Μια ζωή «κάµερα, πάµε»

Η πορεία του διεθνούς σκηνοθέτη, ποιητή, συγγραφέα Μιχάλη Κακογιάννη καταγράφεται µε ενσταντανέ σε ένα πολυτελές λεύκωµα µε µικρές ιστορίες
«Λευτεριά λοιπόν στις γυναίκες να πηγαίνουν µε τον πρώτο που θα τους αρέσει, και πετύχαµε την ανεξαρτησία µας! ∆υστυχώς, θά ‘ναι πολλά τα θύµατα της τολµηρότητας του Κακογιάννη», έγραφε ο Αντώνης Μοσχοβάκης στην «Επιθεώρηση Τέχνης» το 1955 µε αφορµή τη «Στέλλα» µε τη Μελίνα Μερκούρη όπως διαβάζω στολεύκωµα «Μιχάλης Κακογιάννης, Κινηµατογράφος» (Εκδ. Μίλητος). Οι διανοούµενοι της µεταπολεµικής Αριστεράς (και όχι του απλού κόσµου της)είδαν µε µεγάληεπιφυλάξη την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη – ίσως µε την ίδια επιφύλαξη που είδαν το ρεµπέτικο, το λαϊκό τραγούδι, ακόµη και τον Μικρό Ηρωα του Στέλιου Ανεµοδο υράτην ίδια εποχή!

Και αν η κλασική καχυποψία διαµόρφωνε τη δική της θεωρητική γραµµή σε ένα φόντο όπου ο κόσµος ήταν πληγωµένος και αποδεκατισµένος από τον Πόλεµο, την Κατοχή και τον Εµφύλιο, υπήρξαν και πιο θαρραλέα και καθαρά βλέµµατα πάνω στην ταινία του (τότε) νέου σκηνοθέτη. «Στον τοµέα της ερµηνείας, η “Στέλλα” είναι µια σχεδόν ολοκληρωτική επιτυχία. Η Μελίνα Μερκούρη εισελαύνει, µπορείς να πεις, στην ελληνική οθόνη, παίζοντας µε έναν αναντικατάστατο αυθορµητισµό την ατίθαση Στέλλα, δίνοντας ζωντάνια και πειστικότητα στις περισσότερες εκρήξεις της. Στο σύνολο, η Στέλλα είναι, από την υποκριτική άποψη, οπρώτος χαρακτήρας του ελληνικού κινηµατογράφου», γράφει την ίδια εποχή ο ανανεωτής Μάριος Πλωρίτης στην εφηµερίδα «Ελευθερία» και µάλλον αυτός είναι που δικαιώθηκε. Και µπορεί όλα τούτα να ακούγονται αυτονόητα σήµερα, 56 (!) χρόνια µετά, ο κινηµατογραφικός φακός όµως του Μιχάλη Κακογιάννη υπήρξε πρωτοποριακός και λοξός µέσα στην καρδιά µιας σκληρής, µεταπολεµικής (και καχύποπτης) πραγµατικότητας στη χώρα µας.

Επαιξε µε τον νεορεαλισµό (µετά τον Φρίξο Ηλιάδη βέβαια), εισήγαγε τον µοντερνισµό (µε την ταινία «Ερόικα») και ακούµπησε µε τον φακό του την πραγµατική ζωή και την πραγµατική Ελλάδα.

Ο τραχύς ερωτικός παλµός της «Στέλλας» µάλιστα επιδοκιµάζεται αµέσως από τις κα λύτερες ξένες πένες (όπως αυτή του Peter John Dyer και σηµειωτέονστο µακρινό 1956) και η συζήτησηστο εξωτερικό αρχίζει δειλά δειλά γιατα κινηµατογραφικά δρώµενα στην Ελλάδα.

Εχει προηγηθεί το «Κυριακάτικο ξύπνηµα», που «άνετα θα µπορούσε να ταξιδέψει στις Κάννες» όπως γράφει η Ελένη Βλάχου, ενώ ο αυτουργός και των δύο επιτυχιών, ο Μιχάλης Κακογιάννης, βάζει τουςπρώτους αρµούς µιας µεγάλης και λαµπρής πορείας που περιλαµβάνει µεταξύ τωνάλλων το «Κορίτσι µε ταµαύρα», «Το τελευταίο ψέµα», την «Ερόικα», την τριλογία«Ηλέκτρα» – «Τρωάδες» – «Ιφιγένεια» (ένααπό τα σπάνια µνηµεία του νεοελληνικού πολιτισµού όπως γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης στον πρόλογο του πολυτελούς λευκώµατος) και, βέβαια, τον εµβληµατικό «Ζορµπά» που χαράχτηκε στο DNA του λαού µας.

< INFO

Παρουσίαση του λευκώµατος στις 19.00 στο Ιδρυµα Μιχάλης Κακογιάννης (Πειραιώς 206, τηλ.
210-3418.579).
Μιλούν οι Μίκης Θεοδωράκης, Τάσος Μπουλµέτης, Γιώργος Νανούρης, Ευδοκία Ρουµελιώτη και ο κύπριος πρεσβευτής Ιωσήφ Ιωσήφ