Αγιογραφώντας τον Καραμανλή

Το καινούργιο έργο του Κωνσταντίνου Σβολόπουλου κατ’ αρχήν δείχνει ένα ακόμη βιβλίο για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ο ίδιος ο συγγραφέας του – καθηγητής της Ιστορίας του Νεότερου Ελληνισμού – αναφέρεται σε άλλα 30 τουλάχιστον βιβλία, ανάμεσα στις 426 συνολικά βιβλιογραφικές αναφορές του. Και όπως όλα τα βιβλία για τον θεμελιωτή της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, έχει και αυτό αν όχι «αγιογραφικό» περιεχόμενο, πάντως απουσία κριτικής. Ευλόγως για κάποιον που εκ παραλλήλου είναι διευθυντής του Ιδρύματος Κωνσταντίνος Καραμανλής ή που, όπως ο ίδιος λέει, υπήρξε επί μακρόν προσωπικός συνεργάτης του βιογραφούμενου.

Αραγε αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για ένα περιττό βιβλίο; Στην προκειμένη περίπτωση όχι. Κατ’ αρχήν διότι ο συγγραφέας ανήκει σε μια κατηγορία πνευματικών ανθρώπων οι οποίοι ό,τι και αν γράψουν έχει την αξία του. Μικρότερη ή μεγαλύτερη και ανάλογα με τη σκοπιά που το βλέπει κανείς. Ετσι αυτό το βιβλίο για τους καραμανλικούς είναι ένα έγκυρο εγκόλπιο. Δεύτερον γιατί ο Κωνσταντίνος Σβολόπουλος από πλευράς μεθοδολογίας δικαιώνει αυτό που προβάλλει στον πρόλογο ως κίνητρό του: «Η συστηματική καταγραφή των μείζονος σημασίας γεγονότων που φέρουν τη σφραγίδα της παρουσίας του Καραμανλή στον πολιτικό στίβο οφείλει πλέον να αποτελεί ενασχόληση του επιστήμονα ιστορικού».

Το βιβλίο δεν είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε νέες πληροφορίες, περιλαμβάνει όμως κάποιες ενδιαφέρουσες προσωπικές μαρτυρίες του Κωνσταντίνου Σβολόπουλου. Ο συγγραφέας αναφέρεται π.χ. στην εκχώρηση εξουσιών από βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς στον Ιωάννη Μεταξά προτού εκτρέψει ο ίδιος τον κοινοβουλευτισμό. Γράφοντας «ο νεαρός μακεδόνας πολιτευτής είχε καταγγείλει ως άφρονα την πράξη αυτή και δεν παρέλειπε να αναφέρεται στην τέλεσή της έως τας δυσμάς του βίου του», ο Σβολόπουλος μιλάει για μια εποχή στην οποία ο Καραμανλής ήταν μόλις 28 ετών και δεν είχε συμπληρώσει χρόνο ως βουλευτής, δεδομένου ότι εξελέγη για πρώτη φορά στις 9 Ιουνίου του 1935.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα παρατήρησή του είναι η έρευνα που έκανε στα πρακτικά της Βουλής για την περίοδο 1935-36, από την οποία διαπίστωσε ότι «δεν ανευρίσκεται στα πρακτικά των συζητήσεων κατά τις δυο βραχύβιες συνόδους της Βουλής ένα αποτύπωμά του με τη μορφή αγόρευσης ή έστω παρέμβασης στις συζητήσεις». Γιατί άραγε ο Καραμανλής δεν πήρε λόγο στο κοινοβουλευτικό του ξεκίνημα; Ο Σβολόπουλος βλέπει το γεγονός ως προάγγελο της φειδωλής ρητορικής του που ακολούθησε. Και το σχολιάζει θετικά, διερωτώμενος: «Μήπως είχε έκτοτε διαφανεί η μειωμένη διάθεσή του για ενέργειες που δεν εντάσσονταν στο πεδίο της δημιουργικής πράξης;».

Κατά τα λοιπά, το βιβλίο είναι ένα απόσταγμα – ίσως και συρραφή σε ορισμένα τμήματα – όσων θετικών έχουν γραφεί ώς σήμερα για τον Καραμανλή από συγγραφείς, δημοσιογράφους και επιστήμονες, με σταθερό πεδίο αναφοράς το πολύτομο «Αρχείο του Κωνσταντίνου Καραμανλή». «Οι πρώτες εικόνες που προσέλαβε συνέχονταν» γράφει «με τα δραματικά γεγονότα που εκτυλίσσονταν γύρω από τη γενέτειρα του Κιουπκόι – οθωμανική τότε επαρχία στην περιφέρεια των Σερρών». Ευλόγως στην αφήγηση περίοπτη θέση κατέχει η δράση του πατέρα του Γεωργίου Καραμανλή, δασκάλου και μακεδονομάχου. Γενικότερα δε, ο Σβολόπουλος, όχι μόνο καταγράφει τα επιτεύγματά του αλλά επιχειρεί και να τα θεμελιώσει σε αυτό που θεωρεί βασικό χαρακτηριστικό του πολιτικού που βιογραφεί: ότι είχε αίσθημα αποστολής.