[Επιφυλλίδα] Η αρρώστια του εγώ

Τα είπε εξαιρετικά στη Βουλή την περασμένη εβδομάδα η Αννα Βαγενά. Ευθύβολα, με πειστικότατο λόγο και σοβαρότητα, η γνωστή ηθοποιός απευθύνθηκε και ως πολιτικός πια η ίδια στους συναδέλφους της πολιτικούς. Εικονογράφησε την κατάσταση του Κοινοβουλίου, μιλώντας για την ύπαρξη δύο ξέχωρων κόσμων, τον εντός και τον εκτός της Βουλής. Μίλησε για τη διακίνηση των εκατομμυρίων που αναφέρονται συχνά μέσα στο τέμενος της Δημοκρατίας, χωρίς κανείς να γνωρίζει από πού προέρχονται και πού καταλήγουν, συνδυάζοντάς τα με τους περικομμένους μισθούς και τις περικομμένες συντάξεις.

Θα έπρεπε όμως να τελειώσει στο σημείο αυτό η εξαίρετη ηθοποιός. Δεν χρειαζόταν να συνεχίσει λέγοντας πως «ντρέπεται να κοιτάξει στα μάτια τους τουρίστες που συναντάει στον δρόμο, επειδή γνωρίζουν οι τελευταίοι μια ρημαγμένη πρωτεύουσα και μια ρημαγμένη Ελλάδα». Πρώτα απ’ όλα δεν υπάρχουν τόσο αφελείς τουρίστες και ταξιδιώτες γενικότερα – αφού για να ταξιδεύουν θα είναι στοιχειωδώς πληροφορημένοι – ώστε όποια και αν είναι τα χάλια μιας χώρας να τα χρεώνουν στους πολίτες της. Δεύτερον, αν ευθύνονται για τα χάλια αυτά οι επαγγελματίες πολιτικοί – που σαφέστατα ευθύνονται – δεν είναι το γεγονός ότι ντρέπεται η κ. Αννα Βαγενά να κοιτάξει τους τουρίστες στα μάτια που θα τους κάνει να διορθωθούν ώστε να πάψουν να ρημάζουν την Ελλάδα. Το να προσωποποιούμε το ενδιαφέρον και την οδύνη, σε σχέση με τα μεγάλα ζητήματα, εστιάζει την ουσία των προβλημάτων στο εγώ που δείχνει να ενδιαφέρεται γι’ αυτά.

Δεν δικαιούται να μιλάει κανείς για λογαριασμό του σε πρώτο ενικό, έστω και αν υπάρχει το πρόχειρο επιχείρημα πως με τον τρόπο αυτό αναλαμβάνει ο πολίτης στο ακέραιο τις ευθύνες του. Οσο σημαντική και αν είναι η ανάληψη της ευθύνης, αν δεν συνδυάζεται με ένα άμεσο πρακτικό αποτέλεσμα δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να θρέφει ένα υπερεγώ. Οι παντοειδής κρίσεις μέσα στον κόσμο – πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές – οφείλονται αποκλειστικά στα φουσκωμένα εγώ που ανάμεσά τους μερικά έχουν παραφουσκώσει. Δεν είναι γιατί κάποιοι ελάχιστοι κακοί άνθρωποι αποφάσισαν να βλάψουν όλους τους υπόλοιπους. Οι κρίσεις, αν δεν εξαφανίζονταν, θα γίνονταν λιγότερο δραματικές σε περίπτωση που τα απειράριθμα διογκωμένα εγώ συρρικνώνονταν κατά κάτι.

Ακόμη και όταν πρόκειται για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η εκφορά σε πρώτο ενικό – έστω και αν είναι ως θεσμός που μιλάει – μετατοπίζει τη σημασία του προβλήματος ώστε ο λόγος του κ. Κάρολου Παπούλια – «Δεν δέχομαι να λοιδορείται η πατρίδα μου από τον κ. Σόιμπλε. Δεν το δέχομαι ως Ελληνας. Ποιος είναι ο κ. Σόιμπλε που μπορεί να λοιδορεί την Ελλάδα» – να μπαίνει τελικά στη ζυγαριά ως δύο εγώ που αντιπαρατίθενται. Στην ουσία να προσθέτει ένα ακόμη αδιέξοδο στα υπάρχοντα, γιατί όταν η αδικία τεκμηριώνεται ως προσβολή του εγώ δεν υπάρχει περίπτωση να εξαλειφθεί. Μια πρόχειρη απόδειξη: αν οι τουρίστες συναντούσαν μια ανθισμένη πρωτεύουσα και Ελλάδα, με γεωμετρική ρυμοτομία και άψογα πεζοδρόμια, χωρίς αλλοδαπούς να περιφέρονται ρακένδυτοι, η κ. Βαγενά θα ντρεπόταν να κοιτάξει στα μάτια τους τουρίστες; Οχι βέβαια. Μήπως σημαίνει αυτό ότι δεν θα υπήρχαν πίσω από την άψογη βιτρίνα αδικίες, δυστυχία, εγκλήματα; Τι γίνεται λοιπόν; Να μαζευτεί λίγο το εγώ, γιατί διαφορετικά ο καθένας θα έχει ως επιχείρημα για το δίκαιό του αυτό που είπε ο Κίμωνας Κουλούρης στους αστυνομικούς «Ξέρετε ποιος είμαι εγώ;».