Εξω από την επικράτεια της ανθρωπιάς

Ο Ουελμπέκ δεν είναι απλώς μισογύνης αντιδραστικός, μισάνθρωπος πορνογράφος, μοναχικός ρατσιστής ή ιδιοφυής απελπισμένος, είναι η επιτομή της αντίθεσης στην τρέχουσα πολιτική ορθότητα.

Με αυτή την έννοια διαβάζοντας το δεύτερο επίπεδο των μυθιστορημάτων του, μπορεί κανείς να κάνει λ.χ. συσχετισμούς με την ιστορία του Στρος- Καν και της καμαριέρας από τη Γουινέα. Σε έναν διεθνοποιημένο κόσμο, ο έρωτας οφείλει να διατίθεται στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Αν ο Τρίτος Κόσμος μάς είναι αδιάφορος, οι μετανάστες επιτέλους μας αφήνουν ήσυχους μόλις εξαφανίζουμε το κράτος πρόνοιας, οι έγχρωμες και σλάβες πόρνες καλύπτουν το συναισθηματικό κενό και την κατάρρευση της οικογένειας, ο μαζικός σεξοτουρισμός μετατρέπεται σε κυρίαρχο τρόπο παραγωγής και το μέλλον μας συντίθεται από κλώνους, τότε αναμφίβολα έχουμε να κάνουμε με ένα πολιτικό πρόγραμμα που η Δεξιά του Σαρκοζί, της Μέρκελ ή του Σαμαρά δεν τολμά μεν να το ψελλίσει, αλλά που βρίσκεται στα μυαλά πολλών.

Με άλλα λόγια, ο Ουελμπέκ εδώ κάνει πολιτική θέτοντας ουσιώδη ζητήματα που ατυχώς έχουν λείψει από την τρέχουσα πολιτική ατζέντα. Το κάνει με τρόπο περισσότερο κομψό από ό,τι λ.χ. στην «Πλατφόρμα», όπου το Ισλάμ αναδυόταν ως το μείζον Κακό, ή στο «Η δυνατότητα ενός νησιού», όπου ο έρωτας περιορίζεται στην κάτω του αφαλού ζώνη και οι μελλοντικοί ανθρώπινοι κλώνοι αδυνατούν να κατανοήσουν τι εννοούσαν οι προπάτορες με τη λέξη «αγάπη». Εντούτοις η θεματική του είναι ενιαία. Οι ήρωές του είναι πολυπρισματικές αντανακλάσεις του εαυτού του, ενός εαυτού μοναχικού, βαθιά πληγωμένου από τη στέρηση οικογενειακής θαλπωρής, ξεριζωμένου από την εδαφική του επικράτεια, με νοσηρή απορία για την πραγματική φύση του ανθρώπου, με θετικά αισθήματα προς την τεχνολογική πρόοδο, με πίστη στην αγορά ως το μικρότερο από όλα τα λάθη της ιστορικής πορείας μας πάνω στον πλανήτη. Στόχος και επικοινωνιακή στρατηγική του είναι να προκαλέσει και να εξεγείρει. Το καταφέρνει μια χαρά καθώς οι ήρωές του είναι τραγικοί όχι μόνο ως φορείς πόνου αλλά και ως αποδέκτες της έλλειψης νοήματος, δηλαδή του υπαρξιακού δράματος της ανθρωπότητας. Και όμως, η πλατωνική Πολιτεία και οι λοιπές ανθρώπινες ουτοπικές συλλήψεις που εδώ βρίσκουν το αντίστοιχό τους στο μεταμοντέρνο ιδεώδες της αυτάρκους αν και εξωστρεφούς αγροτουριστικής κοινωνίας αφήνουν μια επίγευση στοιχειώδους αισιοδοξίας.

Ο πρωταγωνιστής του, καλλιτέχνης Ζεντ Μαρτέν είναι το alter ego του Ουελμπέκ, ο οποίος εμφανίζεται αυτοπροσώπως στο βιβλίο ως εν δυνάμει φίλος, εμπνευστής και μοντέλο του. Φωτογραφίζει βιομηχανικά αντικείμενα, αργότερα χάρτες της Μισελέν μέχρι να βρει την επιτυχία παριστώντας την αναβίωση της έννοιας του επαγγέλματος σε μία σειρά πορτρέτων, όπου εμφανίζονται υπαρκτά πρόσωπα στον εργασιακό τους περίγυρο. Ο αυτοεξόριστος στην Ιρλανδία Ουελμπέκ θα γράψει τον πρόλογο για μια έκθεση του καλλιτέχνη συμβάλλοντας στην τεράστια επιτυχία του. Θα βρει (ως λογοτεχνικός ήρωας) τον θάνατο – όταν πια βιώνει ψήγματα ευτυχίας στα πατρογονικά εδάφη κάπου στην επαρχιακή Γαλλία – από έναν διεστραμμένο συλλέκτη που κλέβει το πορτρέτο του Ουελμπέκ, ενώ κατασκευάζει με τις σάρκες του ένα μοτίβο που θυμίζει Τζάκσον Πόλοκ. Ο συγγραφέας, πέρα από τη φθορά και τη μόνωσή του, ζει λοιπόν τον τελετουργικό του θάνατο εν ονόματι της λατρείας της τέχνης. Στο μεταξύ έχει επανέλθει στις παραδοσιακές αξίες: έχει προφτάσει να βαπτισθεί χριστιανός, έχει δώσει εντολή να ταφεί με παραδοσιακό τρόπο ασκώντας κριτική στη διέξοδο της αποτέφρωσης, έχει επανεποικήσει την εγκαταλειμμένη επαρχιακή επικράτεια, έχει συμφιλιωθεί με την έννοια της πατρίδας και με την ίδια τη ζωή μέσω ενός αδέσποτου σκύλου.