Μπορεί ο νεκρός να αναστηθεί;

«Οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα έχουν την εικόνα εγκεφαλογραφήματος νεκρού».

Κ. Τράα, εκπρόσωπος του ΔΝΤ

Για πολλά χρόνια, η χώρα μας κατόρθωσε όχι μόνο να διώξει βιομηχανίες ελληνικές και ξένες προς τις γειτονικές μας χώρες με κομματικά και συνδικαλιστικά καμώματα και την ανοχή του κράτους, όχι μόνο να αποθαρρύνει την έλευση επενδύσεων σε παραγωγικές δραστηριότητες με τη συνεχή υποβάθμιση της ανταγωνιστικότητάς της, αλλά και να διώξει τα παιδιά της. Γιατί κατόρθωσε να γίνει μια εχθρική για παραγωγικές επενδύσεις χώρα, με υποβαθμισμένα πανεπιστήμια, με απίστευτη γραφειοκρατία, με κλίμα αντιεπιχειρησιακό και χωρίς στρατηγική και πρόγραμμα.

Τη δεκαετία του 1990, η Ευρώπη επιχείρησε ένα πείραμα. Προσπαθώντας να πολλαπλασιάσει κοινοτικά κεφάλαια για επενδύσεις, μαζί με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προέκριναν τη μέθοδο BOD για τη χρηματοδότηση κοινοτικών και εθνικών έργων υποδομών. Με τη μέθοδο αυτή, η κατασκευή και η διαχείριση της λειτουργίας των έργων θα εκχωρούνταν σε ιδιώτες με σύμβαση παραχώρησης. Επειτα από μία δοκιμή σε ένα σχετικά μικρό έργο στην Αγγλία, μια σειρά από έργα ανατέθηκαν στην Ελλάδα με τη μέθοδο αυτή. Το αεροδρόμιο, η γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου, η Αττική Οδός κ.λπ. Το όφελος για τον φορολογούμενο υπήρξε μεγάλο. Το κράτος, δηλαδή ο φορολογούμενος, συμμετείχε με μικρό ποσοστό, ενώ τη χρηματοδότηση ανέλαβε η ΕΕ σε ποσοστό 60% με χαμηλότοκα δάνεια από την ΕΤΕπ και επιχορηγήσεις από τα διαρθρωτικά ταμεία αλλά και με συμμετοχή των ιδιωτών. Επιπλέον, η κατασκευή είχε τη στενή παρακολούθηση της ΕΕ και την παρουσία ξένων ειδικευμένων οίκων για την επίβλεψη της ποιότητας των έργων. Τα αποτελέσματα ξεπέρασαν τις προσδοκίες των εμπνευστών της μεθόδου. Τα έργα τελείωσαν χωρίς παρεκκλίσεις προϋπολογισμού ή χρόνου παράδοσης. Επίτευγμα που ούτε στην Ελλάδα είχαμε συνηθίσει, ούτε όμως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι λόγοι της επιτυχίας υπήρξαν δύο. Πρώτον, η συνεχής επίβλεψη στη φάση κατασκευής από την ΕΤΕπ για την τήρηση των συμβάσεων, και δεύτερον, η ελληνική αποφασιστικότητα και συστράτευση στην προσπάθεια για να επιτύχει το σχέδιο. Τα έργα είχαν την τύχη να ωριμάσουν και να κατασκευαστούν από κυβερνήσεις των δύο κομμάτων εξουσίας διαδοχικά.

Θυμάμαι τις προσωπικές προσπάθειες του Στέφανου Μάνου για να αρθούν τα εμπόδια στις Βρυξέλλες ώστε να προχωρήσουν οι συμβάσεις, και του Κώστα Λαλιώτη για την επιτυχία του χρονικού και οικονομικού σχεδιασμού. Οταν ζητήθηκε από τον κ. Μάνο να ορίσει ένα πρόσωπο του επιτελείου του για να υπάρξει συνεχής ενημέρωση σχετικά με τυχόν προβλήματα που θα προέκυπταν, ο υπουργός όρισε τον… εαυτό του για να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος και ο κ. Λαλιώτης δεν δίστασε να συμμετέχει προσωπικά στην αντιμετώπιση του παραμικρού προβλήματος. Δυο πολιτικοί διαφορετικής ιδεολογίας απέδειξαν τις διαχειριστικές τους ικανότητες και την ικανότητά τους να διαχωρίζουν πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές στον βωμό της εθνικής επιτυχίας. Βέβαια και άλλοι υπουργοί ΠΕΧΩΔΕ, που δεν θυμάμαι πια τα ονόματά τους, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιτυχία που λέγαμε.

Κάπως έτσι φαντάζεται κανείς τη συναίνεση.

Αυτά όλα είναι γνωστά. Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια, μόνο μία δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση «τόλμησε» να εφαρμόσει τη μέθοδο σε έργο τοπικής αναπτυξιακής επένδυσης. Η τότε Νομαρχία Λευκάδας. Με νομάρχη, αν θυμάμαι καλά, τον κ. Λάζαρη της ΝΔ, ωρίμασε το έργο κατασκευής της μαρίνας του νησιού και ολοκληρώθηκε και κατασκευάστηκε από τον τότε νομάρχη και νυν βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Σ. Μαργέλη. Με επιτυχία ως προς τον χρόνο εκτέλεσης και ως προς τον προϋπολογισμό. Τεράστιο υπήρξε το όφελος για την αυτοδιοίκηση από τα έσοδα λειτουργίας, αλλά και για τον φορολογούμενο.

Αναρωτιέται κανείς γιατί καμία άλλη δημοτική ή νομαρχιακή Αρχή δεν επέλεξε τον τρόπο αυτό μέχρι σήμερα για την εκτέλεση αναπτυξιακής πολιτικής. Ισως να υπάρχουν ζητήματα ενημέρωσης ή φόβου ανάληψης ευθυνών.

Πιστεύω ότι θα ήταν ενδιαφέρον η «Ομάδα δράσης» για την ανάπτυξη υπό τον κ. Ράιχενμπαχ που συστήθηκε από την ΕΕ και η αντίστοιχη συνομιλήτριά της από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης υπό τον κ. Γλυνό να βάλουν στην ατζέντα τους και την παροχή τεχνογνωσίας στους περιφερειάρχες και τους δημάρχους για τη δυνατότητά τους να κινητοποιήσουν κεφάλαια για την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Αρκεί να μπορέσουν να επιτύχουν συναίνεση της κοινωνίας και ένταξη των έργων αυτών σε διαδικασίες fast track. Γιατί από την εποχή του 1990 έχουμε μια ολοένα και μεγαλύτερη γραφειοκρατική επιβάρυνση, που είναι και από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν μέλος της τρόικας να δηλώσει τα περί εγκεφαλογραφήματος. Και χωρίς επενδύσεις, και μάλιστα ξένες, όχι ανάπτυξη δεν βλέπουμε, αλλά ούτε και ο «νεκρός» ανασταίνεται.