Το Wikileaks της τέχνης

Εντάξει, δεν πρόκειται για κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα από τον γενναίο κόσμο της σύγχρονης τέχνης. Ούτε εμπλέκονται – μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου, βέβαια – διπλωμάτες, υπουργοί και αρχηγοί κρατών. Το Artleaks, ωστόσο, μια νέα ιντερνετική πλατφόρμα που στρέφεται εναντίον της καλλιτεχνικής λογοκρισίας, δικαιούται να έχει ως σημείο αναφοράς το πνευματικό τέκνο του Τζούλιαν Ασάνζ. Oπως και το Wikileaks, οι τρεις εντολές τις οποίες αποστρέφεται, όπως ο Διάβολος το λιβάνι, είναι το «μη βλέπεις, μην ακούς, μη μιλάς». Γι’ αυτό και το σύμβολό του είναι μια παραλαγγή του σκίτσου με τρία πιθηκάκια με τις χειρονομίες που όλοι αγαπήσαμε και σλόγκαν του – αναρτημένο με το «καλωσόρισες» στην ιστοσελίδα – το «Καιρός να σπάσετε τη σιωπή». Υπεύθυνοι για τη νέα πατέντα είναι η Κορίνα Απόστολ, επιμελήτρια εκθέσεων και υποψήφια διδακτορικού για την Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Ρούτγκερς του Νιου Τζέρσι, οι Ντμίτρι Βιλένσκι και Ντέιβιντ Ριφ της ρωσικής καλλιτεχνικής κολεκτίβας «Chto Delat?», ο Ζαν Μπατίστ Νοντί της γαλλικής κολεκτίβας «Societe Realiste» κ.ά. Οι τρεις ιδρυτές είναι η αιχμή του δόρατος μιας πολυεθνικής ομάδας καλλιτεχνών, ακαδημαϊκών και ιστορικών με βασικό στόχο να προστατεύσουν τα δικαιώματα των απανταχού καλλιτεχνών. «Κυρίως, το δικαίωμα να πληρώνονται για τη δουλειά τους και να εργάζονται σε συνθήκες ελευθερίας και όχι λογοκρισίας», όπως γράφει η Απόστολ στις προγραμματικές αρχές του μανιφέστου.

Με το που άνοιξε η ιστοσελίδα, τον προηγούμενο μήνα, οι τρεις πρώτες περιπτώσεις – από χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης – έκαναν την εμφάνισή τους. Πρώτη πρώτη στον κατάλογο φιγουράρει η καταγγελία για το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης και Πολιτισμού που διατηρεί η τράπεζα UniCredit στο Βουκουρέστι. Σύμφωνα με το Artleaks, τον περασμένο Μάρτιο οι ρουμανικές κολεκτίβες «Postspectacle» και «The Bureau of Melodramatic Research» έλαβαν από μία πρόσκληση για την έκθεση του κέντρου με τίτλο «Just do it – Biopolitical Branding». Η παραγωγή των 1.000 ευρώ που πρότειναν, ωστόσο, θεωρήθηκε «υπερβολική» από τη διεύθυνση και κόπηκε στα εγκαίνια. Είχε προηγηθεί η ανοιχτή επιστολή του Artleaks για έναν γερμανό καλλιτέχνη, η υποτροφία του οποίου στη Νέα Υόρκη αποσύρθηκε μόλις εξέφρασε την επιθυμία να «προσεγγίσει το ζήτημα του Γκουαντάναμο με καλλιτεχνικό τρόπο». Σαν να μην έφτανε αυτό, την ίδια πάνω κάτω περίοδο το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Βιέννης ενημέρωνε έναν καλλιτέχνη από τη Σλοβενία – το όνομα και σ’ αυτή την περίπτωση βρίσκεται στη διάθεση του Artleaks – ότι η συμμετοχή του σε μια έκθεση του ιδρύματος ήταν η ύψιστη τιμή στην οποία μπορούσε να φτάσει. Οποιαδήποτε χρηματική διεκδίκηση ήταν εκτός συζητήσεως. Κι εμείς που νομίζαμε ότι ο κόσμος της τέχνης ήταν γενναίος και γαλαντόμος;