Γυναίκες σε κρίση

Στο Θέατρο Στοά παίζεται αυτή την περίοδο το έργο «Αννα, είπα» (του Παναγιώτη Μέντη) µε τη Λήδα Πρωτοψάλτη και τον Θανάση Παπαγεωργίου
Πριν από 15 χρόνια οΘανάσης Παπαγεωργίου στη «Στοά» του Ζωγράφου, τη γνωστή και πολύτιµη φωλεά που εκκολάφτηκαν πληθώρανεοελληνικών έργων, παρουσίασε το έργο του Παναγιώτη Μέντη «Αννα, είπα». Είχα τότε διεξοδικά αναφερθεί στην ενδιαφέρουσα αυτή δραµατουργική δοκιµή του φερέλπιδος τότε συγγραφέα και ηθοποιού. Ο Μέντης από τότε,ενώ είχε ήδη δείξει πολλά τεκµήρια της συγγραφικής τουενασχόλησης, έχει πλέον πλουτίσει τη δραµατουργία µας µε έργα που ήδη πήραν τη θέση τους στη µεταπολεµική και τη µεταπολιτευτική θεατρική µας ιστορία. Τα έως τώρα «Απαντά» του κυκλοφορούν στη θεατρική σειρά των Εκδόσεων Αιγόκερως.

Ο Μέντης διαθέτει µια θεατρική οξυδέρκεια που τον καθιστά ικανό νασυλλαµβάνει µερικά από τα φαινόµενα της νεοελληνικής κοινωνικής παθογένειας σχεδόν από τα µαλλιά. Η «Εθνική Πινακοθήκη» του π.χ. που επίσηςανέβασε ο Παπαγεωργίου, ένα σπονδυλωτό έργο νεκροψίας της ψόφιας κοινωνίας µας, είναιενδεικτικό αυτής της οξυδέρκειάς του.

Στο «Αννα, είπα» διαχειρίζεται ένα πολύ λεπτό και δύσχρηστο θέµα, όσο κι αν σε κάποιους µπορεί να θεωρηθεί και κοινόχρηστο στη θεατρική παγκόσµια θεµατική. Μια γυναίκα ψυχικά διαταραγµένη έγκλειστη ζει και παλεύει µε τις αναµνήσεις, τις φαντασιώσεις, τα απωθηµένα της, εν γένει τα φαντάσµατα της άρρωστης ψυχής της. Μια καταπιεστική µητέρα, ένας θρησκόληπτος και άβουλος πατέρας, ένας κατάπαραγγελία των γονέων γάµος, ένας αλητήριος σύζυγος, ένα µίζερο περιβάλλον κοινωνικό και στενάοικογενειακό, µια απονενοηµένη προσπάθεια να καταστεί µητέρα, συγκροτούν το ιατρικό της ιστορικό, ώστε να δοθεί το δραµατουργικό έναυσµανα παρακολουθήσουµε τη βασανιστική της πορεία µέσα στη σχιζοφρένεια, τη σύγχυση εντυπώσεων, τη θολούρα σχέσεων και το πλαγκτόν ενός βυθού σαλεµένου.

Ο Παπαγεωργίου είχε τησκηνοθετική έµπνευση να διπλασιάσειτα «φαντάσµατα» τηςµητέρας. Ενας σκηνικός λόγος για να αντιληφθούµε πως ό,τι διαδραµατίζεται δενείναι παρόν αλλά συνάµα είναι και αποτέλεσµα µιαςσχιζοειδούς συµπεριφοράς.

Η σύλληψητης κεντρικής άρρωστης µορφής είναι καρπός βαθιάςµελέτης του συγγραφέα σε ανάλογα τραυµατικά υποκείµενα. Ποια είναι η ενδιαφέρουσα πρόταση από δραµατολογική σκοπιά τουΜέντη. Αποφεύγει να κάνει εύκολη λεία της κοινωνίας, έστω του θεάµατος, µια διασαλευµένη προσωπικότητα. Προσωπικά µάλιστα τοβρίσκω καιαισθητικά και ηθικά ανοίκειο. ∆εν υποχρεώνει τον θεατή να παρακολουθεί από την άνεση της πολυθρόνας του µε οίκτο µια άρρωστη ύπαρξη. ∆εν υποχρεώνει τον ηθοποιό του να εφεύρει ρεαλιστικές φόρµες για να µιµηθεί τη σχιζοφρένεια. Οχι. Η ηρωίδα του παλεύει µε τα φαντάσµατα του παρελθόντος της, άρα ο θεατής λειτουργεί ως ψυχαναλυτής, δηλαδή µελετά τα αίτια, τις αφορµές, τις ρίζες που οδήγησαν το άρρωστοαυτό πλάσµα στην ταραχή της συνείδησης. Η καινούργια παράσταση του έργου έδωσε στην ίδια πρωταγωνίστρια, τη Λήδα Πρωτοψάλτη, να δείξει πως µία τέλεια ερµηνεία µπορεί να γίνει βαθύτερη,ουσιαστικότερη και λιτότερη. Η Αννα της Πρωτοψάλτη δεν προξενεί ούτε στιγµή τονοίκτο, ναξεσηκώνει, να θυµώνει και να ευαισθητοποιεί ώστε να δούµε ένα ψυχιατρικό πρόβληµα ως κοινωνικό και ηθικό σύµπτωµα µιας ανθρώπινης κοινότητας σε συνεχή σύγχυση αξιών εν κρίσει. Ο Θανάσης Παπαγεωργίου ως φευγάτος πατέρας έξοχη φιγούρα, ο ∆ηµήτρης Θεοδώρου (σύζυγος) αρκετά και ενδεικτικά µπρούτος, η βουβή νοσοκόµα της Βασιλικής Ορκοπούλου γράφει, η Μπάρµπαρα και ιδίως η Μπέµπα της Καµινάρη έξοχες στιγµές µιας εξπρεσιονιστικής τεχνικής.

Από τις δύο µάνεςη Νίκη Χαντζίδου σχεδίασε µια αυστηρή ζοφερή, τυραννική εκδοχή µε έντονα χρώµατα και γωνιώδη κίνηση. Η Ευδοκία Σουβατζή πρότεινε µια µάνα περισσότερο ανθρώπινη, πράγµα που διακρινόταν στα υγρά της µάτια, γεµάτα πόνο αλλά και αποφασιστικότητα θεσµού.

Τα σκηνικά και τα κοστούµια της Αφροδίτης Κουτσουδάκη βολικά, θεατρικώς ευάγωγα και µε περιθώριο να λειτουργήσουν ως παρόν και παρελθόν, ανοιχτός και κλειστός χώρος.

Ενα έργο δύσχρηστο πουνοµιµοποιείται χάρις στη σκηνοθεσία του Παπαγεωργίου, στηµοναδικότητα της Πρωτοψάλτη και στον ωρολογιακό ρυθµό που υπακούουν καλοί ηθοποιοί.

INFO

«Αννα, είπα» στο Θέατρο Στοά (Μπισκίνη 55, Ζωγράφου, τηλ. 210-7702.830).

Σύγκρουση συζύγων την ώρα του δείπνου

Κοινόχρηστο αντίθετα είναι το θέµα που επέλεξε η Μόιρα Μπουφίνι και ανέβασε µε υποδειγµατικό τρόπο ο ∆ιαγόρας Χρονόπουλος στο υπόγειο του «Θεάτρου Τέχνης». Η Μπουφίνι (που το έργο της «Τζόρνταν» σχολίασα πρόσφατα και παίζεται εξαίσια από την Ασλάνογλου στο «Αµιράλ») στο έργο της «Το δείπνο» σε ρέουσα µετάφραση της Μαρλένας Γεωργιάδη τσαλαβουτώντας σε γνωστά πρότυπα (Στρίντµπεργκ, Αλµπι κ.τ.λ.) δηµιουργεί µια ελεγχόµενη και αναγνωρίσιµη σύγκρουση κυρίως ανάµεσα σε δύο συζύγους που επεκτείνεται στους καλεσµένους τους χωρίς τα αίτια να είναι υπαρξιακά βαθιά αλλά επιφανειακά.

∆εν λείπει η µαστοριά στη γραφή, αλλά δεν υπάρχει οίστρος. Το σκηνικό της Παπαγεωργακοπούλου και τα κοστούµια θεατρικά πειστικά, η µουσική της Μαρίνας Χρονοπούλου ενισχυτική των σκηνικών εντάσεων, οι φωτισµοί του Παυλόπουλου πάντα ψυχολογικής υφής. Ο Χρονόπουλος οδήγησε την ικανή οµάδα ηθοποιών µε µουσικής τάξεως κλίµακες. Η ∆ήµητρα Χατούπη στην καλή της ώρα έπαιξε την πληγωµένη, δηλητηριώδη και µεθοδική εκδικήτρα σύζυγο µε βιτριολικό χιούµορ.

Ο Αλέξανδρος Μυλωνάς τόνισε κυρίως µια επηρµένη κενότητα του ρόλου (σύζυγος), η Μυρτώ Αλικάκη, ηθοποιός µε γκελ, είχε την παφλάζουσα φλυαρία της αµηχανίας της, ο Κατσαφάδος, λιτός και τραυµατικός καριερίστας, η Ερρικα Μπίγιου, αγαθή παρουσία, γράφει, ο Κίµων Φιορέτος εξωτερικός και ο Κωστής Καπελώνης συγκλονιστικά σιωπηλός.

INFO

«Το δείπνο» στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» (Πεσµαζόγλου 5, τηλ. 210-3228.706).