Το ακροδεξιό σοκ

Δεν είναι λίγες οι στιγμές όπου οι λαοί οδηγούν στο νεκροταφείο της ιστορίας ηγέτες, θεσμούς και πολιτικά συστήματα, μόνο και μόνο για ν’ αρχίσουν λίγο αργότερα να ολοφύρονται μπροστά στο μνήμα τους και να εύχονται την ανάστασή τους. Δεν ξέρω, επομένως, εάν η χθεσινή λαϊκή ετυμηγορία αποδειχθεί εθνικά καταστροφική, ούτε καν εάν – και πότε – ο ελληνικός λαός θα νοσταλγήσει ό,τι χθες κατεδάφισε. Εκ των πραγμάτων, από τα αναρίθμητα μηνύματα της χθεσινής κάλπης ένα μόνο μπορεί κανείς να επιλέξει προς διερεύνηση – και η δική μου επιλογή είναι η εκλογική εκτόξευση της Χρυσής Αυγής. Και αυτό διότι λαϊκίστικες, ανεύθυνες ή ακροαριστερές πολιτικές δυνάμεις ευημέρησαν πολιτικά και άλλες στιγμές της ιστορίας μας, ενώ αντίθετα εκλογικά αξιομνημόνευτα φιλοφασιστικά ή υπερεθνικιστικά κόμματα, με αξιακό υπόβαθρο σημαντικά αποκλίνον από τα θεωρούμενα ως κυρίαρχα ιδεολογικά προτάγματα της ελληνικής κοινωνίας, σ’ αυτά τα χώματα δεν ευδοκίμησαν ούτε καν κατά τον μεσοπόλεμο (ίσως λόγω της οικογενειακής αλληλοϋποστήριξης, που εμπόδιζε στη χώρα μας τη μετατροπή της ανέχειας σε εξαθλίωση).

Πώς λοιπόν μπορεί να ερμηνευθεί αυτή η εξέλιξη; Αραγε μήπως το «αδιαπέραστο» της ελληνικής κοινωνίας από ακροδεξιά ιδεολογήματα ήταν απλά μια αυτοκολακευτική – ναρκισσιστική εικόνα; Ή, απλώς, πρόκειται για την ακραία και τελικά αναπόφευκτη κατάληξη σωρευμένων παθολογιών, αδράνειας και αβελτηρίας του πολιτικού μας συστήματος;

Κατά την άποψή μου, η οποία κινείται πλησιέστερα στη δεύτερη εκδοχή, η συγκεκριμένη ετυμηγορία του εκλογικού σώματος οφείλεται στους παρακάτω λόγους.

– Πρώτον, στην ανάγκη κάλυψης του ιδεολογικού κενού της αστικής πολιτικής σκέψης (όλων των κομματικών κλάδων της αντίστοιχης πολιτικής οικογένειας), η οποία άφησε χωρίς αντίκρουση το ιδεολογικό μονοπώλιο, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και την ιδεολογική τρομοκρατία, της Αριστεράς και δη του κομμουνιστικού χώρου. Απίστευτα μελανές σελίδες του εγχώριου και διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος θεωρήθηκαν κατά τα μεταπολιτευτικά χρόνια ταμπού, δηλαδή γεγονότα ανεπίδεκτα σχολιασμού, με κάθε αναφορά ή υπόμνησή τους να αντιμετωπίζεται ως πολιτικώς μη ορθή. Ακόμη χειρότερα, ακραίοι έως κανιβαλικοί πολιτικοί τραμπουκισμοί της παλαιοκομμουνιστικής Αριστεράς, συχνά βέβαια καλυπτόμενοι υπό το προσωπείο των συνδικαλιστικών αγώνων, έμεναν αναπάντητοι ή προκαλούσαν μόνο ψελλίσματα θεωρητικής «καταδίκης». Εύλογα επομένως αφηνόταν πολιτικό κενό για κάποιον που δεν μασούσε τα λόγια του ή/και εκδήλωνε διάθεση για πιο μαχητική αντίσταση.

– Δεύτερον, η εκλογική εκτίναξη της Χρυσής Αυγής μπορεί να αποδοθεί στην αντίδραση που αφεύκτως δημιούργησε η ακροαριστερά πεζοδρομιακή τρομοκρατία, εν πολλοίς ανταρσυοκατευθυνόμενη ή συριζοκινηματική (η οποία το ερώτημα πλέον είναι εάν θα διευρυνθεί ή θα κατευνασθεί μετά το χθεσινό αποτέλεσμα), κυρίως όμως ανεξέλεγκτη και αυθόρμητη, πλην σε κάποιο βαθμό επωαζόμενη στους κόλπους τέτοιων πολιτικών χώρων. Επρόκειτο για μια τρομοκρατία συστηματικά εκδηλούμενη εις βάρος αντιπάλων, αντιφρονούντων ή ακόμη και απολίτικων εργαζομένων, τους οποίους κάποιοι θα αντιμετώπιζαν ως «φυσιολογικούς ανθρώπους», ο αριστερός ακτιβισμός ωστόσο αντιλαμβάνεται ως «συμβιβασμένους» και καταδικαστέους, άρα τελεσίδικα καταδικασμένους στα «έκτακτα επαναστασιοδικεία». Υπ’ αυτές τις συνθήκες, όμως, καθίσταται ευεξήγητη η διάθεση τμημάτων της κοινωνίας να απευθυνθούν στην «μπρατσωμένη Δεξιά». Μπορεί, μάλιστα, να θεωρηθεί ως ανταποκρινόμενη στις ανάγκες της «πολιτικής συμμετρίας» και της πολιτικής διαλεκτικής.

– Τρίτον, τέλος, η οιονεί κατάλυση των δημόσιων διωκτικών και κατασταλτικών μηχανισμών (τους οποίους επί μακρόν διηύθυνε ο επίσημος εκφραστής του κράτους ανοχής Χρήστος Παπουτσής, ενώ ειδική της έκφραση είναι η ανεξέλεγκτη διόγκωση της παράνομης μετανάστευσης), αλλά επίσης και των δικαιοδοτικών θεσμών καθώς και εν πολλοίς των κοινωνικών υπηρεσιών, όλα αυτά δημιούργησαν την ανάγκη «λειτουργικών υποκατάστατων» ή «λειτουργικών ισοδύναμων». Είναι, άλλωστε, κεκτημένο της διεθνούς εμπειρίας: εκεί όπου οι θεσμοί αδρανούν, δυσλειτουργούν ή υπολειτουργούν, δημιουργούνται φορείς παραθεσμικών δραστηριοτήτων που τους υποκαθιστούν. Στη (Νότια) Ιταλία ήταν η Μαφία και η Καμόρα, στις ΗΠΑ οι Bosses κ.ο.κ. Στη χώρα μας το κενό των

(αυτο)καταργημένων κρατικών θεσμών άρχισαν να το καλύπτουν η αυτοοργάνωση και ο ακτιβισμός του μιχαλολιάκειου μορφώματος, εξ ου η εκλογική του επιβράβευση. Συμπέρασμα: Για τους παραδοσιακούς πολιτικούς φορείς, δημιουργούς και διαχειριστές του ευνουχισμένου μεταπολιτευτικού αστικού κράτους – το οποίο έφτασε στην «τελειότητά» του επί κυβερνήσεων των (απο)γόνων Καραμανλή και Παπανδρέου – ισχύει ασφαλώς το «έσπειραν ανέμους, θερίζουν θύελλες». Εφόσον, όμως, η δύση του αστικού συστήματος αφηνόταν να βάφεται κόκκινη, το να ανατείλει η Αυγή Χρυσή ήταν, ατυχώς, μέσα στη λογική των πραγμάτων (ή πάντως των – απελπισμένων – ανθρώπων)…

ΥΓ. Πάντως ήταν ενδιαφέρουσα εκλογική περίοδος. Μάθαμε από τηλεοπτικούς δημοσιογράφους πως «η αυτοδυναμία θα… επιτυχανθεί» και πως «αυτό δεν θα συνέβη». Ακόμη καλύτερα, από καθηγήτρια πανεπιστημίου πληροφορηθήκαμε πως «υπάρχουν καθεστηκυία κόμματα»…

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος είναι καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου