Ο «Economist» και ο ταξιτζής

Ζούμε ημέρες μιας καθολικής παράνοιας ώστε να ακούγεται σχεδόν ειδυλλιακή η φράση του Κωνσταντίνου Καραμανλή «Η Ελλάδα είναι ένα απέραντο φρενοκομείο». Δεν είναι δείγμα υγείας με οτιδήποτε και αν αποφασίσεις να καταπιαστείς, 24 ώρες πριν κυκλοφορήσει η εφημερίδα, να έχει σχεδόν ακυρωθεί γιατί τα πράγματα μεταβάλλονται ραγδαία.

Ποιος να σταθεί και να σκεφθεί με φρόνηση πάνω σ’ αυτό το έδαφος; Μήπως δεν είναι η αναμπουμπούλα η χαρά των τυχάρπαστων, των τυχοδιωκτών ή των πολιτικών που μέσα στην ατμόσφαιρά της μια ανοησία ή μια λαμογιά τους χρεώνεται πολύ λιγότερο, αφού η καταγγελία τους εξισώνεται με ένα πλήθος ήσσονος σημασίας καταγγελιών; Το χειρότερο είναι ότι δεν γνωρίζουμε για πόσο διάστημα θα χρειαστεί να αποχαιρετίσουμε κάθε είδους σύνεση. Ή μήπως είναι για πάντα ώσπου να καταστραφούμε και να ξαναρχίσουμε από την αρχή; Ιδωμεν. Ώς τότε όμως μπορούμε να συνεχίζουμε το παλιό μας «τροπάρι», όχι βέβαια της νουθεσίας αλλά να επαναλαμβάνουμε τα αυτονόητα που έχουν ξεχαστεί εντελώς.

Σήμερα λοιπόν που φαίνεται κανείς να μην εμπιστεύεται κανέναν και να παραμένει καχύποπτος όχι μόνο στον μετανάστη αλλά και τον παπά, τον υδραυλικό, τον δάσκαλο, τον γείτονα, σήμερα λοιπόν μπορεί να ακούσεις τον οποιοδήποτε να επικαλείται, είτε πρόκειται για το ευρώ είτε για το αν θα γίνουν ή δεν θα γίνουν εκλογές είτε για το ποιος θα προκύψει ως πρωθυπουργός, τι του είπε ένας ταξιτζής ή ένας ψιλικατζής.

Ιδιαίτερα στις τάξεις αυτών που αποκαλούμε γενικότερα μορφωμένους ανθρώπους και διανοούμενους. Με όση παρρησία θα παραπέμψουν στον «Economist» για να τεκμηριώσουν τις κουβέντες τους, με άλλη τόση θα αναφερθούν στο τι τους είπε, και μάλιστα εμπιστευτικά, ένας ταξιτζής ή ένας ψιλικατζής.

Δεν αναφέρονται οι δύο αυτές συμπαθέστατες, στην πλειονότητά τους, κατηγορίες ρατσιστικά ή ότι δεν δικαιούνται να έχουν ασφαλείς πληροφορίες. Αναφέρονται ως ένα σημείο των καιρών που δείχνει μιαν έλλειψη σοβαρότητας καθώς κάνει τη δημόσια ζωή να είναι στο έλεος του τι είπε ένας άγνωστος σε έναν άγνωστό του, σε μια συχνά άγνωστη περιοχή.

Και την ανταλλαγή αυτή να διαμορφώνει ένα κλίμα που ευπαθέστατο από τη φύση του εμφανίζεται χάρις στις τυχαίες κουβέντες άγνωστων μεταξύ τους ανθρώπων υπό κατάρρευση, χωρίς στην πραγματικότητα να είναι. Οσο φασισμό μπορεί να κρύβει μέσα του το από καθέδρας που αποδεχόμαστε, αν και πρόκειται για μπαρούφα, μόνο και μόνο γιατί το είπε ένας μεγαλόσχημος πολιτικός ή ένας πανεπιστημιακός, άλλο τόσο είναι η επίκληση ενός ταξιτζή ή ενός ψιλικατζή, επίκληση που θέλει επιπλέον να λογαριάζεται ως δημοκρατική ευαισθησία.

Κάναμε το σφάλμα όλοι μας να πιστεύουμε ότι το κλίμα μιας εποχής διαμορφώνεται χάρις σε ρεύματα που εκπορεύονται από μεγάλους αγωγούς όπως είναι οι τηλεοράσεις, τα έντυπα, τα μπλογκ, το Ιντερνετ. Το κλίμα μιας εποχής διαμορφώνεται επίσης σε ένα καθημερινό και άγνωστο σε εμάς «ψου ψου ψου» και «μου μου μου» που μπορεί να σε τρελάνει με το περιεχόμενό του αν τύχει και φτάσει στα αυτιά σου.

Επειδή ζήσαμε όλοι μας, οι περισσότεροι τουλάχιστον, σε εποχές δίχως τηλεόραση, ξέρουμε πολύ καλά τι γινόταν. Ο καθημερινός άνθρωπος είχε έναν δισταγμό προκειμένου να πει τη γνώμη του ή κι αν την έλεγε δεν της έδινε τον τόνο της αυθεντίας, έναν τόνο που τον είχε μόνο όταν τσακωνόταν για τα οικογενειακά του.

Είχαμε όλοι μας θείες και θείους, συγχωρεμένους πια, που άλλοι φανατίζονταν με τον Παπάγο και άλλοι με τον Παρτσαλίδη. Ο φανατισμός τους όμως ήταν για να αποδείξουν πόσο δίκιο είχε ο καθένας στο «πιστεύω του». Δεν είχε τη σκοτεινιά τού φανατισμού ότι μπορεί να σου μιλάω αν και δεν γνωριζόμαστε μεταξύ μας αλλά κανονικά μόνο στο μικρόφωνο της Βουλής ή στην κάμερα της τηλεόρασης θα έπρεπε να απευθύνομαι.