Επίθεση στο συναίσθημα

ΤΟΣΟ ΚΑΙΡΟ τ’ ακούει ο Τρίερ περί μισογυνισμού. Ειλικρινά, ποτέ δεν κατάλαβα το γιατί. Μια ζωή πρωταγωνιστούν και υποφέρουν σε οδύσσειες προσωπικές, μια ζωή υποφέρουν από τα αμαρτήματα της κοινωνίας που έχτισαν οι άντρες, κι όμως… ακόμα τα ακούει. Δεν ξέρω αν έστησε γι’ αυτό μια τέτοια ταινία σαν τη «Μελαγχολία». Ποιος ξέρει. Κανείς προφανώς. Το τι συμβαίνει στο κεφάλι του Τρίερ παραμένει μυστήριο.

ΒΡΙΣΤΕ ΤΟΝ πάντως, θάψτε τον, αποκαλέστε τον «υπερτιμημένο» (έχει πάψει εδώ και καιρό η λέξη «υπερτιμημένος» να κρύβει το πόσο «υποτιμημένος» νιώθει αυτός που την εκφέρει) αλλά το μόνο σίγουρο είναι πως ο τρελο-Δανός δεν φοβάται να εκτεθεί. Ούτε έπαψε ποτέ να ξεγυμνώνει τις ενοχές και τις νευρώσεις του. Ε, «καλλιτέχνες» τους λένε αυτούς. Και ο τίτλος της νέας δουλειάς του Τρίερ δεν αφορά μονάχα τη μελαγχολία των ηρωίδων αλλά και τη δική του. Από την πρώτη ονειρική σεκάνς μέχρι την τελευταία, η οθόνη πλημμυρίζει με εικόνες μοναδικής εικαστικής ομορφιάς: κάδρα ρομαντικά, εξπρεσιονιστικά, που απεικονίζουν, μεταξύ άλλων, και το τέλος του κόσμου. Γιατί περί αυτού πρόκειται.

Η ΤΑΙΝΙΑ χωρίζεται σε δυο μέρη, δυο κεφάλαια που το καθένα φέρει ως τίτλο το όνομα των ηρωίδων. Στο πρώτο έχουμε τον γάμο της Ζιστίν. Καλεσμένοι, λούσα, συγγενείς, αφεντικά, πρόσωπα χαμογελαστά. Κι εκείνη παίζει τον ρόλο όσο πιο καλά μπορεί. Και μπορεί να τον παίξει – όχι όμως και να τον αντέξει. Οι ρωγμές στο ερμηνευτικό της σύστημα αρχίσουν να φαίνονται. Ο γάμος πάει στα κομμάτια. Και όλοι πληρώνουν την αδιαφορία τους απέναντι στα δικά της «θέλω», πληρώνουν το ερέθισμα των ενοχών της, το ύψωμα των αδιεξόδων της. Ακριβά, ναι, αλλά αυτή είναι η ζωή (αυτή είναι η ζωή;). Στο δεύτερο, η Ζιστίν, σε βαριά κατάθλιψη πλέον, μένει μαζί με την αδελφή της, την Κλερ, και τον κυνικό της σύζυγο. Ολοι μαζί, περιμένουν τη διέλευση του πλανήτη Μελαγχολία δίπλα από τη Γη. Η Ζιστίν ψύχραιμη και προετοιμασμένη. Η Κλερ εντελώς φρικαρισμένη. Ο πλανήτης Μελαγχολία ενδέχεται και να συνθλίψει τον κόσμο. Δυο γυναίκες δηλαδή οι δυο όψεις της γυναικείας φύσης (που όμως πλέον, απ’ όπου κι αν την πιάσεις είναι το ίδιο λαβωμένη) περιμένουν το τέλος. Παραδομένες. Σταθερά καταδικασμένες. Το τέλος μοιάζει αναπόφευκτο. Το μαρτυρούν όχι μόνο τα αστέρια, αλλά και τα ρημαγμένα γυναικεία κορμιά που κείτονται στη Γη. Και το «Melancholia» δεν φλυαρεί, δεν παραπαίει ανάμεσα στα σύμβολά του, δεν «διδάσκει» και δεν φιλοσοφεί. Αντιθέτως, χτυπάει κατευθείαν στην ψυχή. Και ενώ αυτή ραγίζει μπροστά σε μια τελική εικόνα που κανείς, κανείς στην αίθουσα δεν πρόκειται να ξεχάσει, ο ελεήμον (και άθεος) Τρίερ τής χαρίζει την ανυπαρξία μ’ ένα τελευταίο χτύπημα.