Η ζύμη και η φύρα

Αξίζει τον κόπο να κάνεις μια εσωτερική χαρτογράφηση της ελληνικής κοινωνίας, με μια ολιγόλεπτη παρατήρηση ενός ετερόκλητου και ηλικιακά ποικίλου συνόλου ανθρώπων. Φτάνει να σταθείς στο πολυσύχναστο σημείο ενός κεντρικού δρόμου ή στις εξόδους του Μετρό, όπου νεαρά συνήθως παιδιά, αγόρια κυρίως, προτείνουν το χέρι τους στους περαστικούς με τα προσπέκτους που διαφημίζουν φροντιστήρια, πιτσαρίες και εστιατόρια. Είναι ζήτημα αν δύο από τους δέκα περαστικούς απλώνουν με τη σειρά το δικό τους χέρι για να πάρουν το προτεινόμενο «υλικό». Με τον έναν συνήθως να το πετάει πριν καν το κοιτάξει και τον δεύτερο να το χώνει στην τσέπη του – σίγουρα για να το πετάξει λίγο παρακάτω.

Οι υπόλοιποι οκτώ όχι μόνο δεν παίρνουν το διαφημιστικό φυλλάδιο αλλά, αντίθετα, η έκφρασή τους δείχνει σαν να τους έχει προσβάλει κάποιος βαθύτατα με το να τους προτείνει το χέρι του ή σαν να ανακαλύπτουν αιφνίδια πως είναι τόσο πολυάσχολοι ώστε οτιδήποτε τους καθυστερεί να τους γίνεται περιφρονητέο. Δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί κανείς πώς είναι δυνατόν να λυθούν τα μέγιστα και κορυφαία προβλήματα μιας κοινωνίας όταν στις διαπροσωπικές τους επαφές υπάρχουν άνθρωποι που στέκονται τόσο επιφυλακτικοί και εχθρικοί απέναντι σε ταλαιπωρημένους συνανθρώπους τους, καθώς αρνούνται μια ανώδυνη και ανέξοδη κίνηση που θα λειτουργούσε ανακουφιστικά.

Δεν είναι καθόλου, μα καθόλου, αμελητέο για την κοινωνία μας να τσιγκουνεύεσαι μια κίνηση που θα έκανε τον άλλο, για δευτερόλεπτα έστω, να μην τον διακατέχει το αλγεινό αίσθημα ότι είναι άχρηστος. Και επιπλέον το να αρνείσαι με τον τρόπο σου, γιατί δεν απλώνεις το «κουλό» σου προκειμένου να εξασφαλίσει ο άλλος ένα, έτσι κι αλλιώς, πενιχρότατο μεροκάματο, συνεργείς ώστε κανένα μέτρο για τη σωτηρία της κοινωνίας να μην μπορεί να υλοποιηθεί και να ευδοκιμήσει. Οταν ακόμη και το μηδαμινό που θα έμοιαζε ως ευεργεσία ελάχιστη για έναν άγνωστό μας μεταβάλλεται σε στοιχείο αμφισβητούμενο όσον αφορά τον εσωτερικό μας κόσμο, τότε ναρκοθετείται ολόκληρο το σύστημα της ζωής. Η παμπόνηρη και πανταχού παρούσα πολιτική εξουσία έχει κατορθώσει το ανήκουστο: την απαξία που θα εισπράξει τελικά ο καθένας μας σε σχέση με την ίδια, να τη χρησιμοποιούμε όλοι ως τρόπο επικοινωνίας μεταξύ μας.

Αν πρόκειται για υποδεέστερούς μας να επιδεινώνουμε την απαξία ακόμη περισσότερο, αν πρόκειται για υψηλά ιστάμενους να τη μετατρέπουμε, ενώ θα θέλαμε να τους φτύσουμε, σε τιμή και θαυμασμό. Αν το κοινωνικό οικοδόμημα τόσο στην Ελλάδα όσο και στον κόσμο ολόκληρο καταρρέει, είναι γιατί οι ταλαίπωροι και οι ανέστιοι, που θα έπρεπε να είναι η πρώτη προτεραιότητα, μεταβάλλονται σε προϋπόθεση ώστε οι ισχυρότεροι κοινωνικά, κατά μια ελάχιστη βαθμίδα, να καμαρώνουν ως σπουδαίοι. Οταν στον πάτο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής ισοπεδώνεται κάθε στοιχείο αλληλέγγυας δοσοληψίας, είναι θέμα χρόνου πότε θα καταρρεύσει η κορυφή με τις, εκ των πραγμάτων, πλαστές αξιολογήσεις της.

Αντί να καλλιεργούμε έναν εαυτό που θα βοηθούσε να φουσκώσει το ζυμάρι και να γίνει μια φρέσκια και αφράτη φραντζόλα, εμμένουμε σε παραλείψεις και συμπεριφορές που μας μεταβάλλουν σε φύρα για ένα χορταστικό καρβέλι. Οταν νιώθεις να θίγεται η προσωπικότητά σου και μορφάζεις δυσάρεστα γιατί ένας άγνωστός σου σού άπλωσε το χέρι του όχι για να του δώσεις ελεημοσύνη αλλά για να τον συνδράμεις ανέξοδα, ο οικονομικός ζόφος μοιάζει με παιδική χαρά αντίκρυ στον κοινωνικό ζόφο που ήδη βιώνουμε.