[Δρόμοι] Η εικόνα…

… του συριακού στρατού να σφυροκοπά τη Χομς για να καταστείλει την εξέγερση εναντίον του καθεστώτος του προέδρου Μπασάρ αλ Ασαντ είναι το ριμέικ μιας πραγματικά κακής ταινίας στην οποία πρωταγωνίστησε ο πατέρας του πριν από 30 χρόνια. Ηταν Απρίλιος του 1982 όταν έφτασα στη Βηρυτό. Το πρώτο πράγμα που άκουσα ήταν για μια εξέγερση που είχε σημειωθεί τον Φεβρουάριο στη Χάμα με πρωταγωνίστρια τη Μουσουλμανική Αδελφότητα της Συρίας. Κυκλοφορούσαν φήμες (τότε δεν υπήρχαν Διαδίκτυο ή κινητά τηλέφωνα) ότι ο τότε πρόεδρος Χαφέζ αλ Ασαντ είχε συντρίψει την εξέγερση βομβαρδίζοντας ολόκληρες γειτονιές της πόλης και ανατινάζοντας κτίρια, σε πολλά από τα οποία υπήρχαν άνθρωποι. Eναν μήνα μετά πήρα βίζα για τη Συρία και επισκέφθηκα τη Χάμα. Το ίδιο το συριακό καθεστώς «ενθάρρυνε» τους Σύρους να περιηγηθούν στην πόλη και να προβληματιστούν γι’ αυτό που συνέβη. Το θέαμα που αντίκρισα ήταν αποκρουστικό. Ολόκληρα κτιριακά συγκροτήματα είχαν ισοπεδωθεί και τα χαλάσματα είχαν μεταφερθεί σε χώρους στάθμευσης μεγέθους ποδοσφαιρικών γηπέδων. Αν κλωτσούσες το χώμα, πετάγονταν ρούχα, ένα βιβλίο, ένα παπούτσι. Η Διεθνής Αμνηστία υπολογίζει ότι έχασαν τη ζωή τους 20.000 άνθρωποι.

Το δίδαγμα…

… της Χάμα είναι ότι μπορείς να κάνεις οτιδήποτε για να παραμείνεις στην εξουσία. Δεν αρκεί να νικήσεις τους αντιπάλους σου. Βομβαρδίζεις τα σπίτια τους και στη συνέχεια παρουσιάζεις τα χαλάσματα ώστε τα παιδιά των θυμάτων και τα παιδιά των παιδιών τους να μην ξεχάσουν ποτέ και να μη διανοηθούν καν να φανταστούν να αμφισβητήσουν ξανά την εξουσία σου. Τριάντα χρόνια αργότερα, όμως, τα παιδιά εκείνων των παιδιών έχουν ξεχάσει. Εχασαν τον φόβο τους. Αυτήν τη φορά όμως δεν εξεγείρονται μόνο τα μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Εξεγείρονται οι νέοι απ’ όλη τη Συρία. Στη Μέση Ανατολή ζουν σήμερα πάνω από 100 εκατ. άνθρωποι 15 έως 29 ετών, έναντι 67 εκατ. το 1990. Ολα όσα τους έχουν υποσχεθεί οι κυβερνήσεις τους από την άποψη της στέγης, των ευκαιριών για γάμο ή μιας ελεύθερης φωνής δεν έχουν υλοποιηθεί. Αυτό είναι που προκάλεσε τις τεράστιες εξεγέρσεις.

Ομως η Συρία…

… δεν είναι Νορβηγία. Ο αγώνας για δημοκρατία δεν είναι το μόνο δράμα που εκτυλίσσεται εκεί. Η μειοψηφία των αλεβιτών, στην οποία ανήκει το 12% του πληθυσμού, κυριαρχεί στην κυβέρνηση, τον στρατό και τις ένοπλες δυνάμεις. Οι σουνίτες είναι το 75%, οι χριστιανοί το 10% και οι Δρούζοι με τους Κούρδους είναι οι υπόλοιποι. Ενώ η εξέγερση άρχισε σε μια μη θρησκευτική και μη βίαιη βάση, μετά την καταστολή του καθεστώτος άλλαξε μορφή. Τώρα είναι δύσκολο να πει κανείς πού σταματούν οι δημοκρατικές προσδοκίες της εξέγερσης και αρχίζουν οι θρησκευτικές διαμάχες, δηλαδή η επιθυμία των σουνιτών να εκδιώξουν τους αλεβίτες. Το αποτέλεσμα είναι οι περισσότεροι αλεβίτες να συντάσσονται με τον Ασαντ, μαζί με μερικούς σουνίτες που αποκόμισαν οφέλη από το καθεστώς του. Ολοι αυτοί βλέπουν το χάος στην Αίγυπτο και λένε: «Ασαντ ή χάος; Καλύτερα Ασαντ».