Κόντρα στον χρόνο και το κρύο

Αυτοκαταστρέφεται από τη στιγμή της γέννησής του. Τα εδώλιά του ράγισαν φέτος τον χειμώνα όταν ο υδράργυρος έδειχνε -17 βαθμούς Κελσίου. Και μπορεί να υπάρχουν αμφιβολίες για τον τρόπο «θεραπείας» που έχει υιοθετηθεί για τη σωτηρία του κοίλου του θεάτρου της Δωδώνης – με διάμετρο 135 μ. που το καθιστά ένα από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας -, η δραματική κατάστασή του όμως επιβάλλει την παραμονή του στην «εντατική», ώστε να καταφέρει τελικά να κερδίσει τη μάχη με τον χρόνο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του θεάτρου είναι ότι ο ασβεστόλιθος από τον οποίο είναι κατασκευασμένο διαλύεται και η ομάδα εργασίας που επιχειρεί να διασώσει το θέατρο διαπιστώνει πολλές φορές πως η κάτω επιφάνεια των εδωλίων έχει μετατραπεί σε χαλίκι. Αποτέλεσμα; Σε μεγάλο μέρος του θεάτρου (χτίστηκε την περίοδο 297-272 π.Χ. επί βασιλείας Πύρρου) να λείπει το 1/3 του ύψους των εδωλίων.

Για να σωθεί όσο από το αρχαίο υλικό έχει απομείνει και να αντέξει στη διάβρωση χρειάστηκε να ξηλωθεί, να συντηρηθεί και να τοποθετηθεί ξανά σε στεγανοποιημένο υπόβαθρο από τεχνητό λίθο και τιτάνιο, όπως εξήγησε ο πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής Δωδώνης Γιώργος Σμύρης κατά τη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, το οποίο κατά πλειοψηφία γνωμοδότησε υπέρ της συνέχισης των εργασιών.

Ταυτόχρονα οι επεμβάσεις φέρνουν το μνημείο πιο κοντά στην εικόνα που είχε στην αρχαιότητα, η οποία απέχει αρκετά από εκείνη που βλέπουν σήμερα οι επισκέπτες, γεγονός που οφείλεται στη βιαστική αναστήλωση της περιόδου 1959-1960. Τότε, μέσα σε έναν χρόνο, ένας άμορφος λόγος γεμάτος ερείπια μετατράπηκε σε θέατρο και φιλοξένησε παράσταση του Εθνικού.

Ετοιμη είναι ήδη η πρώτη κερκίδα του κάτω διαζώματος (δεξιά όπως κοιτά ο επισκέπτης το κοίλο) και περίπου στη μέση βρίσκεται η αμέσως επόμενη προς τα δυτικά. Ο ρυθμός του έργου θα επιταχυνθεί καθώς έχουν γίνει όλες οι απαραίτητες πιλοτικές δοκιμές για να προχωρήσει σε τρεις ακόμη κερκίδες. Εκτιμάται πως θα είναι έτοιμες ώς το 2015 με χρηματοδότηση 2,5 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ.

Κι ενώ το έργο διάσωσης του θεάτρου που φιλοξενούσε 17.000-18.000 θεατές είχε δεχθεί τα πυρά της τοπικής κοινωνίας – μιλούν για «τσιμεντοποίηση» και ζητούν τη χρήση του – αμβλύνεται ο προβληματισμός σχετικά με το αισθητικό αποτέλεσμα της αναστήλωσης, καθώς ήδη ο τεχνητός λίθος έχει αρχίσει να αφομοιώνεται και η χρωματική αντίθεση που είχε με το αυθεντικό υλικό να «μαλακώνει» λόγω της πατίνας του χρόνου και της υγρασίας.