύτηκαν διά νόμου πριν από δύο μήνες τέτοιου είδους δημόσιες εμφανίσεις παιδιών, σε τηλεοπτικά σόου, σε φωτογραφίσεις για περιοδικά και σε ό,τι άλλο τα μετατρέπει σε αντικείμενα εκμετάλλευσης των ενηλίκων, ακόμη και αν πρόκειται για τους γονείς τους – ιδίως αυτούς.

Αλλωστε ο φακός του Ντιμπουά δεν περιορίστηκε στις φτωχές, τριτοκοσμικές περιοχές της Ινδίας και της Μπουρκίνα Φάσο αλλά έφτασε ώς τις ΗΠΑ, όπου πίσω από τη βιτρίνα της υπερσύγχρονης χώρας και τις σπουδαίες, σύγχρονες αντιλήψεις για κοινωνίες της δικαιοσύνης, της ανοχής και του σεβασμού, υπάρχει μια φτώχεια πιο άγρια και από αυτήν του Τρίτου Κόσμου που αναγκάζει παιδιά να δουλεύουν σε υποβαθμισμένα εργαστήρια πολυεθνικών.

Βασισμένο ολόκληρο το ντοκιμαντέρ στις αφηγήσεις των παιδιών, στις τρυφερές φωνούλες που δεν μιλούν ούτε για παιχνίδια ούτε για όνειρα αλλά με μια αταίριαστη ωριμότητα για τις μικροκαμωμένες φιγούρες και τα μωρουδίστικα χαρακτηριστικά τους περιγράφουν τον κόσμο της σκληρότητας και του κυνισμού από τα οποία ουδείς τα προστάτεψε. Αναιμικά τα προγράμματα των διεθνών οργανισμών, μόνον ακτιβιστές και στρατευμένοι στην προσπάθεια για την κατάργηση της παιδικής εργασίας προσπαθούν να «ξυπνήσουν» τον κόσμο που διατυμπανίζει την ευαισθησία του απέναντι στα παιδιά. Το ίδιο προσπάθησε και το ντοκιμαντέρ του Ντιμπουά «Σκλαβωμένα παιδιά».

Μόνο που το κέρδος αποδεικνύεται ισχυρότερο όλων, αφού ακόμη και στον πολιτισμό της ευαισθησίας αρκεί η τηλεθέαση για να παραμεριστεί κάθε ενδοιασμός και βαφτίζεται αυτομάτως η εκμετάλλευση των παιδιών – θέαμα σε χαριτωμένο σόου.