Αθήνα: δείτε την πόλη «αλλιώς»

Η δημιουργική αντιπαράθεση του πληθυσμού μέσα από εμπορικές και πολιτισμικές δραστηριότητες είναι μια από τις σημαντικές εκφάνσεις της σύγχρονης δημοκρατικής πόλης. Αυτή η σκέψη άνοιξε χθες τον ευρωπαϊκό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό Re-think Athens, που χρηματοδοτεί και διοργανώνει το Ιδρυμα Ωνάση. Ενα μεγαλόπνοο σχέδιο με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων του Κέντρου της Αθήνας.

Η πρωτοτυπία του βρίσκεται στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και των σελίδων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε έμπειροι αρχιτέκτονες και κάτοικοι της πόλης να «συνομιλήσουν» για να μεταμορφώσουν το Κέντρο της Αθήνας.

Στο Κέντρο της Αθήνας, η απομάκρυνση διοικητικών λειτουργιών, οικονομικών και εμπορικών δραστηριοτήτων και η εγκατάλειψη κτιρίων, άφησαν στη μοναξιά την τριλογία των συμβόλων πολιτισμού του 19ου αιώνα: Ακαδημία – Πανεπιστήμιο – Εθνική Βιβλιοθήκη.

Τα πρόσφατα επεισόδια στο Κέντρο, οι προβληματικές ζώνες της Ομόνοιας και των γύρω περιοχών, πλαισιώνουν την εικόνα της διαλυμένης πόλης που ζει σε συνθήκες κενού και καταφυγίου ασταθών κοινωνικά ομάδων. Σε αυτά τα δεδομένα προστέθηκε η κοινωνική και η πολιτική αμφισβήτηση, σημειώνει ο καθηγητής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Παναγιώτης Τουρνικιώτης, συνοψίζοντας το σκεπτικό της αφετηρίας του Re-think Athens με σκοπό να βελτιωθεί η καθημερινότητα των κατοίκων.

Στα βήματα των νέων ρυθμιστικών σχεδίων με τα οποία εκσυγχρονίζονται οι ιστορικές πόλεις της Ευρώπης (όπως το πρόσφατο πολεοδομικό σχέδιο της γαλλικής πρωτεύουσας «Το Μεγάλο Παρίσι») βαδίζει και η Αθήνα. Το πρόγραμμα Re-think Athens αφορά την πολύπλευρη παρέμβαση στο Κέντρο της και εκτείνεται από τη λεωφόρο Αμαλίας έως το τέλος της οδού Πατησίων. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει ο άξονας της λεωφόρου Πανεπιστημίου (πεζοδρομημένης κατά ένα μέρος), ενώ είναι ζητούμενο και μία νέα πλατεία Ομονοίας. Αυτή η παρέμβαση, σημειώνει ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης, θα διαμορφώσει έναν δακτύλιο που θα συνδέσει τον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το Μουσείο της Ακρόπολης με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την πλατεία Ομονοίας και το Μοναστηράκι.

«Αυτό που βλέπουμε ως μειονέκτημα, μπορεί να λειτουργήσει ως ερέθισμα για δημιουργία ανάμεσα στους σύγχρονους αρχιτέκτονες που έχουν εμπειρία στην παραγωγή δημόσιων χώρων. Η ζωή και το περιβάλλον μιας πόλης που βιώνει την κρίση μπορεί να προσελκύσει ασιάτες και αμερικανούς αρχιτέκτονες να ασχοληθούν με τον πολεοδομικό της γρίφο», συμπληρώνει ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο του Βόλου, Γιώργος Τζιρτζιλάκης.

Αλλωστε ανάμεσα στα διεθνή ονόματα, ακούγεται ότι θα συμμετάσχει από τη Νέα Υόρκη το γραφείο των Diller Scofidio+Renfro, που στις μέρες μας έχουν παράξει από τα καλύτερα δείγματα δημόσιας αρχιτεκτονικής. Οπως το πάρκο Χάιλαϊν στο Νοτιοδυτικό Μανχάταν, αξιοποιώντας μία εγκαταλελειμμένη σιδηροδρομική γραμμή με την προσθήκη πράσινης φύτευσης και πάγκων.

Την εποχή που η περιοχή του Ελληνικού αξιοποιείται με εμπορικούς και οικονομικούς όρους και η πόλη ανοίγει το μέτωπό της προς τη θάλασσα με τη δημιουργία του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο Φάληρο, η επαναλειτουργία του Κέντρου της Αθήνας ως ζώνη πολιτισμού και τουριστικού προορισμού συνθέτει την ανασυγκρότηση του δημόσιου χώρου, λένε οι διοργανωτές του διαγωνισμού που άνοιξε στο Ιντερνετ.

Στον διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν ενδιαφερόμενοι από κράτη – μέλη της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και τρίτες χώρες που έχουν συνάψει συμβάσεις στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η πρώτη φάση, του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ιδεών (ώς και την αξιολόγηση από την κριτική επιτροπή), θα πραγματοποιηθεί μέσω της ιστοσελίδας, η οποία έχει διαμορφωθεί ειδικά. Οι προτάσεις που θα επιλεγούν για τη δεύτερη φάση, θα ζητηθούν σε έντυπη μορφή.

Τα μέλη της διεθνούς κριτικής επιτροπής ανεβάζουν τον πήχη ως προς την ποιότητα του Re-think Athens. Την επιτροπή του διαγωνισμού ιδεών, με πρόεδρο τον Αντονι Βίντλερ (πρύτανη της Σχολής Αρχιτεκτονικής Κούπερ Γιούνιον της Νέας Υόρκης), απαρτίζουν οι: Μπεν-Τζόζεφ Εραν (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο MIT της Μασαχουσέτης), Αλφρέντο Μπρίλεμπουργκ (Πανεπιστήμιο Κολούμπια), Γιάννης Ευμολπίδης (Πολεοδόμος, σύμβουλος του δημάρχου Αθηναίων), Κωνσταντίνος Μωραΐτης (Αρχιτέκτων, αναπληρωτής καθηγητής στο ΕΜΠ), Μαριάννα Μόσχου (γραμματέας ΔΣ Ιδρύματος Ωνάση), Ρίτσαρντ Πλαντζ (Πανεπιστήμιο Κολούμπια), Τσαρλς Βαλντχάιμ (Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ), Βάνα Ξένου (Πανεπιστήμιο Αθηνών).