«Κοίτα, το αρχαίο δράμα έχει πλάκα»

Αίσθηση ρωμαϊκής πολυχρωμίας. Αίσθηση από Ρωμαίους του Αστερίξ. Τα πολύχρωμα κοστούμια σε συνδυασμό με τις (πομπηιανές;) τοιχογραφίες στα περιστρεφόμενα ριντό του σκηνικού (φέτος φοριέται πολύ, αν συνυπολογίσουμε και τα ριντό του Γιάννη Κόττη στην «Ειρήνη» του Πέτρου Φιλιππίδη) έδιναν από την αρχή το στίγμα: είμαστε πλέον μακριά – χρονικά – από την κλασική Ελλάδα, με τα διαχρονικά της έργα στα στόματα των επιγόνων.

Σατυρικά δράματα και φλύακες (μορφή φάρσας) «ελαφραίνουν» τον λόγο του Ευριπίδη, του Σοφοκλή και του Αισχύλου, σε μια εποχή που ο Λουκιανός και ο Πλαύτος προσθέτουν δικές τους εκδοχές, που… κοίτα να δεις πώς μπορούν να βγάλουν γέλιο, σε αντιδιαστολή προς τα τραγικά κείμενα.

Διότι, όπως έλεγε και ο Απολλώνιος, ξεναγός στην παράσταση, «αν δεν του το κοροϊδέψεις λίγο το τραγικό του, θα πάει ο θεατής να αυτοχειριαστεί».

Μια τεράστια θαμμένη κεφαλή αγάλματος, ανάμνηση – υπόμνηση αρχαίου κλέους, στο πίσω μέρος του σκηνικού (Μανόλης Παντελιδάκης) που έβλεπαν οι θεατές ενώ έμπαιναν στο θέατρο – τότε χειροκρότησαν την είσοδο της σύγχρονης ποιήτριας Κικής Δημουλά, συνοδευόμενης από τον Θανάση Νιάρχο – δεν λειτούργησε τουλάχιστον για το κάτω διάζωμα, κρυμμένη πίσω από τα ριντό.

Αντίθετα φάνηκε να λειτούργησε το εύρημα της παράστασης να βάλει στον αισχύλειο «Αγαμέμνονα» μια γελοιοποιημένη, ψευδίζουσα Κασσάνδρα (τη σύζυγο του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, Αλκηστη Πουλοπούλου), που παραλαλούσε για το πόσοι ηθοποιοί – σκηνοβάτες θα βρεθούν στο μέλλον στην ίδια σκηνή, σε αντιδιαστολή προς την απολαυστική «κανιβαλική» Κασσάνδρα της Σοφίας Φιλιππίδου. Η κωμικός αναδείχτηκε σε θέμα με το μπρίο της που έφερνε αβίαστο το γέλιο και το – ενθουσιώδες – χειροκρότημα.

Τούτη η Κασσάνδρα χόρεψε πυρρίχιο και έβρισε τον Απόλλωνα όσο να της φανερώσει τα… πραγματικά μελλούμενα: την έλευση του «Σκηνοθέτη Τύραννου». Την ώρα που η σκηνή γέμιζε με την ουσία και τον στόχο, όπως φάνηκε, της παράστασης του Σταμάτη Φασουλή: με πλάσματα… αναμνήσεις από καλές και κακές, «προχωρημένες» και κλασικές σκηνοθετικές ματιές πάνω στα διαχρονικά αρχαία έπη.

Ετσι, παρήλασαν ο ολόγυμνος Διόνυσος στις κατά Λάνγκχοφ «Βάκχες», δίπλα στους «Πέρσες» και τους «Ορνιθες» του Κάρολου Κουν, ο ανάπηρος (από αισθήματα) Ορέστης του Ταντάσι Σουζούκι, η αλυσοδεμένη Ηλέκτρα του Μαρμαρινού, ο πολύγλωσσος τραγικός λόγος του Θόδωρου Τερζόπουλου, η κατά Θέατρο Νο και κατά Πέτερ Στάιν τραγωδία, η άρια «When I’m laid in earth» από την όπερα «Διδώ και Αινείας» του Πέρσελ, η κατά Κακλέα – πρόσφατη – «Λυσιστράτη», οι καραγκούνες της «Ηλέκτρας» του Κώστα Τσιάνου, το κατά Στούρουα τσιγάρο στη σκηνή του αρχαίου θεάτρου, τα καρπούζια στον κατά Μπρούσκου «Αγαμέμνονα»… Κι εκείνη, η «τρελή» Κασσάνδρα, να φωνάζει (σαν εκπρόσωπος του κοινού που αντιμετωπίζει κάποτε τα «ακαταλαβίστικα» των σκηνοθετών): «Απόλλωνα, δώσ’ μου ένα σήμα, να καταλάβω κι εγώ».

Ωσπου η Νεφέλη η Σικελή (η καλλίφωνη Νεφέλη Κουρή) να απαγγείλει, εν μέσω ηχηρών χειροκροτημάτων, το «Ιτε παίδες Ελλήνων… νυν υπέρ πάντων ο αγών» και να κλείσει με ένα γοητευτικό ελληνόφωνο τραγούδι της Κάτω Ιταλίας – τραγούδι σε μουσική Θοδωρή Οικονόμου. Εμβλημα κατά κάποιον τρόπο της παράστασης που έφερε επί σκηνής τρεις θιάσους του 2ου μ.Χ. αιώνα: από την Αθήνα, τη Φρυγία, την Καλαβρία. Με στίχους της Αφροδίτης Μάνου, που έδωσε την έμπνευσή της στους στίχους όλων των τραγουδιών.

Η Σοφία Φιλιππίδου είχε κερδίσει το θερμό χειροκρότημα και το γέλιο και ως υπερκινητική… «μεσοποτάμια» Κλυταιμνήστρα, σε αντιδιαστολή προς την αισχύλεια Κλυταιμνήστρα που ανέλαβε να ενσαρκώσει ο Νίκος Κουρής, με εντυπωσιακή μακριά περούκα (της Μαρίνας Καμπριγιάννη) και κοστούμι που θύμιζε το μινωικό αγαλματίδιο της θεάς με τα φίδια.

Ως Σωσίας κέρδισε θερμότατο χειροκρότημα ο Μάκης Παπαδημητρίου, ενώ τον συναγωνίστηκε η σενέκεια μάγισσα Μήδεια του κωμικού Θανάση Αλευρά (και πάλι με εντυπωσιακή περούκα). Η υπέργηρη μιμάς Καλαβρία της Νένας Μεντή, που ξεκίνησε από την Εκάβη για να μπλέξει Αντιγόνη, Ατοσσα, Αγαύη στον – υποτίθεται – δραματικό μονόλογό της ήταν η καλή στιγμή της. Προηγούμενες δεν είχαν ανάλογη ανταπόκριση από το κοινό, με εξαίρεση την ατάκα «Σπανίως κάνω λάθος στα ελληνικά, πολύ σπανίως. Στα ελληνικά είμαι πολύ… σπανιώλα»!

Ισως το κοινό ένιωθε και πως το έργο είχε ξεχειλώσει χρονικά (ειδικά στη «σοβαρή» Κασσάνδρα, πριν το φινάλε, αυξήθηκαν θεαματικά οι αποχωρήσεις «λόγω κούρασης» – όπως κάποιοι θεατές ισχυρίζονταν – από το πλέον των δυόμισι ωρών θέαμα!).

Η Ελένη Κοκκίδου κατάφερε να περάσει ολόκληρο νούμερο περί «τουρλωτών οπισθίων» δίχως να γελάσει ούτε αχείλι. Αντίθετα με την κωμικά ακκιζόμενη Μυρρίνη – Τάνια Τρύπη («Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη). Χειροκρότημα επεφύλασσε το κοινό και στους δύο εξαιρετικά εκπαιδευμένους ηθοποιούς – ξυλοπόδαρους, που επιδόθηκαν σε δύσκολα ακροβατικά.

Π.Α.