… και οι πολίτες β΄ κατηγορίας

Ορατσισμός έχει πολλά πρόσωπα, και αυτά καταδείκνυε ο Μάλκολμ Χ. Διότι μπορεί να είχε καταδικαστεί ο διαχωρισμός Λευκών-Μαύρων στις ΗΠΑ με απόφαση του 1954, μπορεί να είχαν συγκινήσει τη διεθνή κοινή γνώμη τα κινήματα των μαύρων sit-ins στα εστιατόρια ή των freedom riders στα μέσα μεταφοράς (αρχές του ΄60), μπορεί να είχε ψηφιστεί το 1964 ο νόμος για τα πολιτικά δικαιώματα των Μαύρων ή να υπήρχαν Μαύροι στα πανεπιστήμια (μόλις από το 1962) και Μαύροι γερουσιαστές, όμως στην καθημερινή πράξη οι Μαύροι ήταν ακρωτηριασμένοι. Οι επιτροπές της Γερουσίας και του Κογκρέσου που όριζαν την αμερικανική εσωτερική και εξωτερική πολιτική βρίσκονταν στα χέρια ρατσιστών και έτσι τα ευνοϊκά νομοσχέδια πετσοκόβονταν και ανασκευάζονταν, ο Τύπος πρόβαλλε τα ποσοστά εγκληματικότητας στις γειτονιές των Μαύρων, οι ακτιβιστές που βοηθούσαν τους Μαύρους να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους δολοφονούνταν στον Μισισιπή, η μεγάλη μάζα των Μαύρων πήγαινε σε υποβαθμισμένα σχολεία και ήταν παγιδευμένη σε άθλιες συνθήκες ζωής. Με άλλα λόγια, οι Μαύροι εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζονται ως πολίτες β΄ κατηγορίας. Οπως αντιμετωπίζονται σήμερα στη Δυτική Ευρώπη πολλοί «σκούροι» οικονομικοί μετανάστες, με ή χωρίς «χαρτιά»… Γι΄ αυτό και ο Μάλκολμ Χ κήρυττε την αυτοάμυνα απέναντι στις τυφλές επιθέσεις των ρατσιστών δηλώνοντας στην Οξφόρδη: «Σήμερα χρειαζόμαστε λίγο εξτρεμισμό, ώστε να διορθώσουμε μια εξτρεμιστικά άσχημη κατάσταση». Και εξηγούσε στο LSΕ πως «όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αδυνατεί να προστατέψει τον Μαύρο, δικαιούται να το κάνει ο ίδιος».

Εκείνος μπορεί να συνομιλούσε με πολιτικούς ηγέτες, τον Κάστρο, τον Κενιάτα, τον Νάσερ, ή να εμφανιζόταν στο Χάρβαρντ ή στα ΜΜΕ, όμως ανήκε στους «από κάτω» και ένιωθε το δράμα τους. Ο πατέρας του, ο αιδεσιμότατος Ερλ Λιτλ, είχε δολοφονηθεί από την Κου Κλουξ Κλαν κι ο ίδιος είχε ζήσει από τα 16 ώς τα 21 του σαν μικροαπατεώνας στη Νέα Υόρκη. Μπήκε έπειτα στη φυλακή μέχρι τα 27 του και εκεί χάλασε τα μάτια του διαβάζοντας, εκεί προσχώρησε στο κίνημα των Μαύρων Μουσουλμάνων (υιοθετώντας και κάποιες προβληματικές θέσεις τους, που τις αναθεώρησε αργότερα), εκεί απέκτησε κοινωνική συνείδηση και το 1952 άλλαξε το επίθετό του για να αποτινάξει την ταυτότητα που του επέβαλλε ο μηχανισμός εξουσίας των λευκών. Γι΄ αυτό είναι σημαδιακή η ομιλία του δώδεκα χρόνια αργότερα στο LSΕ: διότι περιγράφει μια νέα γενιά Μαύρων που μετατρέπει την αρνητική εικόνα για τον εαυτό της σε θετική και αναπτύσσει μια «νέα αίσθηση της ταυτότητας, της αξιοπρέπειας, της επιτακτικότητας», βασισμένη όχι πια στο χρώμα του δέρματος αλλά σε κοινές πεποιθήσεις απέναντι στην εξουσία.