Ο γύρος του κόσμου σε 33 στροφές

Υπάρχει σκληρό ροκ από την Ινδονησία; Υπάρχει. Σόουλ από την Ακτή του Ελεφαντοστού ή την Αιθιοπία; Επίσης. Η αναζήτησή τους μάλιστα έχει διαστάσεις μικρού φαινομένου, τουλάχιστον σε έναν γαλαξία με ανεξάρτητες δισκογραφικές και εξειδικευμένα sites. Και του οποίου οι κάτοικοι ξέρουν πολύ καλά τι ψάχνουν. «Η λεγόμενη world music δεν είναι μόνο μια ομάδα από το Περού που παίζει αυλό για τουρίστες», έλεγε πρόσφατα ο Αμερικανός Ζακ Χόλτσμαν, που παίζει «καμποτζιανό ροκ» με το συγκρότημα Dengue Fever. «Πλέον βγαίνει από τη λήθη ένα τμήμα της παγκόσμιας μουσικής, ολόκληρο χρυσωρυχείο. Οσοι το εξερευνούν είναι κάτι σαν κυνηγοί, σαν “ανασκαφείς”».

Ο Χόλτσμαν μιλούσε για μουσικούς παραγωγούς, ανεξάρτητες δισκογραφικές ή συλλέκτες που νιώθουν ότι η φαντασία της δυτικής μουσικής στερεύει, που αγαπούν μουσικές όπως η «αιθιοπική τζαζ» του Μουλάτου Αστάτκε από την ταινία «Τσακισμένα λουλούδια» του Τζιμ Τζάρμους ή που απλώς τρελαίνονται να ανακαλύπτουν κρυμμένους θησαυρούς. Οπως ο γερμανός dj Φρανκ Γκόσνερ, που από τη Νέα Υόρκη ξεκίνησε τις μανιώδεις αναζητήσεις του στην Αφρική, όταν βρήκε ένα σπάνιο βινύλιο του γκανέζου μουσικού της φανκ Παξ Νίκολας, θαμμένο στην αποθήκη ενός δισκάδικου στη Φιλαδέλφεια. «Πλέον συνεργάζομαι με ένα μεγάλο δίκτυο τοπικών αντιπροσώπων», εξηγούσε ο Γκόσνερ σε συνέντευξή του. «Βάζουμε διαρκώς αγγελίες στον Τύπο και στο ραδιόφωνο. Για να βρούμε τον δίσκο που ψάχνουμε πρέπει να μιλάμε ασταμάτητα για αυτόν». Οπως ο Γκόσνερ, έτσι και οι περισσότεροι «ανασκαφείς» ταξιδεύουν μόνοι. Δεν φανερώνουν τα μυστικά της μεθόδου τους ή τον επόμενο προορισμό τους, όλοι τους όμως γνωρίζουν ότι το μυστικό της επιτυχίας είναι ένας συνδυασμός διαίσθησης, ευκαιρίας και σωστών επαφών. Εκτός από την Αφρική, στόχος τους είναι και η Ασία, η Μέση Ανατολή, η Λατινική Αμερική και οι δίσκοι που κυκλοφόρησαν εκεί στις χρυσές δεκαετίες του ’60 και του ’70. Ηταν η περίοδος που ο Φέλα Κούτι, βασιλιάς του άφρο-μπιτ, επέστρεψε στη Νιγηρία φορτωμένος με μουσικές του κόσμου. Ή που οι ραδιοφωνικοί σταθμοί των αμερικανικών βάσεων ανά τον κόσμο έπαιζαν δυτική ποπ και ροκ και καθεστώτα σαν του Χαϊλέ Σελασιέ ξέσφιγγαν την κάνουλα των δυτικών επιρροών.

Ολα αυτά δεν ήρθαν χωρίς εκπλήξεις ή εμπόδια. Ο 72χρονος τραγουδιστής από τις Μπαχάμες Φράνκι Ζιβάγκο «έπεσε από τα σύννεφα», σύμφωνα με τον Πάουλο Γκονκαλβές της δισκογραφικής Superfly, όταν του ζητήθηκε να επανεκδώσει το άλμπουμ «The age of flying high». Ετσι πρέπει να ένιωσε και η Orchestre Poly-Rythmo de Cotonou από το Μπενίν, όταν της προτάθηκε συνεργασία με τους Φραντς Φέρντιναντ. Κάποιοι μουσικοί, πάντως, όπως ο ιρανός «ροκάς» Κουρός Γιαγκμαεΐ, δυσκολεύονται να παίξουν ακόμη και στην ίδια τους τη χώρα. Σε περιπτώσεις σαν κι αυτή, η δουλειά των «ανασκαφέων», όπως ο Γκόσνερ, ο Χόλτσμαν ή ο Γκονκαλβές, περιλαμβάνει και κάτι παραπάνω εκτός από την ανακάλυψη του μουσικού: τη διάδοση της τέχνης του.