Οταν η Ελλάδα κοιμόταν…

Το 2008 ξέσπασε, ως γνωστόν, η παγκόσμια οικονομική κρίση (με την κατάρρευση της Lehman Brothers), αν και η αφετηρία της βρίσκεται στο 2007 με τις ανωμαλίες που εκδηλώθηκαν στην κτηματική πίστη στις Ην. Πολιτείες. Η κρίση αυτή κλόνισε την παγκόσμια οικονομία, κυρίως την υπεραναπτυγμένη οικονομία, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού (ΗΠΑ, Ευρώπη). Ταυτόχρονα άνοιξε μια πολύ μεγάλη συζήτηση – αντιπαράθεση για τον ρόλο των αγορών και της δημόσιας πολιτικής, τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών, τη σχέση εικονικής (χρηματιστηριακής οικονομίας) και πραγματικής οικονομίας, τη διαλεκτική αγοράς και κράτους. Με άλλα λόγια, όλες οι συντεταγμένες και παράμετροι τέθηκαν υπό αμφισβήτηση και οπωσδήποτε υπό συζήτηση σχεδόν σ’ όλο τον κόσμο, σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, εκτός βεβαίως από την Ελλάδα.

Με τι καταπιανόταν η Ελλάδα την περίοδο αυτή, τι συζητούσε από το πρωί μέχρι το βράδυ, τι απασχολούσε σχεδόν αποκλειστικά, μονοθεματικά τα δελτία των οκτώ ακόμη και στα σοβαρότερα κανάλια; – το σκάνδαλο του Βατοπεδίου! Από το πρωί μέχρι το βράδυ. Λες και η Ελλάδα βρισκόταν σε άλλο πλανήτη, λες και δεν την αφορούσε και δεν θα την άγγιζε η κρίση. Εδώ ο κόσμος καιγότανε και η Ελλάδα χτενιζότανε, με κύριο πρωταγωνιστή επί σκηνής τον ιερομόναχο Εφραίμ και συμπρωταγωνιστές την πολιτική και μιντιακή τάξη της χώρας. Λες και το μέλλον της χώρας θα καθοριζόταν στη Μονή Βατοπεδίου και από τους καλόγηρους του Αγίου Ορους. Στην κρίσιμη δηλαδή αυτή περίοδο «η Ελλάδα ήτανε αλλού», μα εντελώς αλλού.

Δεν ξέρω αν η υπόθεση Βατοπεδίου ήταν ή δεν ήταν σκάνδαλο και ούτε με ενδιαφέρει (αν και φαίνεται ότι δεν ήταν και πάντως όχι στις κοσμογονικές διαστάσεις που του είχαν αποδοθεί). Αυτό που με ενδιαφέρει είναι το γεγονός μιας χώρας που κλείνει τα μάτια της στο τι συμβαίνει γύρω της, που αδιαφορεί για το τσουνάμι που έρχεται, που διολισθαίνει με τρόπο εξόχως δημαγωγικό και λαϊκιστικό σε μια ανούσια αντιπαράθεση, που επενδύει ώρες και ώρες συζητήσεων, αναλύσεων και «άλλα ηχηρά παρόμοια» σε ένα θέμα που σε οποιαδήποτε σοβαρή χώρα θα αποτελούσε αντικείμενο δικαστικής έρευνας και άντε το πολύ-πολύ κάποιας συζήτησης σε κάποια κοινοβουλευτική επιτροπή. Δεν θα είχε καταλάβει όλη την πολιτική και μιντιακή agenda σε μια ατέρμονη και ακατάσχετη συζήτηση – φλυαρία.

Γιατί τα γράφουμε όλα αυτά και θυμηθήκαμε τώρα το Βατοπέδι; Γιατί πάρα πολύ απλά εξηγούν γιατί φθάσαμε εδώ που φθάσαμε – στην οξύτερη κρίση της σύγχρονης Ελλάδας. Γιατί βάναυσα αγνοήσαμε τη θύελλα που ερχότανε απέξω αλλά και το σαράκι που έτρωγε τα σωθικά της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας με το αυξανόμενο έλλειμμα και χρέος. Και η ευθύνη γι’ αυτό βαρύνει πολλούς, μεταξύ άλλων και ορισμένους που σήμερα εξανίστανται για την κατάντια της χώρας.

Στην ίδια περίοδο όμως υπήρχε κλαυθμός και οδυρμός για «τη γενιά των 700 ευρώ», τη «χαμένη γενιά» που θα ξεκινούσε την επαγγελματική της πορεία με το ευκαταφρόνητο ποσό των 700 ευρώ!

Βεβαίως το ποσό αυτό δεν ήταν σημαντικό αλλά δεν ήταν και τόσο ευκαταφρόνητο. Θυμάμαι ότι την περίοδο αυτή είχα γράψει ένα κείμενο στα «ΝΕΑ» επισημαίνοντας ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή το ποσό των 700 ευρώ δεν είναι ίσως σημαντικό αλλά αυτό που είναι σημαντικότερο και πρέπει να διασφαλίσουμε είναι «να υπάρχουν τα 700 ευρώ».

Γιατί διαγραφόταν ήδη ο κίνδυνος στον ορίζοντα να μην υπάρχουν τα 700 ευρώ, όπως και ακριβώς έγινε.

Οι αντιδράσεις στο κείμενο αυτό υπήρξαν οξύτατες. Σήμερα βέβαια το να βρει κάποιος απασχόληση και να ξεκινήσει επαγγελματική σταδιοδρομία με 700 ευρώ τείνει να καταστεί «όνειρο απατηλό». Δυστυχώς.

Ολα τα παραπάνω πιστοποιούν ότι όταν μια χώρα χάνει την αίσθηση του μέτρου, όταν ομφαλοσκοπεί και νομίζει ότι η ίδια είναι το κέντρο του κόσμου (ο «πλανήτης Ελλάς»), όταν κλείνει τα μάτια στις παγκόσμιες εξελίξεις νομίζοντας ότι δεν την αφορούν, όταν πολεμάει φαντάσματα, όταν ασχολείται με την agenda του χθες και όχι του σήμερα ή αύριο, όταν λαϊκίζει και δημαγωγεί αφόρητα, τότε φθάνει στην κατάσταση που έχει φθάσει. Το καίριο ερώτημα είναι: τα παθήματα θα γίνουν μαθήματα;