«Θα ψάξω τον Καβάφη στο Ιντερνετ…»

Οι κοπέλες που κάθονται μπροστά μου φορούν όλες μαντίλα, είναι κομψές και όχι πάνω από 20 ετών. Στο φινάλε της συναυλίας θα πιάσω κουβέντα μαζί τους πιο πολύ γιατί δεν περίμενα να δω τόσο πολλούς Αιγυπτίους μέσα στην αίθουσα. Τα κορίτσια είναι φοιτήτριες, σπουδάζουν Ελληνικά στο Πανεπιστήμιο, είναι ευγενικές και γελαστές και μου λένε ότι τους άρεσε αυτή η μείξη αιγυπτιακού και ελληνικού ύφους στις μουσικές – «κάπως έτσι φανταζόμαστε το ελληνικό στυλ» – και πως γνώριζαν από τα διαβάσματά τους τον Καβάφη και την ποίησή του. Ηξεραν ακόμη ότι ήταν και το σπίτι του Καβάφη κάπου εκεί, πολύ κοντά στο θέατρο…

Καθώς αδειάζει το Σαγιέντ Νταρβίς Θίατερ (Οπερα της Αλεξάνδρειας) και ο κόσμος φτάνει μέσα από τα στενά δρομάκια στην αγορά της πόλης που είναι ζωντανή μέχρι αργά τη νύχτα, σκέφτομαι ότι το έργο που μόλις είδαμε είναι σαν να βρήκε τη θέση του. Το σπίτι του.

Ο τίτλος του δεν είναι τυχαίος. Lepsius είναι το όνομα της οδού που ταυτίστηκε με την κατοικία του έλληνα ποιητή. Ενα στενό, σκοτεινό δρομάκι, μια ανάσα από το θέατρο. Το «σώμα» του έργου, αν και δεν βασίζεται σε ποίηση Καβάφη, δίνει την αίσθηση της εποχής όπως την έζησε εκείνος. Με αναφορές στην Αλεξάνδρεια, στο σπίτι του, στο νοσοκομείο στην Αθήνα όπου νοσηλεύτηκε, στις αναμνήσεις του.

Η γεύση που αφήνει η ποίηση του Καψάλη έχει τη στοχαστική ματιά αλλά και τον πόνο του ανθρώπου που ξέρει ότι η ζωή του τελειώνει. Εχει τη ματιά που αποκτάει κάποιος όταν μεγαλώνει, όταν συμφιλιώνεται με τον χρόνο και όταν παραδέχεται τη φθορά. Ζωή γεμάτη (όπως του Καβάφη), με τις ηδονές και τις γιορτές της αλλά με κατεύθυνση μία…

Ισως γι’ αυτό το έργο του Ξυδάκη περιλαμβάνει όλη την γκάμα των… χρωμάτων. Γιορτή, στοχασμό, θλίψη, οδύνη, εναλλαγές από το ένα στο άλλο. Και όλα αυτά μέσα από μια μουσική γλώσσα που ενώνει τη δυτική συμφωνική μουσική με το αραβικό στοιχείο.

Η έναρξη γίνεται με δύο οργανικά κομμάτια αραβικά (παίχτηκαν από το παραδοσιακό συγκρότημα The Arab Takht) για να περάσουμε μετά στα τσέλο, τα βιολιά, το πιάνο και τη φωνή του Νίκου Ξυδάκη που μας μεταφέρει στο «Σαμ ελ Νεσίμ» (το μοναδικό ποίημα του Καβάφη μέσα στην παράσταση), κομμάτι που ακούγεται και στα αιγυπτιακά από έναν τραγουδιστή που δεν βλέπουμε. Η αίσθηση της γλώσσας όμως μετράει. Η μνήμη και το συναίσθημα που μας μεταφέρει μετράνε…

Ολα στην παράσταση «Rue Lepsius» είναι δομημένα με σκέψη σκηνοθέτη.

Τραγούδια, απαγγελίες, μουσικά μέρη γίνονται ψηφίδες ενός έργου καλά ζυγισμένου ώστε να μην περισσεύει δευτερόλεπτο. Οι αφηγητές Διονύσης Καψάλης και Δημήτρης Μαρωνίτης μοιάζουν να είναι και αυτοί ήρωες της παράστασης, λιτοί και διακριτικοί μέσα στα λευκά τους ρούχα, ενώ ο μόνος που έχει ελευθερία κίνησης και έκφρασης πάνω στη σκηνή είναι ο τραγουδιστής Τάσης Χριστογιαννόπουλος. Ρόλος αβανταδόρικος – έλεγε και το δημοφιλές «Bienvenue» του Αλγερινού Ελ Μεντιονί -, δεν ήταν περίεργο που κέρδισε χειροκρότημα εν μέσω παράστασης, αν και δεν πρέπει να έμεινε παραπονεμένος και ο Δημήτρης Μαρωνίτης που, με τη βραχνή του φωνή, το σκυφτό του περπάτημα, το εκτόπισμά του πάνω στη σκηνή, φάνηκε ότι πέρασε το μήνυμα στο κοινό, παρ’ όλο που δεν καταλάβαινε τη γλώσσα (οι στίχοι προβάλλονταν στα αραβικά σε μετάφραση Σαμουήλ Μπισάρα – Βραβείο Καβάφη 2009).

Την επόμενη μέρα η «Rue Lepsius» ταξίδεψε για Κάιρο. Οκτώ το βράδυ η πόλη είναι στο φουλ της κίνησης, ο κόσμος μιλάει παντού για την επανάσταση και φαίνεται να έχει αποκτήσει μια νέα αυτοπεποίθηση για το μέλλον, η Οπερα είναι φωτισμένη και μεγαλόπρεπη, μια όαση πολιτισμού σε μια κόλαση από θόρυβο και ζέστη. Στο φουαγιέ του θεάτρου, λίγο πριν από την είσοδο στην αίθουσα, πέφτεις πάνω στη φωτογραφία του νεαρού Ziad Bakir, «martyr of the Egyptian revolution». Η ζωή στο Κάιρο δεν έχει βρει ακόμα τους ρυθμούς της, το θέατρο όμως είναι και πάλι γεμάτο. Η συναυλία είχε κλειστεί επί Μουμπάρακ, η ηγεσία όμως του υπουργείου Πολιτισμού έχει παραμείνει στη θέση της.

Σε μία από τις πρώτες σειρές μάλιστα κάθεται ο υφυπουργός Πολιτισμού Χοσάμ Νασάμ και κάπου κοντά ο κύπριος πρέσβης Κωνσταντίνος Λεοντίου. Πολλές γυναίκες φορούν μαντίλες και εδώ (όπως έμαθα είναι θέμα μόδας), πολλοί Ελληνες έχουν έρθει με όλη τους την οικογένεια, πολλά νεαρά ζευγάρια. Την ώρα που ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος φτάνει στο πιο παιχνιδιάρικο κομμάτι του ρεπερτορίου του, κοιτάζω την αίθουσα και βλέπω τα σώματά τους να κουνιούνται ρυθμικά, τα χέρια τους να χορεύουν μαζί – λίγο ακόμα ήθελαν και θα σηκώνονταν. Αλλά τελικά αυτό είναι πάντα εύκολο, κυρίως σε μέρη που είναι τόσο «πρόθυμο» το αίμα.

Εδώ όμως όταν κλείνει η αυλαία, μπορεί να μείνει κάτι για μετά. «Καβάφης; Oχι δεν τον ήξερα» μου λέει ένα νέο παιδί με το οποίο πιάνω κουβέντα στο τέλος της παράστασης. «Μου άρεσε πολύ αυτό που είδα, θα ψάξω να τον βρω στο Iντερνετ…».