ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Αµάθητο µάθηµα

Ξέρουµε πιαότι η Ελλάδα στάθηκετο πειραµατόζωοτης Ευρώπης. Η θέση της ως χώρας, στηνπλάτη τηςοποίας θα δοκιµάζονταν αντοχές και λύσεις, για την ένταση της κρίσης και για τα περιθώρια εξόδου από αυτήν, για άλλες χώρες και για ολόκληρη την Ενωση, την καθιστά εντελώς ειδική και µη παραδειγµατική περίπτωση. Καλύτερο υπόδειγµα για άντλησηγενικώναλλά και ενόψει της καθοριστικής Συνόδου Κορυφής της25ης Μαρτίου συµπερασµάτωνείναι η χώρα που ακολούθησε στην ευρωπαϊκή διασωλήνωση, η Ιρλανδία. Και η Ιρλανδία πήρε δάνειο και υπέγραψε Μνηµόνιο και η Ιρλανδία ταπεινώθηκε για να µη χρεοκοπήσει και η Ιρλανδία άλλαξε µεµιάς σελίδα. Εδώσταµατούνοι οµοιότητες. Πέρα από τιςτεχνικές διαφορές –το µικρότερο ποσό δανείου (85 δισ. ευρώ έναντι των 110 της Ελλάδας), τησυµµετοχήκαι τηςίδιας της χώρας στο «πακέτο διάσωσής» της(µε 17, 5 δισ.), καθώς και χωρών εκτόςευρωζώνης (Μεγάλη Βρετανία, Σουηδία, ∆ανία), το ελαφρώς υψηλότερο επιτόκιο (5,8%) που συνοδεύεταιαπό µεγαλύτερο χρόνο έναρξης αποπληρωµής – σηµασία έχουν τρεις διαφορές ουσίας. Αφενός, το πρόβληµα της Ιρλανδίας είναι λιγότερο στις δοµές της οικονοµίας της και περισσότερο στο τραπεζικό τηςσύστηµα, λιγότερο πρόβληµα ελλείµµατος (δηλαδή ανταγωνιστικότητας) και περισσότερο χρέους(ρευστότητας). Αφετέρου, ηΙρλανδία είχε αρχίσει να παίρνει µόνη της περιοριστικά µέτρα «τύπου Μνηµονίου» έναν τουλάχιστον χρόνο πριν καταφύγει στον µηχανισµό βοήθειας κι έτσι το εθνικό της«σχέδιοσταθεροποίησης» όχι µόνοδεν χρειάστηκε νααναθεωρηθεί (ή στην ουσία να εγκαταλειφθεί, όπως έγινε στην Ελλάδα) αλλά είναι παράλληλο και συµπληρωµατικό µε το ιρλανδικό «Μνηµόνιο». Και κατά τρίτον, οι εκλογές και η αλλαγή κυβερνητικής φρουράς έγιναν µετά την ένταξη στον µηχανισµό έτσι ώστε να δοθεί στους πολίτες η δυνατότητα να πουν, έστω έµµεσα, τη γνώµη τους και στη νέα κυβέρνηση να θέσει εξαρχής ως στόχοτην επαναδιαπραγµά τευση µιας σειράςόρων και προϋποθέσεων.

Είναι όµως πλέον δυνατό αυτό; Εδώ είναι που ηελληνική εµπειρία αποδεικνύεται κρίσιµη και η επανάληψη στην περίπτωση της Ιρλανδίας µέγα λάθος της Ευρώπης. Γιατί αν δεν ξέραµε, πέρυσι τον Μάρτιο, τι συνέπειες θα είχε ένας µεγάλος αλλά ιδιαίτερα επώδυνος δανεισµός, ένας χρόνοςελληνικής δοκιµασίας θα έπρεπε κάτι να έχει διδάξει στους ταγούς της Ενωσης. Κάτι επίσης επώδυνο, αλλά µάλλοναπλό από επιστηµονική και πολιτική άποψη: η µη µείωση και απλώς παράταση χρέους και ελλείµµατος, τααναπόφευκτασκληρά µέτρα λιτότητας και οι υψηλοί (αν και χαµηλότεροι από της αγοράς) τόκοι, η «εσωτερική υποτίµηση» σε βάρος, έστω βραχυπρόθεσµα, της ανάπτυξης δεν µπορούσαν παρά να οδηγήσουν σεαυτό στοοποίο οδηγούν και στο οποίο η Ευρώπη –θλιβεράαλλά όχι ανεξήγητα, δεδοµένων των ηγετών της – ακόµα επιµένει: µείωση της αγοραστικής δύναµης και των δηµοσίων επενδύσεων, αύξηση των φόρων, επιβάρυνση της ψυχολογίας, ανάγκη ολοένα νέων περιοριστικών µέτρων, περαιτέρω επιδείνωση πραγµατικής οικονοµίας και ψυχολογίας, εξάντλησητων περιθωρίων ανάπτυξης χωρίς χτύπηµα του δοµικού αιτίου στηρίζα του, είσοδος σε έναν φαύλο κύκλο χωρίς (οµαλή) διέξοδο.

Αν χαθεί το «ιρλανδικό µάθηµα», θα είναι πια πολύ αργά για να σωθεί η ευρωπαϊκή παρτίδα. Με αυτά τα δεδοµένα, η Σύνοδος Κορυφής ανήµερα της εθνικής µας γιορτής πρέπει, πέρα από ταφληναφήµατα περί «Συµφώνου Ανταγωνιστικότητας», να δώσει σήµα απτής προόδου σε τρία µέτωπα: αναθεώρηση λογικής στον τρόπο διάσωσης χωρών (και άρα αποδοχή αλλαγών στο ελληνικό και το ιρλανδικό«πακέτο»), λήψη µέτρων ώστε να γλιτώσει τη δηλητηριασµένη βοήθεια η βαλλόµενη Πορτογαλία και την οριστική επιµόλυνση όλη η ευρωζώνη, αντίληψη ότι «οικονοµική διακυβέρνηση» σηµαίνει συντονισµό και συγκρότηση κοινού ευρωπαϊκού συµφέροντος και όχι επιβολή συνηθειών ή ιδεοληψιών των ισχυρότερων. Μπροστά µας έχουµε ελάχιστο χρόνο, απαισιόδοξες ενδείξεις από τη µίνι Σύνοδο της Παρασκευής, προκλήσεις για ανοιχτά µυαλά και τολµηρές κοινωνίες. Κι αν κανένανδεν έβλαψε η ελπίδα, µας βλάπτει όλους η επιµονή στο λάθος χτίσιµό της.

Αν δεν ξέραµε, πέρυσι τον Μάρτιο, τι συνέπειες θα είχε ένας µεγάλος αλλά ιδιαίτερα επώδυνος δανεισµός, ένας χρόνος ελληνικής δοκιµασίας θα έπρεπε κάτι να έχει διδάξει στους ταγούς της Ενωσης

O Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ www.botopoulos.gr