ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πορεία σε τρεις νέες βάσεις

Με τον πρόσφατο ανασχηματισμό και την έστω τραυματική ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου και του εφαρμοστικού του νόμου, η κυβέρνηση κέρδισε χρόνο – για τον εαυτό της και για τη χώρα. Σημασία έχει πώς θα τον χρησιμοποιήσει: γιατί ούτε τα περιθώρια είναι μεγάλα, ούτε όλες οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις στηρίζουν, ούτε ο εξωτερικός παράγοντας έχει τις ανοχές που είχε. Η κρίσιμη διαπάλη ανάμεσα στα άτομα και τις ομάδες που επιθυμούν μια – σίγουρα δύσκολη – συλλογική πορεία προς τα μπροστά και εκείνα που περιμένουν μια νέα (και ύστατη) αποτυχία, για να αντλήσουν κομματικά ή συντεχνιακά οφέλη, κάθε άλλο παρά έχει κριθεί. Κατά τη γνώμη μου θα την κρίνει σε μεγάλο βαθμό η στάση, ή ακριβέστερα η αλλαγή στάσης, της κυβέρνησης σε τρία κεντρικά ζητήματα.

Το πρώτο αφορά τη διαμόρφωση ενός νέου λόγου προς την κοινωνία. Δεν μιλώ ούτε για «επικοινωνία» (έκφραση που έμπρακτα έχει αποδειχθεί ότι περικλείει την άρνηση του λόγου), ούτε για απεύθυνση αποκλειστικά και μόνο στους «Αγανακτισμένους» (που και εξαιρετικά αντιφατικοί ως ομάδα είναι και εκφράζουν, με ειδικό μάλιστα τρόπο, ένα μέρος μόνο από τις ανησυχίες και τις αγωνίες της κοινωνίας). Ο λόγος στον οποίο αναφέρομαι πρέπει να είναι και πολιτικός και παιδαγωγικός και παραδειγματικός: πού ακριβώς βρισκόμαστε σήμερα (η εσφαλμένη εικόνα που είχε διαμορφωθεί συνιστά βαρύ ατόπημα της απελθούσας ηγεσίας του υπουργείου Οικονομικών), ποια είναι τα πραγματικά διλήμματα και στοιχήματα (όχι ύφεση εναντίον ανάπτυξης, αφού δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα της ανάπτυξης, αλλά δημιουργία προϋποθέσεων επανεκκίνησης εναντίον στασιμότητας), με τι τρόπο ενσωματώνονται στην κυβερνητική πρακτική οι αιτιάσεις της κοινωνίας περί έλλειψης κοινού νου, δικαιοσύνης, αξιοκρατίας (τούτη τη φορά πρέπει να ζητηθεί και να ληφθεί σοβαρά υπόψη η γνώμη και η πείρα των καλύτερων και όχι των αρεστότερων).

Το δεύτερο πεδίο συνδέεται με την ανάγκη για απτά αποτελέσματα. Τίποτα δεν δικαιολογεί πια – τώρα που έχουμε και το νέο πλαίσιο και την εξειδίκευση των νέων μέτρων – περαιτέρω καθυστέρηση στη μετάβαση από τις αναγγελίες στις πράξεις. Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι ο βασικός, αν όχι αποκλειστικός, σε αυτή τη φάση, στόχος, οι ιδιωτικοποιήσεις, είναι και υπερβολικά φιλόδοξος (μια ολοκλήρωση κάθε δέκα μέρες…) και ξένος προς τη λογική – και τα συμφέροντα – της κυβερνώσας παράταξης και ελάχιστα προετοιμασμένος. Μια λύση θα ήταν στο προβλεπόμενο νέο όργανο να τεθούν επικεφαλής πρόσωπα που πιστεύουν πραγματικά σε αυτή την πολιτική, διαθέτουν διαχειριστικές ικανότητες και δεν τους συνδέουν οργανικοί δεσμοί με την κυβέρνηση – το όνομα του Στέφανου Μάνου έρχεται αμέσως στον νου. Αλλά και πέραν των ιδιωτικοποιήσεων χρειάζονται άμεσα αποτελέσματα στη φορολογία (επιτέλους συμμάζεμα και όχι άλλες γκάφες σαν κι αυτή με τις αποδείξεις), τις συνθήκες επιχειρηματικότητας, την αξιοποίηση των λίγων «έτοιμων» πόρων, όπως το ΕΣΠΑ.

Η τρίτη βάση ίσταται υπεράνω όλων, αφού ορίζει το μόνο πλαίσιο δράσης, το ευρωπαϊκό. Και στη σχέση μας με την Ευρωπαϊκή Ενωση και τα κράτη – μέλη απαιτούνται, πιστεύω, βαθιές αλλαγές: διαπραγμάτευση στη βάση προετοιμασίας και όχι τετελεσμένων (ελπίζω το πάθημα του πρώτου Μνημονίου να έγινε μάθημα για το επί θύραις δεύτερο), θέση των εταίρων ενώπιον των ευθυνών τους με βάση όχι το «συναίσθημα» αλλά τα ουσιωδώς κρίσιμα διλήμματα (δηλαδή, αυτή τη στιγμή: οργανωμένη αναδιάρθρωση κάποιου είδους, ή χαοτική, που μπορεί να προκαλέσει συστημική κατάρρευση), πίεση για τη δημιουργία υπερεθνικών θεσμών, μεγαλύτερου ελέγχου των Αγορών, εμβάθυνσης της οικονομικής διακυβέρνησης.

Οι εθελοντές της δημιουργικής προσπάθειας, στους οποίους πολλοί περισσότεροι από όσους υποπτεύεται η κυβέρνηση ανήκουμε, δεν έχουμε διάθεση απλώς να περιμένουμε, όταν ο γκρεμός, ή η αναστροφή, είναι τόσο κοντά.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος,

πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ