Πώς να ξορκίσουμε τη γραφειοκρατία

Η γιαγιά

Οι Ισλανδοί είναι ένας σπουδαίος λαός, σεβαστός από όλους. Οταν η κρίση χτύπησε τις τράπεζές τους, ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που κήρυξε πτώχευση και έκτοτε υποφέρει στην προσπάθεια εξόδου από την κρίση. Οι Ισλανδοί έχουν πλούσια παράδοση την οποία σέβονται και αξιοποιούν. Μεταξύ των μύθων της ιστορίας τους, η ύπαρξη του «κρυμμένου λαού» (hulduflk) έχει δεσπόζουσα θέση.

Ο «κρυμμένος λαός», τα ξωτικά δηλαδή, είναι χθόνια όντα που συνυπάρχουν με τους Ισλανδούς. Αλλά δεν μπορούν να τα δουν. Μόνο λίγοι Ισλανδοί έχουν το χάρισμα. Ενας από αυτούς περιγράφει την επικοινωνία με τα ξωτικά ως επαφή με κλειστά μάτια. Σε ένα μουσείο του Ρέικιαβικ μπορεί να δει κανείς τρία εκθέματα που θεωρούνται του «κρυμμένου λαού». Επίσης, σε μια εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας υπάρχει η είδηση ότι υπήρξαν πολλές δυσκολίες στην έναρξη εργασιών ενός εργοταξίου, μάλλον διότι ο χώρος κατοικείται από τα ξωτικά.

Τις δοξασίες αυτές αξιοποιούν και για τον τουρισμό τους. Διάβαζα πρόσφατα ένα βιβλίο τού (ειδικού στα οικονομικά δημοσιογράφου) Μάικλ Λιούις. Ανέφερε την εμπειρία μεγάλης βιομηχανίας που θέλησε να κατασκευάσει ένα εργοστάσιο στο νησί. Οι Αρχές ζήτησαν και ένα πιστοποιητικό από ειδικό ότι το έδαφος και το υπέδαφος δεν κατοικείται από τον «κρυμμένο λαό». Χρειάστηκαν έξι μήνες και αρκετά χρήματα για να εκδοθεί το πιστοποιητικό. Το έργο όμως έγινε.

Δεν είναι μοναδικό φαινόμενο ξωτικά και έργα να εμπλέκονται στις επενδύσεις μιας χώρας. Στην Αυστραλία, αίφνης, όταν θέλουν να κατασκευάσουν έναν δρόμο, ζητούν πρώτα τη γνώμη των αυτοχθόνων μέσα από τις παραδόσεις τους, τις songlines.

Εχοντας κατά νου την ελληνική γραφειοκρατία, μια παράξενη σκέψη πέρασε από το μυαλό μου.

Πολλές κυβερνήσεις πέρασαν έχοντας υποσχεθεί ότι θα πατάξουν τη γραφειοκρατία ή ότι θα την εκσυγχρονίσουν και άλλα συμπαθητικά. Τίποτε δεν έγινε. Η γραφειοκρατία είναι μόνιμος βραχνάς για τους επενδυτές, μικρούς και μεγάλους, και πηγή διαφθοράς. Τα έργα σέρνονται κι οι καθυστερήσεις από υπηρεσία σε υπηρεσία αποθαρρύνουν τον επενδυτή – ή και τον διώχνουν. Και οι εκσυγχρονιστικές προσπάθειες, ας πούμε για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση ή την επανίδρυση του κράτους, βουλιάζουν σαν αντιμέτωπες με χθόνιες δυνάμεις.

Πρόσφατα διαβάσαμε το άρθρο του Πολ Κρούγκμαν, ο οποίος πιστεύει ότι η πολιτική λιτότητας σε περιόδους ύφεσης είναι αναποτελεσματική. Ειδικά για την Ελλάδα – αλλά και για άλλες χώρες του Νότου – πιστεύει ότι πρέπει να εγκαταλείψει το ευρώ για ένα διάστημα και, με τη βοήθεια της ΕΕ, να επανέλθει στον κύκλο της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης, στο μέτρο που η ανεργία δεν είναι αντιμετωπίσιμη.

Προφανώς δεν γνωρίζω αν έχει δίκιο ο γνωστός οικονομολόγος, αλλά αναρωτιέμαι. Αν, ας πούμε, σε κάποια στιγμή της πορείας που έχουμε υποχρεωθεί από τους συναδέλφους μας στο ευρώ, καταλήξουμε στις απόψεις Κρούγκμαν και εξέλθουμε από το ενιαίο νόμισμα, τι νομίζετε ότι θα συμβεί; Με την υποτίμηση θα αρχίσουν να έρχονται επενδύσεις που χρειαζόμαστε για να σταματήσει ο κατήφορος της ύφεσης; Θα σχηματιστούν ουρές επενδυτών έξω από τα υπουργεία, τις υπηρεσίες των δήμων, τα ανύπαρκτα one stop shops; Και τα δεκάδες πηγαινέλα στα συναρμόδια υπουργεία, τα πελαγωμένα από τα κατά καιρούς μέτρα κατά της πολυνομίας, που σαν την πολυφαρμακία ροκανίζει τα πάντα; Τι θα γίνει με όλα αυτά; Μέσα ή έξω από το ευρώ; Θα τα καταφέρουμε καλύτερα στην απέξω;

Μμμμ… Σαν δύσκολο το βλέπω. Στο μεταξύ, άκουσα και τον κ. Ράιχενμπαχ να κάνει μνεία της προσπάθειάς του για αναδιάρθρωση της κρατικής μηχανής από την Ομάδα Δράσης και τους ειδικούς από Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία κ.λπ. Τι πρέπει, λοιπόν, να γίνει;

Πάντα σκεπτικός, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η κατεδάφιση και η ανασύσταση του κρατικού μηχανισμού είναι χρονοβόρες διαδικασίες και πρέπει να το σκεφτούμε αλλιώς. Οπως οι Ισλανδοί. Κι εμείς έχουμε στη χώρα μας, σε αφθονία μάλιστα, καλικάντζαρους, ξωπάρματα και άλλα χθόνια όντα που έχουν καταλάβει τη χώρα. Εχουμε και κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Το «κακό μάτι».

Γιατί λοιπόν να μη φέρουμε ειδικούς από την Ισλανδία για να μας εκπαιδεύσουν, και να μην καταργήσουμε όλες σχεδόν τις άδειες που απαιτούνται για την πραγματοποίηση επενδύσεων; Γιατί να μη δημιουργήσουμε ένα σώμα επιθεωρητών που θα ελέγχει αν μια περιοχή κατοικείται από χθόνιες υπάρξεις που εμποδίζουν την όποια επένδυση, σε συνδυασμό με έμπειρες ξεματιάστρες; Κι αφού διαπιστωθεί πως δεν υπάρχουν τέτοιες δυνάμεις, τότε γρήγορα γρήγορα και ύστερα από κατάλληλο ξεμάτιασμα να πραγματοποιούνται και το έργο και η επένδυση. Ισως τα καταφέρουν καλύτερα απ’ ό,τι έχουμε πετύχει εμείς οι απλοί άνθρωποι και τόσοι υπουργοί, ειδικοί και τεχνοκράτες για την αναγέννηση της δημόσιας διοίκησης.