15 χρόνια τολµηρές επιλογές

Απονέµονται απόψε τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού, που αποτυπώνουν τη δυναµική των σύγχρονων ελληνικών γραµµάτων µε τους ελάχιστους δυνατούς συµβιβασµούς
Κάθε βραβείο εκφράζει µια ιδεολογική άποψη για την κουλτούρα και κανένα βραβείο δεν είναι αντικειµενικό. Με αυτά τα δεδοµένα, ένας σύντοµος απολογισµός των πλέον παρεµβατικών από τα βραβεία του «Διαβάζω» οδηγεί σε κάποιες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις.

Η µεγαλύτερη πρωτοτυπία των διακρίσεων του «Διαβάζω» ήταν η καθιέρωση το 1996 (για βιβλία του 1995) του γνωστού στο εξωτερικό Βραβείου Πρωτοεµφανιζόµενου Συγγραφέα, το οποίο πρόσφατα υιοθετήθηκε από το υπουργείο Πολιτισµού και για τα Κρατικά Βραβεία.

Οι επιλογές του περιοδικού υπήρξαν τολµηρές, ωστόσο οι πρωτοεµφανιζόµενοι (έως 45 χρόνων) που αναδείχθηκαν ως «λογοτεχνικές προτάσεις» δεν διέψευσαν τις προσδοκίες του κοινού, και µε µια δύο εξαιρέσεις έχουν κάνει έκτοτε ενδιαφέρουσα καριέρα ως συγγραφείς. Μάλιστα, ο Τάσος Χατζητάτσης, που εγκαινίασε τον θεσµό το 1997 µε τα διηγήµατα «Εντεκα σικελικοί εσπερινοί», τιµήθηκε το 2004 και µε βραβείο Μυθιστορήµατος για το «Σα σπασµένα φτερά».

Οι υπόλοιποι… τιτλούχοι είναι στην πλειονότητά τους γυναίκες, µε την παρακάτω χρονολογική σειρά: Νίκη Αναστασέα, Δηµήτρης Μίγγας, Ελένη Γιαννακάκη, Λίλα Κονοµάρα, Μαρία Πάουελ, Λένα Κιτσοπούλου, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Σταυρούλα Σκαλίδη, Κάλλια Παπαδάκη.

Στην Ποίηση, τα βραβεία του «Διαβάζω» δεν υπήρξαν τόσο ριζοσπαστικά, αλλά έδωσαν το βάροςτους στην αποκατάσταση της ποιητικής δικαιοσύνης επιβραβεύοντας καταξιωµένους ποιητές.

Ξεχωρίζει εδώ, ο 52χρονος σήµερα Στρατής Πασχάλης που βραβεύτηκε δύο φορές, το 1998 και το 2009, για τις συλλογές «Κωµωδία» και «Εποχή παραδείσου». Οι άλλοι βραβευµένοι είναι οι Μάρκος Μέσκος, Βύρων Λεοντάρης, Νίκος Φωκάς, Χριστόφορος Λιοντάκης, Κώστας Παπαγεωργίου, Γιάννης Βαρβέρης, Δηµήτρης Χουλιαράκης, Αντώνης Φωστιέρης, Γιώργος Γώτης, Χάρης Βλαβιανός και µοναδική γυναίκα, η Θεώνη Κοτίνη (2007).

Σε ανάλογο µήκος κύµατος – όχι λογοτεχνικής ανανέωσης αλλά επιβράβευσης χωρίς εκπλήξεις – κινήθηκαν στην πλειονότητά τους και τα βραβεία Διηγήµατος, καθώς τιµήθηκαν κυρίως δοκιµασµένοι και δηµοφιλείς άντρες συγγραφείς. Δύο φορές βραβεύτηκαν ο Ηλίας Χ. Παπαδηµητρακόπουλος (1995, 2010)

και ο Σωτήρης Δηµητρίου (1998, 2002), ενώ µία οι Δηµήτρης Νόλλας, Χριστόφορος Μηλιώνης, Τάσος Καλούτσας, Τάσος Γουδέλης, Γιώργος Σκαµπαρδώνης. Οι ανανεωτικές προτάσεις αφορούσαν τις συλλογές διηγηµάτων της Μαρίας Κουγιουµτζή («Αγριο βελούδο» 2009) και του Αργύρη Χιόνη «Οντα και µη όντα», ο οποίος βραβεύτηκε εξ ηµισείας (2007) µε τον Μένη Κουµανταρέα.

Η πρόταση του «Διαβάζω» µοιάζει να βρίσκει την ιδανική της έκφραση στο Μυθιστόρηµα, καθώς από το 1995 µέχρι το 2010 εναλλάσσονται παλιές και καινούργιες καραβάνες, άντρες και γυναίκες, παραδοσιακά και πρωτότυπα στυλ γραφής. Εχουν τιµηθεί οι: Γιάννης Κιουρτσάκης (που δεν αποδέχθηκε πέρσι το βραβείο Δοκιµίου), Αµάντα Μιχαλοπούλου, Φαίδων Ταµβακάκης, Ελιάνα Χουρµουζιάδου, Ερση Σωτηροπούλου, Μιχάλης Μιχαηλίδης, Τάσος Χατζητάτσης, Αντώνης Σουρούνης, Γιώργος Παναγιωτίδης, Μαρίνα Καραγάτση, Βασίλης Γκουρογιάννης, ενώ το 2001 µοιράστηκαν το βραβείο ο Νίκος Θέµελης και η Ιωάννα Καρυστιάνη. Σε κάτι τέτοια εντοπίζονται οι αµηχανίες των βραβείων του «Διαβάζω» του οποίου οι κριτικές επιτροπές δύο φορές έδωσαν βραβεία εξ ηµισείας (2001 και 2007) και τέσσερις φορές δεν έδωσαν καθόλου (1996 Πρωτοεµφανιζόµενου Συγγραφέα, 1997 Διηγήµατος, 2001 Εφηβικού Βιβλίου, 2002 Μυθιστορήµατος).

INFO

Απονοµή Λογοτεχνικών Βραβείων «Διαβάζω» απόψε στις 7:00 µ.µ., στο αµφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, τηλ.:
210.3453111). Είσοδος ελεύθερη. Χορηγός επικοινωνίας «ΤΑ ΝΕΑ».

Κοινωνιολογία της κρίσης

Κοινωνιολογικά επιχειρηµατολογώντας και σύµφωνα µε τον διάσηµο γάλλο κοινωνιολόγο Αλέν Τουρέν, δύο είναι οι «τύποι µέλλοντος» που πρόκειται να ακολουθήσουν το ξεπέρασµατης σηµερινής (και) οικονοµικής κρίσης. Η κοινωνική σιωπή που αδιαµφισβήτητα επικρατεί στις κοινωνίες µας προοιωνίζεται τη δηµιουργία ενός κινήµατος βίας µε φορείς όλους της κρίσης τους δυστυχείς, και αυτός είναι ο πρώτος τύπος µέλλοντος. Από την άλλη µεριά, η εξάλειψη των κοινωνικών υποκειµένων και, κατ’ επέκταση, των κοινωνικών αγώνων ενδέχεται να προκαλέσει την εµφάνιση νέων, «ηθικών» υποκειµένων, ικανών να αντιπαραθέτουν στις επιταγές του παγκόσµιου κέρδους τα ανθρώπινα δικαιώµατα. Μια πιθανότητα µέλλοντος, τόσο ευκταία, σύµφωνα µε τον Τουρέν, όσο ανησυχητική είναι η πρώτη.
Τοπολογίας παράδοξα

Η διαδικασία για να φτιάξει κάποιος µια λωρίδα του Μέµπιους είναι πολύ απλή: αρκεί να κόψει µια µακρόστενη λωρίδα χαρτιού, να γυρίσει ανάποδα (στροφή 180 µοιρών) τη µια άκρη της καινα την κολλήσει πάνω στην άλλη. Οι ιδιότητες όµως που έχει αυτή η πολύ απλή στην κατασκευή «λωρίδα» είναι τουλάχιστονπαράδοξες, µε χαρακτηριστικότερη ότι πρόκειται για µια επιφάνεια µε µια µόνο πλευρά. Ανεξάντλητη πηγή έµπνευσης όχι µόνο για µαθηµατικούς και επιστήµονες αλλά και για καλλιτέχνες και συγγραφείς, σύµβολο της αλλαγής και της αναγέννησης, η «λωρίδα του Μέµπιους» παρουσιάζεται από τον Κλίφορντ Πικόβερ, διδάκτορα του Πανεπιστηµίου του Yale, µέσα στο ευρύτατο φάσµα εφαρµογών της: από αντικείµενα καθηµερινής χρήσης έως έρευνες για τη δοµή του Σύµπαντος.
Αθήνα – Παρίσι – Βενετία – Κόλαση

Ο Αρης Σφακιανάκης ή αλλιώς ο Παρθένιος, δεκατρία χρόνια µετά το Δεν ήξερες… δε ρώταγες, έχει αλλάξει ριζικά τη ζωή του και πλέον συµφωνίες µε τον διάβολο δεν κάνει. Συνεχίζει όµως να αγαπάει τα βιβλία, τα ταξίδια και τις γυναίκες, µε αποτέλεσµα να αναλώνεται σε σχέσεις αδιάφορες και γνωριµίες παροδικές, µέχρι τη στιγµή που ο Τσάρλι, ένας 35άρης φίλος του, τον ξεναγεί στον κόσµο του facebook. Πρώτη γνωριµία, µια βίζιτα, η Βεατρίκη. Ακολουθεί η Ελενα, επίδοξη συγγραφέας και µετά η Λουκία, µία εξωστρεφής νυµφοµανής, ώσπου ο Παρθένιος γνωρίζει τη Φανή, µια πανέµορφη φοιτήτρια θεατρολογίας στο Παρίσι. Ακολουθεί ένας έρωτας µοναδικός, µεταξύ της Πόλης του Φωτός και της Βενετίας, µέχρι τη στιγµή που οι δυο τους αποφασίζουν να (προσπαθήσουν να) συγκατοικήσουν στην Αθήνα.


Συνταγµατικά χρονικά
Σ.Μ.

Ενα τετράτοµο έργο, απόρροια της συνολικής δουλειάς τριάντα χρόνων του δικηγόρου, νοµικού, συνταγµατολόγου και καθηγητή του Πανεπιστηµίου Αθηνών Γιώργου Παπαδηµητρίου. Πρόκειται για ένα ευρύτατο σύνολο κειµένων που δηµοσιεύτηκαν σε επιστηµονικά περιοδικά, τιµητικούς τόµους και συλλογικά έργα κατά την περίοδο 1975-2005 και τα οποία αναδεικνύουν, όπως σηµειώνει ο ίδιος ο Παπαδηµητρίου, «προσπάθειες τριάντα χρόνων ιδίως για τη συγκρότηση και την ωρίµαση της Γ’ Ελληνικής Δηµοκρατίας, την ενίσχυση των θεµελιωδών δικαιωµάτων, την εύρυθµη λειτουργία του πολιτικού συστήµατος, την παραπέρα οικοδόµηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, την επίλυση του συνταγµατικού προβλήµατος της Κυπριακής Δηµοκρατίας και την εµπέδωση του περιβαλλοντικού Συντάγµατος». Τα κείµενα του πρώτου τόµου καταπιάνονται µε τη συνταγµατική ιστορία της χώρας (από την αποκατάσταση του δηµοκρατικού πολιτεύµατος και το Σύνταγµα της 11ης Ιουνίου 1975 έως τη συνταγµατική αναθεώρηση του 1986), µε τα θεµελιώδη δικαιώµατα (προστασία των δικαιωµάτων, το δικαίωµα ψήφου, συνταγµατική ισονοµία ανδρών και γυναικών, δικαστική προστασία, ιθαγένεια), µε το εκλογικό σύστηµα στην Ελλάδα και την «τραυµατική» του σχέση, σύµφωνα µε τον Παπαδηµητρίου, µε το Σύνταγµα και το δηµοκρατικό πολίτευµα και τέλος µε τη δικαιοσύνη και τη σχέση της µε την άσκηση συνταγµατικής πολιτικής. Στον δεύτερο τόµο παρουσιάζονται και αναλύονται προβληµατικές που συνδέονται µε την ευρωπαϊκή ενοποίηση και τη µετέπειτα συνταγµατοποίηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, µε το συνταγµατικό πρόβληµα της Κυπριακής Δηµοκρατίας και µε το ζήτηµα (ευθύνης πλέον) της θεµελίωσης, του περιεχοµένου και της λειτουργίας του περιβαλλοντικού Συντάγµατος.