Ή θα αλλάξει ή θα… βουλιάξει

Μια κολοσσιαία φαντεζί γυάλα το γιουροβιζιονικό πανηγύρι, σε έναν κόσµο που αλλάζει δραµατικά και που εκεί, στη γιουροβιζιονική σκηνή, συγκεντρώνει τα υβριδικά αποµεινάρια του επικοινωνιακού του οικοδοµήµατος
Με τις ρίζες της σε µια µεταπολεµική Ευρώπη, που είχε την ιδέα της συνάντησης των λαών της µέσα από τις λαϊκές µουσικές τους κουλτούρες, η Γιουροβίζιον δύσκολα µπορεί να κρύψει το τοπίο της Ευρώπης των κερδοσκόπων και των πολιτικών σκοπιµοτήτων που επενδύουν στην έχθρα, οι οποίες απειλούν να τορπιλίσουν ό,τι κατακτήθηκε µέχρι σήµερα. Οπως κι αν έχει, αποδείχθηκε ένα χρυσοφόρο event αυτά τα 56 χρόνια η Γιουροβίζιον. Το ενδιαφέρον είναι ότι, χωρίς να διαθέτει τους παγκοσµίως κοινούς κανόνες αθληµάτων, σιγά σιγά καθιέρωσε τους δικούς της. Ενα τελετουργικό που µπορεί να µην έχει εµφανώς την αυστηρότητα του ποδοσφαίρου για παράδειγµα, όπου παντού στον κόσµο οι θεατές του αναγνωρίζουν το φάουλ ή το γκολ, αλλά έχει κανόνες τηλεοπτικής αισθητικής που εξελίσσονται αργά, ακολουθώντας τις εξελίξεις της τεχνολογίας και πολύ λιγότερο των νοοτροπιών. Για παράδειγµα, από τη συµφωνική ορχήστρα στη σκηνή που επηρέαζε τον ήχο διάφορων έθνικ συµµετοχών – αλήστου µνήµης η µετάλλαξη του µπουζουκολάιτ «Λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και το αγόρι µου», που υπήρξε η πρώτη ελληνική συµµετοχή το 1974, σε κάτι σαν τσα τσα – ρούµπα από την οργιώδη ορχηστρική εκτέλεσή του – περάσαµε σε µια Γιουροβίζιον που µετατράπηκε σε θέαµα, µε µπαλέτα και καρναβαλικές ατραξιόν, χορταστικό για να γεµίζει τις οθόνες και να διαφηµίζει την εξέλιξη της τεχνολογίας.

Εικόνα; Οχι µόνο. Το πανηγύρι της EBU περιλαµβάνει και πλήθος ευτράπελων, τα οποία τροφοδοτούν τις τοπικές σουµπιζνεζικές αλλά και πολιτικοκοινωνικές ιδιαιτερότητες. Για παράδειγµα, στη χώρα µας η γιουροβιζιονική «κλωτσοπατινάδα» έγινε κάτι σαν µοντέλο τηλεοπτικής ψυχαγωγίας πολύ νωρίς. Αν και την εποχή (1979) που αλληλοµηνύονταν ο ∆ώρος Γεωργιάδης και ο Ρόµπερτ Ουίλιαµς, κατηγορώντας ο εις τον άλλον ότι δεν µπορεί να πάρει µέρος «γιατί είναι αλλοδαπός» και έτσι βρέθηκε η Τσανακλίδου µε το «Τσάρλι Τσάπλιν» να διαγωνίζεται, δεν υπήρχαν τα µεσηµεριανάδικα να προσφέρουν απολαυστικές οπερέτες γιουροβιζιονικού «κατς». Ωστόσο, η Γιουροβίζιον όλα αυτά τα χρόνια διογκώθηκε, εξελίχθηκε τεχνολογικά, µετατράπηκε σε ένα παγκόσµιο τηλεοπτικό σόου που µεταδίδεται από την Αυστραλία έως τις ΗΠΑ και τον Καναδά, από την Ινδία έως τη Νέα Ζηλανδία, υπηρετώντας πάντα την κουλτούρα ενός κόσµου που επένδυε στην ξέφρενη κατανάλωση, στην «ιερότητα» της ψυχαγωγικής ελαφρότητας, στη βιοµηχανία των κονσερβαρισµένων ιδεών αισθητικής και µουσικής. Με άλλα λόγια, ήταν το φαντεζί τηλεοπτικό αποτύπωµα του κόσµου των υποσχέσεων για πρόοδο, για βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Αυτός ο κόσµος σήµερα διαλύεται στα εξ ων συνετέθη. Με το γιουροβιζιονικό θέαµα ξεχασµένο στον κόσµο του, να γλεντάει µε κεκτηµένη ταχύτητα αυτό που µοιάζει πλέον να αποµακρύνεται από τις ανάγκες, ακόµη και για µια στιγµή κεφιού, του µεγάλου πλήθους που το παρακολουθεί. Το χάζι βέβαια και δη το τηλεοπτικό ουδείς τηλεθεατής παγκοσµίως το αρνείται. Και επειδή στην τηλεόραση οι αλλαγές έρχονται πολύ πιο καθυστερηµένα απ’ ό,τι στην κοινωνία, δεν αναµένονται εντυπωσιακές προς το παρόν αλλαγές στο γιουροβιζιονικό «πνεύµα».

Με τον τρόπο της είναι κρίσιµη η φετινή Γιουροβίζιον, όχι γιατί ύστερα από 13 χρόνια απουσίας συµµετέχει η Ιταλία, ούτε γιατί απέτυχαν τραγουδάκια σαν τα «Χάµπα, χάµπα» και τα «Μπουµ µπουµ» που άλλοτε αποθεώνονταν – άλλωστε και τα υπόλοιπα δεν διεκδικούν τα εύσηµακαµιάς σοβαρής µουσικής δηµιουργίας –, αλλά γιατί δεν µπορεί παρά να αρχίσει να αντανακλά από φέτος και στα χρόνια που θα έρθουν τις αλλαγές των καιρών.

Με τον τρόπο της είναι κρίσιµη η φετινή Γιουροβίζιον γιατί δεν µπορεί παρά να αρχίσει να αντανακλά από φέτος και στα χρόνια που θα έρθουν τις αλλαγές των καιρών