«Μάκβεθ» με τα μάτια του Χίτσκοκ

Πριν από έναν χρόνο οι τρεις αποθήκες στην αριθμό 530 της West 27th Street του Τσέλσι στο Μανχάταν ήταν παντελώς άδειες, απομεινάρια μιας βιομηχανικής ζώνης που κάποτε έζησε μεγάλες στιγμές και μόνο πρόσφατα αναβίωσε ως συγκρότημα γκαλερί. Το φετινό καλοκαίρι στους έξι ορόφους του συμπλέγματος λειτούργησαν ούτε λίγο ούτε πολύ ένα – στοιχειωμένο – νοσοκομείο, ένας κήπος με μπαχαρικά, μία αποκρουστική αίθουσα ταρίχευσης ζώων και ένα μικρό ζαχαροπλαστείο με καραμελωτά. Εστω και σε μικρή κλίμακα – το μέγεθος ενός δωματίου -, έστω και χωρίς υπηρετικό προσωπικό.

Τα θεατρικά τρικ της ομάδας Punchdrunk από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού δεν σταμάτησαν σ’ αυτά τα τέσσερα δωμάτια. Επεκτάθηκαν σε άλλους 96 ειδικά διαμορφωμένους χώρους για την παράσταση «Sleep no more», τελευταία λέξη των θεατρικών νουβοτέ στην αμερικανική μεγαλούπολη. Μόνο οι θεατές που έχουν δει το «Μάτια ερμητικά κλειστά» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ και αναγνωρίζουν με κλειστά τα μάτια την ένταση του φιλμ νουάρ ένιωσαν κάπως οικεία στην παράσταση. Με απαραίτητο αξεσουάρ τη λευκή βενετσιάνικη μάσκα – θυμίζει ράμφος αγριεμένου πουλιού – περιηγήθηκαν στους τρεις ορόφους του συγκροτήματος, αλλάζοντας χωροχρονικό κόνσεπτ σαν τα πουκάμισα. Τη μια στιγμή ήταν μάρτυρες ενός φονικού, με την υπόκρουση ενός ατμοσφαιρικού σάουντρακ, την άλλη έβλεπαν σλάιντ υπόπτων σε μια σκοτεινή αίθουσα με διαφάνειες. Με άλλα λόγια, παρακολουθούσαν μια εναλλακτική βερσιόν του «Μάκβεθ», χωρίς να το ξέρουν. Ή, ακόμη καλύτερα, σκηνές από μια σαιξπηρική παράσταση που δεν ανέβασε ποτέ ο Χίτσκοκ. Σε μια περφόρμανς που απογειώνει επί δυόμισι ώρες τη διάθεση για ηδονοβλεψία (οι θεατές καλούνται να παρακολουθήσουν χωρίς να μιλάνε ή ν’ αγγίζουν), η αναφορά στον μετρ μόνο τυχαία δεν είναι. Γεγονός που υπενθυμίζει και η μουσική υπόκρουση από συνθέσεις του Μπέρναρντ Χέρμαν.

Κάθε δωμάτιο σ’ αυτήν την παράσταση έχει τους φανερούς αλλά και τους αθέατους ήρωές της. Περισσότεροι από 200 εθελοντές βοήθησαν χωρίς οποιαδήποτε ανταμοιβή τους σκηνοθέτες Μάξιν Ντόιλ και Φέλιξ Μπάρετ να στήσουν το φανταστικό ξενοδοχείο McKittrick του 1939 – εκεί όπου σύμφωνα με το σενάριο εξελίσσονται οι σκηνές – και την ατμόσφαιρα μεσοπολέμου. Επί τέσσερις μήνες ένα σιωπηλό εργοτάξιο έβαφε τοίχους, κολλούσε ταπετσαρίες, μοντάριζε έπιπλα και τοποθετούσε στη θέση τους τις ψηφίδες ενός κολοσιαίου παζλ που εκτεινόταν τελικά σε έξι ορόφους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι Punchdrunk επιδίδονται σ’ αυτήν την ιδιότυπη κατάληψη. Από το 2000, οπότε ιδρύθηκε, η κολεκτίβα έχει παρουσιάσει ουκ ολίγες διασκευές κλασικών έργων, με τη μορφή της θεατρικής εγκατάστασης, όπου το κοινό μπορεί να επιλέξει ποιες σκηνές θα δει και ποιες θα παραλείψει.

Η καλή αρχή έγινε με τον «Βυσσινόκηπο» του Τσέχοφ και τον «Οιδίποδα τύραννο», για να ακολουθήσουν το «Ονειρο θερινής νυκτός» (2002) και η «Τρικυμία» (2003) του Σαίξπηρ και ο «Φάουστ» (2006) του Γκαίτε. Η παράσταση «Sleep no more», ειδικότερα, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2003 στο Λονδίνο. Μία εμπλουτισμένη βερσιόν της ανέβηκε το 2009 στο Μπρουκλάιν της Μασαχουσέτης, πριν καταλήξει φέτος στα 9.300 τ.μ. του Τσέλσι.