Λουλούδες και σουσούδες

Χάχανα. Προσφέρονται ως αντίδοτο στη σκληρότητα της πραγματικότητάς μας. Ως εκ τούτου, έχει κατακλυστεί το τηλεοπτικό πρόγραμμα από εκπομπές σάτιρας, καλαμπουριού, χοντροκομμένης πλάκας, χιουμοριστικών στιγμιοτύπων και ό,τι άλλο υποτίθεται μπορεί να προκαλέσει το πολύτιμο γέλιο.

Εμεινε καμιά εκπομπή που να μην προβάλλει τα σπαρταριστά στιγμιότυπα με τη νέα μιντιαντάρλινγκ περσόνα Τρύφωνα Σαμαρά να σκούζει πανικόβλητος στο σκοτεινό δωμάτιο του «Black out»; Ισως μόνο τα δελτία ειδήσεων. Με τη φορμίτσα του να τονίζει τα παχάκια, με την τσιριχτή, χαρακτηριστική φωνούλα και το κακαριστό γελάκι καθώς δοκιμάζει να αγγίξει και να μαντέψει τα διάφορα κινούμενα τριχωτά ή γλοιώδη ζωύφια μέσα στις γυάλες, όπως προβλέπει το αηδιαστικό τηλεπαιχνίδι του Αντ1, παρέλασε από πρωινάδικα μέχρι βραδινάδικα.

Σπουδαία τηλεόραση. Προπάντων αστεία. Τέτοιες ώρες που «σωτήρες» και παντός είδους «σωτηρίες» γίνονται το νέο γλυκό παραμύθι ενός πολύ τηλεοπτικού λαού, όποιος προσφέρει το γέλιο που «σώζει» από την κουραστική σκέψη αποθεώνεται. Ως εκ τούτου, σουσούδες και λουλούδες παντός είδους γίνονται ανάρπαστες. Απλώς για να επαναλαμβάνουν on camera τα καλαμπούρια με τα οποία γελούν στις παρέες τους.

Γελάστε. Με τον διπλανό, τον όμοιο, τον «αυθόρμητο», τον «αυθεντικό», με όποιον υποδεικνύει η τηλεόραση της γελοιοποίησης. Μην ξεχνάμε ότι το γέλιο προϋποθέτει την ταπείνωση του αντικειμένου του. Ετσι, εκεί που μέχρι χθες μια άλλη μορφή προγραμμάτων, του καβγά, καλούσε τους ομοίους να πιαστούν στα χέρια για ένα επίδομα, για μια παροχή που ο ένας είχε και ο άλλος επιθυμούσε, για μια οικογενειακή διαφορά, για μια ερωτική απιστία, τώρα «φυτρώνουν» εκπομπές στις οποίες περίπου οι ίδιοι επιδίδονται στη γελοιοποίηση του διπλανού ή στην αυτογελοιοποίηση. «Αυτοσαρκασμό» το λένε και αυτομάτως ο πολτός μιας τηλεόρασης που συνεχίζει να τρέφεται από τη ναρκισσιστική παθογένεια, την οποία τόσο συστηματικά έχει καλλιεργήσει στο κοινό της, αποκτά τη λάμψη της «κοινωνικής προσφοράς». Γιατί χαλαρώνουμε και την προσοχή την οποία οφείλουμε να δείχνουμε στη ζωή. Μέχρι πλήρους αφασίας, όμως.

Γιατί μια όλο και πιο ρηχή πλάκα ενώνει στον χαμηλό παρονομαστή της ένα όλο και λιγότερο απαιτητικό κοινό. Ολοι γελούν, άμα τη εμφανίσει των καθιερωμένων λουλούδων που έχουν αναγορευτεί σε πρωταγωνιστές της τηλεοπτικής γελοιότητας. Αρκεί να προβληθούν πλάνα τους από οποιαδήποτε εμφάνισή τους σε οποιαδήποτε εκπομπή.

Κάπως έτσι αναδεικνύονται σε τηλεοπτικούς ήρωες τα μέλη ενός μόνιμου θιάσου πλακατζήδων που προσφέρουν εαυτόν για να γελάει το φιλοθέαμον, εξασφαλίζοντας όμως και τη δική τους παρουσία στην τηλεόραση. Ετσι διαμορφώνεται ένα κλίμα όχι μόνο αποδοχής της γελοιότητας αλλά και αναγόρευσής της σε προσόν για τηλεοπτικό σουξέ και ως εκ τούτου τηλεοπτική καριέρα. Η γκριμάτσα, το σαρδάμ, η ανοησία, η αμάθεια, η πλακατζίδικη τάχα αθυροστομία, η «διαφορετικότητα» που προβάλλεται με ακραίες συμπεριφορές, ακκισμούς και σουσούμια στον φακό επαναλαμβάνονται τόσες φορές σαν τάχα αστειότητες που θα χαλαρώσουν το κοινό ώστε πλέον οτιδήποτε μοιάζει με αυτά τα στιγμιότυπα να φαίνεται αστείο. Ανεξάρτητα από το τι τα προκάλεσε και αν εκείνος του οποίου η συμπεριφορά μοιάζει με τις ανωτέρω έχει την πρόθεση να γελοιοποιηθεί για να διασκεδάσουν οι γύρω του. Γιατί μπορεί να καταργεί το γέλιο τις συμβάσεις αλλά καταργεί και τη λογική.

Για παράδειγμα προβλήθηκαν από την εκπομπή «Ράδιο Αρβύλα» σαν πολύ αστεία στιγμιότυπα δηλώσεις συγγενών του κ. Παπαδήμου, τους οποίους έσπευσαν ρεπόρτερ να προσεγγίσουν με αυτό ακριβώς τον σκοπό. Ανθρωποι απλοϊκοί, χωρίς καμιά σχέση ή γνώση της λειτουργίας της κάμερας, εκφράστηκαν αυθορμήτως και ήδη αυτό ήταν αρκετό για να υπαχθούν στο «αυθόρμητο» που γελοιοποιείται.

Χάρη στο μαλακό υπόστρωμα της υποτιθέμενης πλάκας γίνονται αποδεκτά, χωρίς τριβές, ήθη με διόλου φαιδρές κοινωνικές προεκτάσεις. Γελάμε με τις γκριμάτσες και τα χαριτωμένα κοκοράκια στον ήχο της φωνής του Τρύφωνα Σαμαρά; Γιατί να μη γελάμε με οποιονδήποτε τον θυμίζει; Ανεξάρτητα από τις προθέσεις και τις αντοχές του ιδίου. Απλώς εντάσσεται εν αγνοία του στην κατηγορία, της οποίας τα χαρακτηριστικά έχει διαμορφώσει η φωτογενής διασημότητα που τα διαθέτει.

Το κωμικό απελευθερώνει την τάση μας να γλιστράμε εύκολα και ελεύθερα στην κατηφοριά της συνήθειας, του αυτοματισμού. Δεν χρειάζεται να σκεφτόμαστε για να προσαρμοστούμε στις αλλαγές και τις διαφορετικότητες της κοινωνίας, και πολύ περισσότερο της πολιτικής. Μπορούμε να χαλαρώσουμε και έτσι αφηρημένοι να αποδεχτούμε τα πάντα.