Αναζητώντας απεγνωσμένα τη Γουίνι

Αν υποθέσουμε ότι ο Αμλετ και ο Βασιλιάς Ληρ είναι οι ρόλοι που κάνουν έναν άνδρα ηθοποιό έτοιμο να προφέρει το «νυν απολύοις», σταθερό αντικείμενο του πόθου των γυναικών ηθοποιών είναι τα τελευταία πολλά χρόνια το σόλο της Γουίνι από το έργο του Σάμιουελ Μπέκετ «Ευτυχισμένες μέρες», γραμμένο στα αγγλικά ανάμεσα στο 1960 και το 1961. Αυτή η γερασμένη ενζενί με την ομπρελίτσα και το ρεβόλβερ, που βουλιάζει σιγά σιγά μέσα στον χωμάτινο λοφίσκο των ματαιοτήτων της μεσαίας τάξης, φαίνεται ότι έχει γίνει έμμονη ιδέα στις γυναίκες ηθοποιούς περισσότερο κι από την Εντα Γκάμπλερ του Ιψεν, παραπάνω κι από τη Λιούμποβ Αντρέγεβνα στον «Βυσσινόκηπο» του Τσέχοφ.

Για τις γαλλίδες ηθοποιούς Κατρίν Φροτ και Γιαν Κολέτ, που παίζουν αυτό το διάστημα τις «Ευτυχισμένες μέρες», η πρόκληση είναι απείρως μεγαλύτερη αφού ο ρόλος είναι ανεξίτηλα σημαδεμένος από την ερμηνεία της Μαντλέν Ρενό, της πρώτης γαλλίδας Γουίνι. Ηταν η χρονιά που ο Μπέκετ έδωσε στον γαλλικό εκδοτικό οίκο Editions de Minuit (Εκδόσεις του Μεσονυχτίου) τη χαρά να υποδεχτεί τα χειρόγραφά του στη γαλλική γλώσσα, εκδοχή του έργου που διόλου τυχαία επικράτησε της αγγλόφωνης.

Η Μαντλέν Ρενό ήταν από τους πρώτους που είχε πρόσβαση στο κείμενο και ζήτησε αμέσως να το ανεβάσει και στη Γαλλία. Είχαν προηγηθεί η παράσταση του 1961 στη Νέα Υόρκη και στο Δουβλίνο. Ο δρόμος προς την επιτυχία όμως ήταν στρωμένος με πολλή αμφισβήτηση και μπόλικο φθόνο. Κάποιοι κριτικοί, αυτοί που η Ρενό αποκαλούσε «κτήνη», δεν άργησαν να δείξουν τα νυχάκια τους αμφισβητώντας το έργο και την ερμηνεία της. Η πικρόχολη σύζυγος του Λουί Αραγκόν, Ελσα Τριολέ, χαρακτήρισε μάλιστα την όλη προσπάθεια «φρικαλέα».

Η αποθέωση ήταν υπόθεση χρόνου και ήρθε, όπως συνήθως συμβαίνει, έξω από τη χώρα και συγκεκριμένα στο Φεστιβάλ Βενετίας του 1963 όπου συμμετείχε με τον σύζυγό της Ζαν-Λουί Μπαρό στον σχεδόν βουβό ρόλο του Γουίλι. Η παράσταση ξεσήκωσε κύματα ενθουσιασμού και κάπως έτσι άρχισε η θριαμβευτική επιστροφή της επί γαλλικού εδάφους. Περασμένα ξεχασμένα. Οι Γάλλοι άλλωστε λατρεύουν τον Μπέκετ ανταποδίδοντάς του τη μεγάλη τιμή να γράψει αργότερα κατευθείαν στη γλώσσα τους. Οι δύο σημαντικές γαλλίδες ηθοποιοί όμως αυτές τις μέρες είναι σε κατάσταση μεγάλου στρες. Πώς θα πείσουν τον εαυτό τους και το κοινό ότι η δική τους Γουίνι μπορεί να σταθεί δίπλα στο φάντασμα της Μαντλέν Ρενό που έπαιξε τον ρόλο από το 1963 μέχρι το 1986; Ενας λόγος παραπάνω που η κινηματογραφημένη παράσταση του 1971 διατίθεται ακόμη στο εμπόριο και βρίσκεται σε όλα τα σπίτια των φανατικών θεατρόφιλων.

Από τη Μανωλίδου στην Οικονομίδου

Αν βγάλουμε εκτός συναγωνισμού την πρώτη διδάξασα Χριστίνα Τσίγκου, ουκ ολίγες ήταν οι ελληνίδες πρωταγωνίστριες που δοκιμάστηκαν στον ίδιο ρόλο. Η «συναισθηματική» Γουίνι της Βάσως Μανωλίδου, που ανέβηκε στο Εθνικό Θέατρο το 1980 σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σε σκηνικό Γιάννη Τσαρούχη, με τον Μηνά Χατζησάββα στον ρόλο του Γουίλι. Η «γήινη» Γουίνι της Δέσπως Διαμαντίδου σε σκηνοθεσία Νίκου Χουρμουζιάδη το 1983 από το ΚΘΒΕ. Η «ανατρεπτική» Γουίνι της Ρούλας Πατεράκη στο Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας το 1989 (Γουίλι ο Κοσμάς Φοντούκης), όπου ο χωμάτινος λοφίσκος που ρουφάει σταδιακά την ηρωίδα του έργου είχε αντικατασταθεί από το τεράστιο κρινολίνο της πρωταγωνίστριας, γεγονός που θα έφερνε σε απόγνωση τους τοποτηρητές του Ιδρύματος Μπέκετ εάν έπεφτε στην αντίληψή τους η μικρή αλλά άκρως δημιουργική αυτή ανυπακοή στην αυστηρή ρήτρα του Μεγάλου Σάμιουελ.

Λιγότεροι αλλά απείρως πιο τυχεροί ήταν όσοι είδαν την «καλαματιανή» Γουίνι της Αλίκης Αλεξανδράκη το 1993 στο ομώνυμο ΔΗΠΕΘΕ σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάκα, ενώ οι νεότεροι θυμούνται την Αντιγόνη Βαλάκου σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη το 1997, την Αννα Κοκκίνου στην παράσταση του 2002 σε σκηνικό της Χλόης Ομπολένσκι και μετάφραση της Χριστίνας Τσίγκου, καθώς και τη «δυναμική» Γουίνι της Ράνιας Οικονομίδου από το Απλό Θέατρο και τον Αντώνη Αντύπα το 2011 σε μετάφραση Διονύση Καψάλη.