Για όλα φταίει ο αποτυχημένος αρχαίος θεός

Τι είναι η πατρίδα μας; Μην είν’ οι κάμποι; Μην είναι τ’ άπαρτα ψηλά βουνά; Ολα πατρίδα μας. Κι αυτά, κι εκείνα…

Το μάθημα Πατριδογνωσίας του Τάκη Θεοδωρόπουλου αρχίζει με την υιοθέτηση των κλισέ με τα οποία πορεύεται τον βίο της η ωραία Ελλάς, μια χώρα πλημμυρισμένη μεγαλείο, εξαιτίας της καταγωγής των κατοίκων της από μια πολιτιστικά ένδοξη και εύρωστη αρχαιότητα. Τόσο ένδοξη και τόσο εύρωστη ώστε να είναι ικανή να θρέφει και τους σημερινούς Ελληνες, να τους εξασφαλίζει κύρος και αρκετή ασφάλεια στον δυτικό κόσμο και, χάρη στις αντίστοιχες προσαρμογές τις οποίες απαιτεί η μορφολογία της χώρας και το κλίμα της, ζουν μέσα στο δυτικό πρότυπο ζωής – και ζουν καλά.

Ωσπου καταφθάνει στην πρωτεύουσα ένας πραγματικός αρχαίος. Ενας θεός, λιγάκι επιπόλαιος και λιγάκι φαφλατάς, που οι άλλοι αρχαίοι θεοί τον είχαν πετάξει με τις κλωτσιές από τον Ολυμπο. Τελευταίος στην κατάταξη του Δωδεκαθέου, κάπου τριακοστός έκτος, έρχεται στην Αθήνα, συνδέεται ερωτικά με μια υπάλληλο και αρχίζει, με τη δύναμη που του δίνει η θεϊκή του ιδιότητα, να νταραβερίζεται με υπουργούς και νομάρχες, παράγοντες και υποπαράγοντες της δημόσιας ζωής, αλλά κυρίως με παράγοντες και υποπαράγοντες των δημοσίων έργων. Εχοντας από τα χρόνια της αρχαιότητας έναν βασικό στόχο, να ενώσει οδικώς τον Ισθμό με τη Σπάρτη, θεωρεί ότι ήρθε η ώρα να το κάνει. Σαν θεός που είναι δεν έχει την υποχρέωση να αναλογιστεί το κόστος, τα χρήματα, αλλά και να το αναλογιζόταν πάλι δεν θα υπήρχε θέμα – διότι όλοι όσοι συζητούν μαζί του τον έχουν πείσει ότι «τα λεφτά δεν είναι το πρόβλημα». Αλλωστε, όλοι όσοι συζητούν μαζί του, σε μεγάλο βαθμό, εξασφαλίζουν και την επιβίωση και την επιρροή χάρη στα περισσεύματα από «τα λεφτά που δεν είναι το πρόβλημα» και τα οποία, συνήθως, είναι ευρωπαϊκά κονδύλια.

Ο ποιητικός τρόπος του αρχαίου θεού να αντιλαμβάνεται τα πράγματα, όμως, αρχίζει να μεταδίδεται και στους γύρω του. Στην πραγματικότητα είναι κάτι σαν αρρώστια, επιδημία που γρήγορα εξαπλώνεται και προσβάλλει όλον τον πληθυσμό. Οι πάντες αίφνης πιστεύουν ότι «τα λεφτά δεν είναι το πρόβλημα» και αρχίζουν να ζουν όλο και περισσότερο σαν τα λεφτά να μην είναι το πρόβλημα. Ολοι θέλουν να μιμηθούν τον διάσημο ποιητή Δεληκωστόπουλο, τον αγαπημένο του εθνικού ακροατηρίου, που ήδη δρέπει τις δάφνες της ποιητικής του φύσης – παρότι μερικοί πολύ υποψιασμένοι αναγνώστες ξέρουν καλά ότι η ποιητική του είναι κοινότοπη και φλύαρη. Αλλά, στο κάτω κάτω, τι σημασία έχει πόσο φλύαρος είναι κανείς μπροστά στην ποιητική συγκίνηση;

Σ’ αυτό το σημείο, το μάθημα Πατριδογνωσίας παύει να είναι μάθημα και αρχίζει να θυμίζει πολύ τη σημερινή ζοφερή πραγματικότητα της Ελλάδας της κρίσης. Διότι, όταν μια χώρα εκχωρεί όλες της τις λειτουργίες στις ανάγκες της ποίησης, τι θα συμβεί; Οι εργαζόμενοι θα πάψουν να εργάζονται, οι επενδυτές θα πάψουν να επενδύουν και θα επιχειρήσουν να επενδύσουν μια και καλή στο μεγαλείο και τη δόξα της κρυμμένης ποιητικής φύσης τους, οι πόλεις θα λειτουργούν με κίνητρο τους στίχους – αλλά σε μια κοινωνία ποιητών, προφανώς, κανείς δεν θα μαζεύει τα σκουπίδια, τα οποία θα αρχίσουν να σχηματίζουν στοίβες που θα απειλούν να πνίξουν τους κατοίκους και μόνο χάρη στην επαναστατικότητα νέων κυρίως, ή παλιμπαίδων, οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι «η ποίηση είναι φωτιά» και αρχίζουν να χρησιμοποιούν τα σκουπίδια ως καύσιμο για την επανάσταση, μειώνεται λιγάκι ο όγκος τους…

Στο μεταξύ, η χώρα έχει παραδοθεί σε ποιητές και σε δυνάμει ποιητές. Ολες οι αντιδικίες έχουν θέμα τους τον βαθμό και τον χαρακτήρα της ποιητικής συγκίνησης. Κι έτσι, ενώ η συγκίνηση κορυφώνεται, η χώρα καταρρέει…

Ο συγγραφέας του «Αδιανόητου τοπίου» και του «Μυθιστορήματος του Ξενοφώντα» στο νέο του βιβλίο πλάθει μια αλληγορία της σημερινής Ελλάδας της Μεταπολίτευσης. Αναζητεί τα συμπτώματα της σημερινής κατάρρευσης στο αναπτυξιακό μοντέλο που κυριάρχησε τα μεταπολιτευτικά χρόνια (θα μπορούσε να συνοψιστεί στο μοτίβο: «τα χρήματα δεν έχουν σημασία»). Αφού τα χρήματα σε αυτή τη χώρα έρρεαν είτε με τη μορφή επιδοτήσεων είτε με τη μορφή δανεικών (νομίζαμε κι αγύριστων), οι κάτοικοι δεν ήταν υποχρεωμένοι να σκεφτούν ορθολογικά την επιβίωσή τους. Πίστευαν ότι οι πόροι φυτρώνουν στα υπουργεία και, γενικώς, εκεί όπου ενδημεί η πολιτική. Μπορεί αυτό να εξέθρεψε τη διαφθορά, εξέθρεψε όμως και την αδούλωτη ελληνική ψυχή η οποία δεν νοούσε ότι μπορεί να λογοδοτεί οπουδήποτε, αχαλίνωτη και ποιητική καθώς είναι. Η μεταπολιτευτική δημοκρατία καταρρέει επειδή δεν χτίστηκε στα θεμέλια του ορθού λόγου αλλά στο σαθρό υπέδαφος της συγκίνησης.

Τα υπόλοιπα τα βλέπουμε γύρω μας. Τα θύματα της επιδημίας που μετέδωσε στη χώρα ο αποτυχημένος αρχαίος θεός είμαστε εμείς. Προλάβαμε, βεβαίως, και ζήσαμε μερικά χρόνια εύκολα και σπάταλα. Ποιητικά.