Σκέψεις για τη λογοτεχνία

Φιλόσοφος σε μια «αφιλοσόφητη» – σύμφωνα με τον ίδιο – εποχή, ο Ισπανός Jose Ortega Y Gasset κατά τη διάρκεια της πνευματικής του πορείας καταπιάστηκε με μια πολλαπλότητα θεμάτων όπως η μεταφυσική, η αισθητική, η θεωρία και η κριτική της τέχνης και της λογοτεχνίας, η φιλοσοφία της ιστορίας, η κοινωνιολογία και οι πολιτικές επιστήμες. Στο παρόν βιβλίο βρίσκονται συγκεντρωμένα τρία από τα αντιπροσωπευτικότερα κείμενά του αναφορικά με την τέχνη στο σύνολό της και με τη λογοτεχνία ειδικότερα. «Ο απανθρωπισμός της τέχνης» (1925) εστιάζει στα χαρακτηριστικά της νεωτεριστικής καλλιτεχνικής δημιουργίας αλλά και της πρόσληψης αυτής. Η μοντέρνα τέχνη, σύμφωνα με τον Ορτέγκα, είναι κατ’ αρχήν αντιδημοτική καθώς «επί τη εμφανίσει της και μόνο αναγκάζει τον καλό αστό να αισθανθεί ακριβώς αυτό που είναι: καλός αστός, πλάσμα ανεπίδεκτο καλλιτεχνικής μυσταγωγίας, τυφλό και κωφό έναντι του ωραίου». Οι νέοι καλλιτέχνες, απομακρυσμένοι από τον άνθρωπο καθαυτό και αδιαφορώντας για τη δικιά του συν-κίνηση, παράγουν μια τέχνη η οποία είναι απλώς τέχνη, «πιο απόμακρη, δευτερεύουσα και πιο αβαρής». Στις «Σκέψεις για τον Δον Κιχώτη» (1914) ο Ορτέγκα αποπειράται να αποκαταστήσει τη «μυθιστορηματικότητα» του πονήματος του Θερβάντες έναντι του χαρακτήρα του Δον Κιχώτη ενώ στις «Ιδέες για το μυθιστόρημα» (1925) παραθέτει τις απόψεις του για τη θεωρία του μυθιστορήματος.