… και η νεανική γλώσσα του «Κουρδιστού πορτοκαλιού»

«Σκέτο έργο τρόμου» (horrorshow) λέει ο Αλεξ προτού «θεραπευτεί», και εννοεί κάτι πολύ όμορφο, φίνο. Η ιδιοφυΐα του Μπέρτζες έγκειται ακριβώς στην ιδιόλεκτο που δανείζει στους ήρωές του, η οποία ξενίζει ή κουράζει στην αρχή τον αναγνώστη αλλά και του εμφυτεύει την αίσθηση ότι η κατεστημένη κοινωνία και πολιτεία δεν καταλαβαίνουν τη «γλώσσα», ούτε εντέλει την ψυχή, των νέων. Ο 45χρονος τότε συγγραφέας κατασκεύασε 210 εφηβικές λέξεις, εμπνευσμένες από τα ρωσικά οι περισσότερες, που ηχούν απότομες, περιφρονητικές, σαν ροχάλες, και υπογραμμίζουν την ετερότητα των εφήβων αλλά ταυτόχρονα διασφαλίζουν την κριτική απόσταση του αναγνώστη από τις χουλιγκανικές σκηνές.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι στο τέλος η ανάγνωση ρέει αβίαστα διότι ο αναγνώστης έχει μάθει πια τις νεανικές εκφράσεις, άρα έχει προσεγγίσει τους νέους και έχει καταλάβει πόσο αρνητική είναι η εφαρμογή μιας μηχανοκρατικής ηθικής- όπως την αποκαλεί ο Μπέρτζες- στη νεολαία. Οπως λέει ένας ήρωάς του, επίσης συγγραφέας (… ενός Κουρδιστού πορτοκαλιού ), οι παραβατικοί νέοι είναι τα «θύματα της σύγχρονης εποχής» και η τιμωρία που τους επιβάλλεται «είναι τελείως δυσανάλογη με τα αμαρτήματά τους, διότι εξασθενίζει την ψυχή και απομυζά τη βούλησή τους».

Ο Μπέρτζες θεωρεί ότι το επιβεβλημένο «καλό» είναι ενδεχομένως χειρότερο από το επιλεγμένο «κακό» και εξηγεί στο επίμετρό του ότι «η παράλογη βία είναι ίδιον των νέων που έχουν πολλή ενέργεια αλλά λίγο ταλέντο για δημιουργία». Ερχεται όμως μια στιγμή που «η βία τους φαίνεται ανώριμη και βαρετή, καταφύγιο ανόητων και ανίδεων». Γι΄ αυτό θεωρεί καθοριστικό το 21ο κεφάλαιό του. Διότι σ΄ αυτό ο πρωταγωνιστής ωριμάζει. Ασκεί το δικαίωμα της ελεύθερης ηθικής επιλογής που τον κάνει άνθρωπο και επιλέγει να μεταστραφεί, εγκαταλείποντας τις αγριάδες.