Χούτι εναντίον Τούτσι

«Παρακολουθήσαμε συμπεριφορές συγκρουόμενων φυλών, Χούτι και Τούτσι» είπε ο Στέλιος Ράμφος στην εκπομπή «Ανιχνεύσεις» της ΕΤ3, σχολιάζοντας το θέαμα που παρήγαν εσωκομματικές συγκρούσεις με πασιφανή στόχο εκλογικά οφέλη, πέρα από κάθε αίσθημα υπευθυνότητας για την αντιμετώπιση της κρίσης της χώρας. Συμπεριφορές οι οποίες εκτέθηκαν από πάνελ σε πάνελ, σε μια πρωτοφανή επίδειξη κομματικής αλαζονείας.

Τον ίδιο ακριβώς χαρακτηρισμό των «φυλών» που συγκρούονται με μικροκομματική τύφλωση απέναντι στα προβλήματα της χώρας και του λαού χρησιμοποιούν και ο κ. Φλωρίδης, καλεσμένος στην «Ερευνα» του Παύλου Τσίμα, και ο δημοσιογράφος Σταύρος Λυγερός.

Ανώριμη δημοκρατία; Υπερβολική τηλεόραση; Δύσκολο να υπάρξει μια απάντηση για όσα παρακολουθήσαμε αυτές τις ημέρες. Η τοποθέτηση του δημοσιογράφου της «Liberation» Κατρεμέρ και πάλι στην «Ερευνα» έδινε με απόλυτη σαφήνεια το πόσο μπορεί να πλήξει την εικόνα και την ποιότητα μιας δημοκρατίας αυτή η συστηματική στρέβλωση της λειτουργίας της μέσω αλλεπάλληλων παροξυσμικών τηλεοπτικών κρίσεων: «Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει Σύνταγμα, θεσμούς, όλα, για να μπορέσει να γίνει μια σύγχρονη χώρα». Ισως πάνω απ’ όλα νοοτροπία, αυτό όμως είναι δυσνόητο για έναν Γάλλο.

Την ίδια ώρα, ο Στέλιος Ράμφος στις «Ανιχνεύσεις» έλεγε περίπου το ίδιο με άλλα λόγια: «Παρακολουθούμε ένα πολιτικό σύστημα που βρίσκεται σε κρίση αυτοσεβασμού». Και κατόπιν ο Φλωρίδης στη μία εκπομπή και ο Ράμφος στην άλλη χρησιμοποιούν την ίδια ακριβώς μεταφορά: πέφτουμε ήδη στον γκρεμό και ίσως αναζητούμε ένα κλαδάκι να πιαστούμε για να σταματήσει η πτώση.

Καθώς ακούμε τον γάλλο δημοσιογράφο της «Liberation» να περιγράφει την αποφράδα νύχτα, όταν η χώρα βρέθηκε στη δίνη του δημοψηφίσματος, όταν ο Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου βρέθηκε επί μία ώρα μόνος του σε μια αίθουσα να περιμένει τους ηγέτες του G20 που συνεδρίαζαν, η πικρή αίσθηση ότι αυτός ο τόπος πληρώνει πολύ ακριβά τα επικοινωνιακά τερτίπια του πολιτικού λαϊκισμού επανήλθε: «Κανείς δεν ασχολήθηκε με τα επιχειρήματα του κ. Παπανδρέου, μόνο τού είπαν κάνε το δημοψήφισμά σου, απλώς αυτό δεν μπορεί να είναι παρά για παραμονή ή όχι στο ευρώ. Αλλά η υπόθεση αυτή άνοιξε το κουτί της Πανδώρας για τους Ευρωπαίους που άρχισαν για πρώτη φορά να βλέπουν την Ελλάδα και εκτός Ευρώπης».

Χρειάζεται χρόνος, ο χρόνος της συνείδησης και της ιστορίας για να επεξεργαστούμε τον πολτό των μηνυμάτων που παρήγαγε το άνευ προηγουμένου τηλεοπτικό θέαμα ως συνέπεια της άνευ προηγουμένου μικροκομματικής του εκμετάλλευσης. Συνήθως, ύστερα από τέτοιου είδους παροξυσμικές κρίσεις της ενημέρωσης κατά τις οποίες διαπιστώνεται ότι ελαττώματα στη λειτουργία της ενισχύουν ελαττώματα στη λειτουργία του δημοκρατικού συστήματος, ακολουθούν περίοδοι όπου επικρατούν δύο απόψεις. Η μία που λέει ότι μέσα από τέτοιες κρίσεις ωριμάζει η σχέση δημοκρατίας και τηλεόρασης. Και η άλλη, η αγοραία πλην διόλου ευκαταφρόνητη, που λέει ότι όλο αυτό το συναισθηματικό υλικό που παρήχθη – σοκ, αγωνία, οπαδικά συναισθήματα – δεν μπορεί να πάει χαμένο και σπεύδει να το εκμεταλλευτεί όταν παρέλθει η κρίση και ατονήσουν τα πάθη της στιγμής, ο κομματικός και τηλεοπτικός λαϊκισμός.

Και ξαναβρισκόμαστε εκεί απ’ όπου ξεκινήσαμε. Σε αυτό τον φαύλο κύκλο της ολέθριας σχέσης τηλεόρασης και πολιτικής στον οποίο εξακολουθεί να επενδύει το σκληροπυρηνικό κομματικό σύστημα για να μετατρέψει τη δημοκρατία από πολίτευμα με αυστηρούς κανόνες και θεσμούς σε πρόσχημα προκειμένου να διαχειριστεί επικοινωνιακά τις λαϊκές φαντασιώσεις.

Το αποτέλεσμα είναι η παραγωγή μιας βολικής σύγχυσης που συντηρεί την παροιμιώδη ακινησία του εγχώριου συστήματος. Την περιέγραψε ο κ. Βαρβιτσιώτης στον φακό της «Ερευνας»: «Τη μια μέρα μας ζητούσαν (σ.σ.: οι ψηφοφόροι του κόμματος της ΝΔ) να σώσουμε την πατρίδα και την άλλη μας φώναζαν γιατί συναινείτε».