Η Τέχνη στην εποχή των Δράσεων

Δεν είναι κυβερνητικές οργανώσεις, δεν είναι κομματικοί οργανισμοί, δεν είναι σωματεία, δεν υπακούουν σε κάποια θεωρία. Oι θεωρίες μέχρι εδώ, καιρός για δράση. Είναι η κοινωνία των απλών πολιτών που μαθαίνει να βρίσκει τη λύση εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν το αδιέξοδο. Είναι η κοινωνία που κουράστηκε να γκρινιάζει ενώ χαζεύει σίριαλ στην τηλεόραση, βαρέθηκε να μιζεριάζει με το χάος του ελληνικού Δημοσίου, βαρέθηκε να περιμένει.

Με αυτό το σκεπτικό ξεκίνησαν πριν από ενάμιση χρόνο οι Atenistas (Τάσος Χαλκιόπουλος – Δημήτρης Ρηγόπουλος) και αφού βούτηξαν στο Διαδίκτυο και έφτιαξαν μια μικρή κοινότητα φίλων, έβαλαν στόχο τους την ανακάλυψη (και αναβάθμιση) της καθημερινότητάς μας μέσα στην πόλη. Μικρή ομάδα στην αρχή, οι φίλοι πρώτα, οι φίλοι των φίλων αργότερα και η παρέα μεγάλωνε, μέχρι που έγιναν πολλά τα μηδενικά στον αριθμό της… παρέας. Δράση τώρα! «Δράσεις», το νέο νόημα σε μια λέξη που πριν από λίγο καιρό ήταν πολύ γενική για να σηματοδοτεί συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Σχεδόν ταυτόχρονα με τους Atenistas δημιουργήθηκαν και οι deΒop, οι Cleanjunkies, oι Lunch Street Party, πολύ πρόσφατα το Κοινωνικό Ωδείο. Σημείο συνάντησης και μέσο επικοινωνίας όλων τους είναι το Διαδίκτυο, η εθελοντική συμμετοχή είναι η κινητήριος δύναμή τους, η κοινή πίστη ότι αξίζει να προσφέρουν ακόμα και χωρίς άμεσο κέρδος, η ιδεολογία τους. Η τέχνη και η αισθητική στην καθημερινότητά μας περιλαμβάνονται στις δραστηριότητές τους και είναι για εμάς αφετηρία για τη γνωριμία μας μαζί τους. Η Τέχνη στην εποχή των Δράσεων.

Δεν αποκλείεται, οι ιστορικοί του μέλλοντος να μιλήσουν για την Τέχνη της Νέας Καθημερινότητάς μας, όπου η ζωή σκοπεύει τον ύψιστο στόχο, να γίνει η ίδια έργο τέχνης.

«Για μας η Αθήνα όχι μόνο δεν είναι τελειωμένη ιστορία, αλλά είναι ένα αχανές πεδίο ευρηματικών και αποτελεσματικών δράσεων», λένε οι Atenistas και μέσα από την ιστοσελίδα τους μας ξεναγούν σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων και νέων υποομάδων, όπου η καθεμιά δραστηριοποιείται σε διαφορετικούς τομείς. «Φτάσαμε να έχουμε 46.500 φίλους», λέει ο Τάσος Χαλκιόπουλος που ως πρώτο βήμα είχε φτιάξει το μπλογκ Athensville και από εκεί γνωρίστηκε με τον δημοσιογράφο Δημήτρη Ρηγόπουλο. Τον Σεπτέμβριο του 2010 οι δυο τους οργάνωσαν τους Atenistas (δράσεις για τον καθαρισμό και τη δενδροφύτευση πάρκων, την ξενάγηση σε μουσεία ή σε άλλους θησαυρούς της πόλης μας). Το παράδειγμά τους ακολούθησαν παρόμοιες ανεξάρτητες ομάδες και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας (Thessalonistas, Patrinistas, Minoistas, Komotinistas κ.ά.). Ετσι σήμερα οι -istas είναι παντού, ένα δίκτυο δράσεων που στηρίζεται στην εθελοντική εργασία νέων ανθρώπων, περίπου είκοσι για κάθε δράση, φέρνοντας πλέον πολύ κοντά στα ρουθούνια μας το άρωμα μιας αλλαγής, η οποία φαίνεται να συντελείται στον πυρήνα της κοινωνίας. Η νέα υποομάδα των Atenistas που συγκροτήθηκε πρόσφατα λέγεται Culture και προωθεί δράσεις που μας ξεναγούν σε μουσεία, ιστορικά σημεία της πόλης, μας εξοικειώνουν με μνήμες και μουσικές, μας κάνουν να αισθανόμαστε περισσότερο πολίτες ενός μητροπολιτικού κέντρου της Ανατολικής Μεσογείου. Ηδη, τον Σεπτέμβριο που μας πέρασε διοργάνωσαν ξενάγηση και συναυλία στον Λόφο του Φιλοπάππου (με τον Γιώργη Χριστοδούλου), στα τέλη Νοεμβρίου μας γνώρισαν τη «νέα» δημοτική Πινακοθήκη της Αθήνας (στην οδό Μυλλέρου) και την παραμονή των Χριστουγέννων οι Αθηναίοι αντάλλαξαν ευχές, βιβλία, γλυκά, CD και DVD στην Πλατεία Αγίας Ειρήνης στην Αιόλου, πίνοντας κρασί, τρώγοντας μεζέδες και ακούγοντας λάιβ μουσική.

Καμιά φορά, τα δώρα μπορεί και να μη στοιχίζουν τίποτα απολύτως. Αρκεί να πάμε στο ραντεβού με το κατιτίς μας, για να μπορούμε να το ανταλλάξουμε με κάτι που δεν έχουμε.

Και πώς δίνεται το ραντεβού; Η ανακοίνωση της δράσης γίνεται μέσω facebook και οι… πιστοί συντονίζονται και πάνε. Τόσο απλά. Τριακόσιοι, πεντακόσιοι, διακόσιοι πενήντα άνθρωποι, ανάλογα με τη δράση. Ο αριθμός είναι πάρα πολύ μεγάλος, σε σχέση με την προσπάθεια που καταβάλλεται για τη επικοινωνία της δράσης. Πριν από λίγα χρόνια αυτό θα ήταν αδιανόητο.

Την περίμεναν άραγε αυτή την ανταπόκριση; «Και ναι και όχι», λέει ο Δημήτρης Ρηγόπουλος. «Στην αρχή νομίζεις ότι μοιράζεσαι κάποια πράγματα μόνο με τους φίλους σου και μετά βλέπεις ότι είναι πολλοί που έχουν τις ίδιες ανησυχίες. Ο κόσμος έχει τη διάθεση να βγει από το σπίτι του, να δράσει, να προσφέρει και βασικά να αντιδράσει σε αυτό που μας συμβαίνει».

Πολύ καλό δεν ακούγεται όλο αυτό για να είναι αληθινό; Και πώς βρίσκουν τα χρήματα για να στηρίξουν τις δράσεις τους; Δουλεύουν με χορηγούς; Με διαφήμιση; Πώς;

«Οι χορηγίες είναι μόνο σε είδος», διευκρινίζει ο Δημήτρης. «Αν θέλουμε ας πούμε κρασί για να κεράσουμε τον κόσμο απευθυνόμαστε σε εταιρείες, κατά προτίμηση μικρές, για να μην έχουμε πάρε – δώσε με διαφημιστικά γραφεία ή ατζέντηδες. Και βέβαια, τακτικά χρειάζεται να συνεργαστούμε με τον δήμο της Αθήνας ή άλλους φορείς. Ο,τι μπορούμε όμως να κάνουμε μονοί, με τους εθελοντές που είναι η βάση των Atenistas (γύρω στα 50 πρόσωπα) το κάνουμε μόνοι μας».

Με την πίστη ότι στην Αθήνα συμβαίνουν πολλά και ενδιαφέροντα που δεν προβάλλονται αρκετά στους παραδοσιακούς οδηγούς διασκέδασης, συγκροτήθηκε το 2010 και το ηλεκτρονικό περιοδικό «deBop» από τρεις νέες κυρίες που ένιωσαν την ανάγκη να ξεναγηθούν και οι ίδιες στα πιο ενδιαφέροντα μυστικά της πόλης.

Η Σταυρούλα Πανοπούλου, η Ντορέτα Λινάκη και η Τζένη Χριστοδούλου ξεκίνησαν έτσι, πιο πολύ για εκείνες και την παρέα τους, αλλά μέσα σε ελάχιστο διάστημα βρέθηκαν να έχουν χιλιάδες φίλους – μια βάση από 20.000 ανθρώπους -, να δουλεύουν φουλτάιμ (έχουν εγκαταλείψει και οι τρεις το επάγγελμά τους) και να προσφέρουν και οι ίδιες «λύσεις» για δωρεάν δραστηριότητες στην πόλη. «Φτιάξαμε ομάδες δράσης με καλλιτεχνικό και κοινωνικό περιεχόμενο», λέει η Σταυρούλα, «γιατί θέλουμε να κάνουμε πιο αισιόδοξη τη ζωή μας. Το καλό είναι πως βλέπουμε ότι υπάρχει διάθεση για συνεργασία και προσφορά, το διαπιστώνουμε κάθε μέρα, αλλά υπάρχουν και εμπόδια. Η γραφειοκρατία είναι απίστευτη ώρες ώρες». Εκτός από τα καλλιτεχνικά δρώμενα που αναδεικνύει το ηλεκτρονικό περιοδικό τους – «δίνουμε προτεραιότητα στις μικρές πρωτοβουλίες και στηρίζουμε νέους ανθρώπους», λέει η Ντορέτα -, παρουσιάζουν μικρές ομάδες με κοινωνικό έργο, ενώ μία φορά τον μήνα διοργανώνουν και περιπάτους σε διάφορα σημεία της πόλης με ξεναγό τον Παναγιώτη Κοντόλαιμο ο οποίος προσφέρεται εθελοντικά.

Ωστόσο, δεν μένουν σε αυτά. Πέρυσι, ας πούμε, σε συνεργασία με την ομάδα Cleanjunkies (που μας… απαλλάσσουν από τις περιττές και παράνομες πινακίδες) και το θέατρο Συνεργείο έδωσαν στη δράση «Give me a sign» καλλιτεχνική διάσταση. «Ηταν ένα πρότζεκτ που εφάρμοσαν από κοινού οι Cleanjunkies και το deBop. Εκείνοι καλούσαν τον κόσμο να “καθαρίσει” τη γειτονιά του από τις παράνομες επιγραφές, να φέρει τις πινακίδες σε συγκεκριμένο χώρο και για να δοθεί μεγαλύτερη διάσταση, κλήθηκαν 30 καλλιτέχνες να τις ζωγραφίσουν», λένε. Ανάλογες δράσεις προγραμματίζουν και για φέτος, συνεργασίες, πρωτοβουλίες, ένα διαρκές «εργοστάσιο» νέων ιδεών και τρόπων που δίνουν στην καθημερινότητά μας νέα και καλύτερη γεύση.