Το 4ο Κουδούνι

Σας τα ‘λεγα στο «Τέταρτο Κουδούνι» της προπερασμένης Πέμπτης 3 Νοεμβρίου: πάμε για σεζόν Στρίντμπεργκ, με αφορμή και την επέτειο, το 2012, των εκατό χρόνων απ’ το θάνατό του. Κι εκτός απ’ όσες παραστάσεις Στρίντμπεργκ ανέφερα πως παίζονται ή ετοιμάζονται, πρόσθετα πως είμαι σίγουρος ότι κάποιες ακόμα θα υπάρχουν που μου ‘χουν διαφύγει ή δεν έχουν ακόμα ανακοινωθεί.

Ιδού η πρώτη: το πολιτικό μανιφέστο (1884) του πάντα ανήσυχου Στρίντμπεργκ «Μικρή κατήχηση για τις κατώτερες τάξεις» μεταμορφώθηκε απ’ τον Κώστα Περούλη – διασκευή / δραματουργική επεξεργασία – σε θεατρικό μονόλογο που τον ανεβάζει στο «Bios / Basement» ο Αλέξανδρος Αβρανάς (φωτογραφία) με την Ελένη Ρουσσινού – τη θυμάμαι θετικά απ’ τη θητεία της στην Πειραματική Σκηνή του Στάθη Λιβαθινού, στο Εθνικό.

Ο αναγεννησιακής πολυμέρειας Λαρισαίος Αβρανάς, εικαστικός, με μια εικαστικότατη ταινία – το «Without» -, που εισέπραξε το 2008 έξι απ’ τα – το πάλαι ποτέ – Κρατικά Βραβεία Ποιότητας, μεταξύ των οποίων το Πρώτο για Ταινία Μυθοπλασίας και του Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη, στο ενεργητικό του, δοκιμάζεται για πρώτη, νομίζω, φορά στο θέατρο. Στηριγμένος από καλούς, πάντως, συνεργάτες. Ιδωμεν.

Ασπλαχνος φίλος με παρέπεμψε στο YouTube να δω ένα απόσπασμα απ’ το πρωινάδικό «Τους». Οπου βλέπω το ζευγάρι των παρουσιαστών να καλοδέχεται εξαίρετο κωμικό πρωταγωνιστή μας και να τον παινεύει, μπας και πειστούμε κι εμείς, πόσο σπουδαίος, εκτός από ηθοποιός, και σκηνοθέτης είναι. Και κατόπιν, εντελώς αυθόρμητα, να τον ρωτάνε τι κριτικές πήρε για την καλοκαιρινή παράσταση που σκηνοθέτησε. Και ν’ ανοίγει το στόμα του ο κωμικός πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης μας – που, ως φαίνεται, πολύ βαθύ τραύμα ψυχικό τού ‘χει προκληθεί απ’ όσα του ‘γραψαν για την παράσταση αυτή και πρέπει να το κοιτάξει τώρα που ‘ναι νωρίς – και να λέει και να λέει… Που κάποιοι δεν τον παραδέχονται ως σκηνοθέτη και πόσο άσχετοι κι ασήμαντοι είναι – που δεν τον παραδέχονται ως σκηνοθέτη. (Βέβαια, αλλιώς μας τα ‘λεγε για τους ίδιους σε συνέντευξη που ‘δωσε τον Φεβρουάριο, όταν οι ίδιοι του ‘γραφαν καλά για δυο ελληνικές κωμωδίες που ‘χε σκηνοθετήσει και τον εξυμνούσαν έως και τον θεοποιούσαν αλλ’ αυτό με την ελληνική θεατρική πραγματικότητα ουδεμία σχέση έχει…).

Κι ύστερα να τον ρωτάνε, αυθόρμητα πάλι, αν αυτοί που γράψανε τα κακά πράματα για τη σκηνοθεσία του τον παραδέχονται ως ηθοποιό. Και ν’ απαντά ο πρωταγωνιστής μας: «Επί προσωπικού δε μπορούν να μιλήσουν. Για το ταλέντο μου σαν ηθοποιού δεν τολμάει κάποιος να πει κάτι, είναι η αλήθεια. Διότι έρχεται σε σύγκρουση με το από πού ανατέλλει ο ήλιος. Είναι σα να σου λέει ότι ο ήλιος ανατέλλει από την Δύση». Ναι, επί λέξει. Τότε έχασα τις αισθήσεις μου. Και δεν είδα τη συνέχεια.

Ηλιε μου, ήλιε μου, βασιλιά μου.

Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι…

Πολύ καλή δουλειά γίνεται. Στην νεαρή Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση. Απ’ την αρχή κι απ’ το πρόγραμμα της πρώτης χρονιάς φάνηκε ότι κάτι καλό τρέχει εκεί. Φέτος, έτος δεύτερο, η πεποίθησή μου εμπεδώνεται. Χωρίς ιδιαίτερο θόρυβο, διακριτικά, μεθοδικά, με επιλογές τολμηρές, με αίσθηση του μέτρου και της οικονομίας, έχει δημιουργηθεί στο ελκυστικό, υπέροχο τη νύχτα, όταν φωτίζεται, κτίριο της Συγγρού, κάτι σαν συνέχεια, από φθινόπωρο μέχρι και την άνοιξη, του Φεστιβάλ Αθηνών. Ισως επειδή οι υπεύθυνοι του καλλιτεχνικού προγραμματισμού είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι στις κατάλληλες θέσεις.

Ειδικά στο θεατρικό κομμάτι, που με ενδιαφέρει περισσότερο και μπορώ και το παρακολουθώ συστηματικά, βλέπω ένα μείγμα ελληνικών και ξένων παραστάσεων ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ενδιαφέρον. Σίγουρα δεν είναι τυχαίο πως την ευθύνη του θεάτρου – όπως και του χορού – έχει η Κάτια Αρφαρά (φωτογραφία αριστερά). Η οποία σαφώς Ξέρει.

Για να μην πω για τα προγράμματα των παραστάσεων. Που δεν είναι πολυτελή, δεν είναι ογκώδη αλλά είναι ουσιώδη.

Παράδειγμα στα παραπάνω, το πρόσφατο ανέβασμα στη σκηνή της Στέγης του μυθιστορήματος του Παπαδιαμάντη «Οι έμποροι των εθνών» απ’ τον Θοδωρή Αμπαζή και την ομάδα του «Opera» σε συμπαραγωγή με το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας – έξι ηθοποιοί και δυο μουσικοί – σε δραματουργική επεξεργασία της Ελσας Ανδριανού.

Ο Θοδωρής Αμπαζής που ‘χει ιδρύσει την ομάδα το 2000 κατάφερε να εκφράσει, μέσα απ’ την παράσταση αυτή, για πρώτη φορά τόσο ολοκληρωμένα τις απόψεις του για ένα μουσικό θέατρο που συνενώνει ισότιμα τη μουσική με το θέατρο.

Πλαισιωμένος από άξιους συνεργάτες, όπως η Ελένη Μανωλοπούλου για τα σκηνικά και τα κοστούμια, ο Στάθης Αθανασίου για τα έξοχα βίντεο, ο Αλέκος Αναστασίου για τους φωτισμούς, η Ζωή Χατζηαντωνίου για την κίνηση, οδήγησε τους έξι ηθοποιούς του – Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Τζωρτζίνα Δαλιάνη, Κώστας Καλλιβρετάκης, Νέστορας Κοψιδάς, Μαρία Παρασύρη, Δανάη Σαριδάκη – να «διαβάσουν» ανάγλυφα, υποστηριγμένοι απ’ τους μουσικούς Ιάκωβο Παυλόπουλο και Σοφία Ευκλείδου, το παπαδιαμάντειο κείμενο. Μια «ανάγνωση» που ανέδειξε τη μουσικότητα της γλώσσας του – το πρώτο απ’ τα προσόντα του – κατεβάζοντας το λόγο στο κοινό με τρόπο συναρπαστικό και καθηλωτικό.

Ελπίζω πως η παράσταση αυτή θα ‘χει συνέχεια.

Εχω δει το «Γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη όπως το ανέβασε η Αννα Βαγενά – μεγάλη εμπορική επιτυχία, πέντε χρόνια το παίζει και το ξαναπαίζει δώθε – κείθε. Είδα, τώρα, και το «Γάλα» του Βασίλη Κατσικονούρη όπως το μετέφερε ο Γιώργος Σιούγας στον κινηματογράφο. Κι ομολογώ πως κάθε φορά εκτιμώ ακόμα περισσότερο το πρώτο ανέβασμα – στο Εθνικό. Το 2005 – ’06 απ’ τον Νίκο Μαστοράκη (φωτογραφία). Ο οποίος, επιμένω, ανέδειξε όλες τις αρετές, όλα τα προτερήματα του κειμένου, απάλυνε, μεταμφίεσε τα ελαττώματά του, στέγνωσε τους μελοδραματισμούς του και το βάθυνε μέχρι την ουσιαστική συγκίνηση. Πράγμα που καμιά άλλη σκηνοθεσία δεν το ‘χει κάνει.