Ηρωες της «δεύτερης ευκαιρίας»

Ηταν έτοιμοι να πουλήσουν τους κολλητούς τους και το έπραξαν σε κάθε ευκαιρία που τους δόθηκε, αφέθηκαν να κατρακυλήσουν από το βάθρο της «ευγενούς ύπαρξης» ανακουφισμένοι που παραμερίζουν τα κουραστικά προσχήματα για να κυλιστούν, ενθουσιασμένοι που απαλλάχτηκαν από τη δεσποτεία της υποχρεωτικής γλυκεράδας των ’60s και ’70s, στον «βούρκο» της απρέπειας και τώρα, δειλά δειλά πλην σταθερά, ζητούν τη «δεύτερη ευκαιρία» τους.

Μια ολόκληρη φουρνιά από σίριαλ και εκπομπές που κυριάρχησαν πλέον των δύο δεκαετιών στο prime time της αμερικανικής τηλεόρασης – εξ αντιγραφής, και της ελληνικής – και αποθέωσαν τα ανθρώπινα ελαττώματα, ιδίως με τα μπιγκμπραδερικά και όλα τα συναφή ριάλιτι, μοιάζει να αποζητούν μικρές «επιδιορθωτικές» παρεμβάσεις. Οχι ότι οι κλειστοφοβικές κοινωνίες δεν εξακολουθούν να παρουσιάζουν φαινόμενα νοσηρότητας, όχι ότι οι οικογενειακές σχέσεις βελτιώθηκαν καθώς παραμένουν ξαπλωμένοι στα ντιβάνια των ψυχαναλυτών γονείς που αδυνατούν να κουμαντάρουν τον κακομαθημένο εαυτό τους, αλλά αυτός, ο εαυτός, σαν να αποζητάει μια διέξοδο από τον συνεχή εκφυλισμό όπου τον έριξε το «κίνημα» του «be your self» των δεκαετιών ’80 και ’90. Τότε που τα ριάλιτι ανέλαβαν να εξάρουν τη μικρότητα και τα ανθρώπινα πάθη προκειμένου να εξασφαλίσουν για τις αγορές ξέφρενους καταναλωτές με παιδιάστικη δίψα για αγαθά.

Οχι ότι ανατρέπονται όλα αυτά. Αλλά σειρές όπως το «My name is Earl», που θα δούμε στην ελληνική εκδοχή του από το Mega με τον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο στον ρόλο του Βαγγέλη, ή σειρές όπως το «Samantha who», χωρίς να απομακρύνονται από το μοντέλο του σύγχρονου ανθρώπου που βρίθει ελαττωμάτων, επιχειρούν να ξαναθυμίσουν τα όρια, τους κανόνες καλής συμπεριφοράς και να τα ορίσουν ως κάτι «ξεχωριστό». Το ενδιαφέρον είναι ότι αναζητούν ισχυρό σεναριακό άλλοθι για να το πράξουν, λες και η βελτίωση του ανθρώπου, η αναγνώριση των ελαττωματικών συμπεριφορών ως τέτοιων μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες ρωγμές στο σύστημα, μέχρι και κατάρρευσή του.

Ως εκ τούτου, οι κεντρικοί χαρακτήρες ούτε από ευγενή αισθήματα εμφορούνται ούτε αποφασισμένοι να κάνουν το καλό είναι. Ο μεν Ερλ – Βαγγέλης στην ελληνική εκδοχή – θεωρεί ότι έγινε άτυχος επειδή έχει φερθεί σε πολλούς άσχημα και αποφασίζει να αλλάξει το κάρμα του για να βελτιωθεί η ζωή του. Η δε Σαμάνθα παθαίνει αμνησία έπειτα από ατύχημα και καθώς προσπαθεί να θυμηθεί ποια είναι, ανακαλύπτει βήμα βήμα ότι ήταν μια σκληρή, κακομαθημένη, ανταγωνιστική σκύλα. Σε κάθε επεισόδιο της σειράς υπάρχει μια αντιδιαστολή της Σαμάνθα προ ατυχήματος με την κακή συμπεριφορά και της Σαμάνθα μετά το ατύχημα που είναι πλέον καλή και θέλει να σέβεται φίλους και γονείς. Οι τελευταίοι πάντως, κάθε άλλο παρά τα καλύτερα δείγματα χαρακτήρων είναι.

Μακριά από την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα της ροζ τσιχλόφουσκας των αμερικανικών νεανικών μιούζικαλ, το «Glee» που θεωρήθηκε η καλύτερη σειρά της χρονιάς αποτελεί σάτιρα μεν τόσο της γλυκεράδας του χολιγουντιανού, κολεγιακού ρετρό όσο και της σοουμπίζνες, αλλά παράλληλα έναν ύμνο στην αυτοβελτίωση και την αυτοπεποίθηση.

Θετικά παραδείγματα; Οχι με την έννοια των τηλεοπτικών και χολιγουντιανών χαρακτήρων των ’50s της λευκής, ανερχόμενης και θεοσεβούμενης Αμερικής. Το μόνο που γίνεται όμως εμφανές είναι ένας κορεσμός από αντιήρωες, που κυλίστηκαν τόσο στον βούρκο της ανθρώπινης ταπεινότητας ώστε της στέρησαν τη γοητεία της.

Iσως τελειώνει η εποχή όπου μέσω της τηλεόρασης επιβλήθηκε η αντίληψη ότι ο εκφυλισμός είναι απόδειξη υγείας. Κάτι το politically correct, κάτι η ανάγκη για ειρηνικές κοινωνίες, στα σενάρια του prime time εμφανίζονται δειλά πλην σταθερά και τα ξεχασμένα «πρότυπα του καλού», απλώς ως μέτρο σύγκρισης, έτσι, για να θυμίσουν ότι υποκείμενο είναι ο άνθρωπος μόνο όταν προσπαθεί για την κατάκτηση ενός ιδεώδους, ειδάλλως είναι μόνο έρμαιο.