… και η ταινία του Θάνου Αναστόπουλου

Εκατόν ενενήντα χρόνια λοιπόν, μετά το ξέσπασμα του Αγώνα των Ελλήνων να απελευθερωθούν από τον οθωμανικό ζυγό και να χειραφετηθούν από τους κοτζαμπάσηδες, το πείραμα του ΠΕΜ δείχνει ότι η συνύπαρξη ορθόδοξων και μουσουλμάνων, ελληνόφωνων και τουρκόφωνων, αστικού και αγροτοεργατικού πληθυσμού είναι δυνατή.

Ο Σονέρ ή ο Χασάν που έμαθαν ελληνικά στο «Κέντρο Ελληνομάθειας» της Κομοτηνής, ο Μεχμέτ Τεφί, η Ισίλ Μιριτζή Μουσταφά, ο Μιχάλης Τσιραμπίδης ή ο Δημήτρης Αλεξούδης και οι άλλοι δάσκαλοι, ο ψυχίατρος Ιμπράμ Ονσούνογλου, οι εμψυχωτές που ακολουθούν τις κινητές μονάδες του ΠΕΜ σε 23 απομακρυσμένα χωριά, οι γνωστοί πανεπιστημιακοί που συνεργάστηκαν στη δημιουργία παράλληλων εκπαιδευτικών εγχειριδίων για τα παιδιά που δεν έχουν μητρική γλώσσα τα ελληνικά, οι ειδικοί της διδακτικής που επιμορφώνουν τους εκπαιδευτικούς του προγράμματος- όλος αυτός ο κόσμος, αφηγείται την εμπειρία του μπροστά στον ευαίσθητο φακό του Αναστόπουλου, που παρακολουθεί την υπόθεση από το 1997. Και όλοι επιβεβαιώνουν ότι «Ναι, αυτό το στοίχημα μπορεί να κερδηθεί». Υes, we can!

Μού το έλεγε τις προάλλες και ο Αναστόπουλος, σκηνοθέτης που ασχολείται με ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, ζει σήμερα στην Τεργέστη και έχει βραβευτεί για τη μεγάλου μήκους ταινία του «Διόρθωση» (με αφορμή τον φόνο ενός αλβανού φιλάθλου από έλληνες χουλιγκάνους): «Οταν πρωτοπήγαμε στη Θράκη μαζί με τη Στέλλα Θεοδωράκη, για ένα πρώτο ντοκιμαντέρ (“Πώς σε λένε;”), συνειδητοποίησα ότι υπήρχαν βαθιά ριζωμένα στερεότυπα που έκαναν πολύ δύσκολη την προσέγγιση μεταξύ ελληνόφωνων και τουρκόφωνων. Οι μεν ένιωθαν ότι κινδύνευαν να χάσουν τη γη τους, οι δε ότι κινδύνευαν να χάσουν την ταυτότητά τους και σ΄ αυτό έφταιγε νομίζω η πολιτική χειραγώγηση της περιοχής- και από τις δύο πλευρές. Το κλειδί για να αλλάξει μια τέτοια κατάσταση, είναι νομίζω η εκπαίδευση. Αυτό προκύπτει και από το “Πρόσθεση, όχι αφαίρεση…”, που το γύρισα το 2008.

Μάλιστα απ΄ όσα είδα εκεί, πιστεύω, χωρίς να είμαι ειδικός, ότι το εκπαιδευτικό υλικό που δημιουργήθηκε για τις ανάγκες του ΠΕΜ, θα μπορούσε να κάνει θαύματα και σε άλλες περιπτώσεις ετερότητας, στα δημόσια σχολεία π.χ.

όπου υπάρχουν πολλά παιδιά μεταναστών».