Μια άλλη κουλτούρα διαλόγου;

Τέτοιες ημέρες ακριβώς πριν από έναν χρόνο η εγχώρια τηλεόραση και ως εκ τούτου το φιλοθέαμον βούλιαζε με ηδονική αφασία στον σουσουδισμό των κουτσομπολίστικων πάνελ που παραληρούσαν για τον «γάμο του αιώνα», της Καιτούλας και του Ουίλιαμ, για να περάσουν μετά όλοι μαζί στις «ζεμπεκιές» και το τουριστικό μήνυμα της ελληνικής γιουροβιζιονικής συμμετοχής. Ηταν οι τελευταίοι σπασμοί ενός τηλεοπτικού κόσμου της αμεριμνησίας που τελείωνε;
Τον ίδιο καιρό οι τηλεοπτικές οθόνες πρόσφεραν μια πρωτοφανή θέα του χρήματος με δεσμίδες χαρτονομισμάτων να φιγουράρουν παντού, είτε ως είδος υπό εξαφάνιση, λόγω της οικονομικής κρίσης, είτε ως προσφορά από διάφορες εκπομπές για να δελεάσουν το κοινό που μόλις άρχιζε να συνειδητοποιεί έντρομο τον εφιάλτη του οικονομικού αδιεξόδου της χώρας και του οικογενειακού προϋπολογισμού. Και οι δύο περιπτώσεις ήταν ένα είδος θεάματος που πρόσβαλε το αίσθημα αξιοπρέπειας ενός ζαλισμένου κόσμου από τον βομβαρδισμό του, από τη μια, με απίθανα παραμύθια χλιδής και πλούτου με δανεικά και, από την άλλη, με τηλεοπτικά ψιλοφιλοδωρήματα για την ευπιστία του.
Στις ΗΠΑ, τον ίδιο καιρό, η Οπρα αποχαιρετούσε την εποχή της με ένα φαντασμαγορικό φινάλε των διάσημων εκπομπών της, το οποίο παρακολούθησαν 15 εκατομμύρια θεατές. Ηταν ένας πανηγυρικός αποχαιρετισμός στην εποχή, στις περίπου δύο δεκαετίες που άλλαξαν την τηλεόραση και τον κόσμο, κατά την οποία στη δημόσια σφαίρα αναδείχθηκε η συζήτηση για τα προσωπικά πάθη και τις ανθρώπινες αδυναμίες, για τα μικροσυμφέροντα, τις ιδιωτικές υποθέσεις και τις  σκανδαλιστικές ιστορίες ενώ η πολιτική των ιδεών και των προτάσεων εξοριζόταν ως «βαρετή» υπόθεση.    
Καταφύγαμε σε αυτή τη σύντομη αναδρομή στην πολύ πρόσφατη εικόνα ενός κόσμου που αγωνιζόταν ήδη από τον περασμένο Μάιο να ανασάνει ανάμεσα στα «τοξικά κατάλοιπα» μιας κολοσσιαίας παγκόσμιας βιομηχανίας ελπίδων τα οποία έπνιγαν τον ορίζοντα προς το μέλλον, για να θυμηθούμε ότι είχαν χαθεί τα αυτονόητα από τη δημόσια σφαίρα μαζί με τα βασικά συστατικά ενός κοινωνικού κεφαλαίου υψηλής αξίας, όπως είναι η πολιτική. Και που θεωρούμε ότι με δημοκρατικές διαδικασίες – το αποτέλεσμα της κάλπης – δίδεται η ευκαιρία να επανέλθει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Προφανώς είναι ασυγχώρητη αφέλεια να πιστέψουμε ότι τα πλήθη του φιλοθεάμονος σηκώθηκαν από τον καναπέ για να επιστρέψουν στην παλαιού τύπου ένταξη σε κομματικούς μηχανισμούς.
Ούτε θα ισχυριστούμε ότι επανήλθαν οι πολιτικές συζητήσεις στα πάνελ, γιατί στην πραγματικότητα ουδέποτε έλειψαν. Αλλά ότι η κρισιμότητα των συνθηκών προσδίδει σε αυτές το λαϊκό ενδιαφέρον που επιφορτίζει παρουσιαστές και πολιτικούς καλεσμένους με επιπλέον ευθύνες. Τους τελευταίους όχι για να ανακοινώσουν από τηλεοράσεως κυβερνητική πρόταση αλλά για να απομακρυνθούν από τα επικοινωνιακά πυροτεχνήματα στα οποία τους είχαν εθίσει οι καθημερινές εμφανίσεις στα πάνελ και να ανασυνθέσουν με τον λόγο και τις πολιτικές τους θέσεις τα παλιά «αυτονόητα» που διαστρεβλώθηκαν μέσα στην ατμόσφαιρα μιας πλασματικής δημοκρατικής ευφορίας, η οποία στην πραγματικότητα είχε ταυτιστεί με την οικονομική κραιπάλη.
Ενα απλό παράδειγμα είναι μια συζήτηση που δεν προλάβαμε να κάνουμε μέσα στην προεκλογική δίνη. Πρόκειται για τα ανησυχητικά δείγματα μιας κοινωνίας με ατροφικά δημοκρατικά ανακλαστικά που αποκάλυψε η επίσης πέραν των κανόνων σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επικοινωνιακή αξιοποίηση της «υγειονομικής βόμβας» των παράνομων οίκων ανοχής. Γιατί σε αυτή την υπόθεση η μια πτυχή είναι η ευκολία με την οποία θεωρήθηκε «πολύ φυσικό» η δημοσιοποίηση φωτογραφιών των γυναικών – φορέων του AIDS αλλά η άλλη, εξίσου σοβαρή, είναι μια «αυτονόητα» προστατευόμενη αντικοινωνική συμπεριφορά καθημερινών ανθρώπων.
Ολα αυτά μπορεί να μοιάζουν άσχετα με την πολιτική, ιδίως στην παρούσα «καυτή» περίοδο που διανύει, αποτελούν όμως εκδοχές της χαμένης έννοιας της υπευθυνότητας και των δημοκρατικών αυτονόητων που μόνον η πολιτική μπορεί να επαναφέρει στη δημόσια σφαίρα. Και μάλιστα μια πολιτική η οποία υποχρεώνεται με λαϊκή εντολή να τα καλλιεργήσει, παρά τη μικρή ώς ανύπαρκτη κουλτούρα διαλόγου και συνεργασίας που διαθέτει και την οποία παγίωσε ως τηλεοπτικό θέαμα η τηλεόραση των τυφλών καβγατζίδικων αντιπαραθέσεων.

Μπορεί να μη διαθέτουμε κουλτούρα διαλόγου, αλλά το μήνυμα της κάλπης
των εκλογών της 6ης Μαΐου μας υποχρέωσε να την αποκτήσουμε, με
τα τηλεοπτικά πάνελ να γεμίζουν πολιτικούς. Αλλοι, παλιοί τους τρόφιμοι που εμφανώς δυσκολεύονται να αποβάλουν τους αυτοματισμούς του παλιού ύφους της αλαζονικής επιθετικότητας και άλλοι που επιδεικνύουν
ικανότητα στην ήπια έκθεση επιχειρημάτων και τη συνεννόηση. Οπως και να έχει, οι συνθήκες επανέφεραν την πολιτική στο επίκεντρο του δημόσιου
ενδιαφέροντος